и. д. от утар=.

быть против кого-чего-л., противодействовать, противоречить кому-чему-л.; отражать (напр. нападение); ити абыычайы утарар это противоречит обычаю; кини этиитин утарбыттара они были против его предложения; советскай норуот сэриини утарар советский народ против войны; өстөөх атаакатын утар = отразить атаку врага.

утар диэнтэн хай
аата. Социальнай бырачыас батталы утарыы арыый эрдэтээҥи кэмин «Манчаары ырыата» көрдөрөр. Саха фольк. Бу бириэмэҕэ баайдар Саха сирин былаһын тухары өрөбөлүүссүйэни утарыылара өссө күүһүрэн, хара санаалаахтар уотунан курбууланан барбыттара. А. Сыромятникова
Ол саҕана А. Кулаковскайдааҕы утарыы муҥутаабыта. СГС ӨСҮДь
Эйигин дуэлга ыҥырарга өссө биир утарыы баар: эн — мара киһигин, оттон мин — польскай дворяниммын. М. Шолохов (тылб.)

туохт.
1. Кими, тугу эмэ кытта сөбүлэһимэ, сөбүлэспэккин биллэр. ☉ Противоречить кому-чему-л., перечить, возражать кому-л.
Онтон-мантан сэмэй соҕустук утарар саҥалар иһиллитэлээтилэр. Амма Аччыгыйа
Яков Андреев мунньахха бөһүөлэги Лоҥкуудаҕа көһөрөрү утарбыта, оннооҕор Степановы кытта мөккүспүтэ. М. Доҕордуурап
Мин онно тугу эрэ утарыах курдук тыл була сатыы турбутум баара, миэхэ дьонум саҥардыах бокуой биэрбэтилэр. Н. Заболоцкай
2. Кими, тугу эмэ кытта сөбүлэспэккэ өрөлөс, хардары тугу эмэ оҥор. ☉ Быть, идти против кого-чего-л., действовать против кого-чего-л., противоборствовать
Ол да иһин үтүө санаалаах эдэр ыччат баайы-тоту утаран, көскө баран эрэйи көрөллөр. Эрилик Эристиин
Куһаҕан Ньукулай уола күн ыраахтааҕыны утарбытын иһин, нэһилиэк кырдьаҕастара күбүрүнээтэр тойоҥҥо үҥсүү түһэрбиттэр. М. Доҕордуурап
Хара санаалаах хаһан да кыайтарар, улууну, кэрэни утарбыт төһөҕө да умсар. Т. Сметанин
Томтор тэллэҕиттэн тааҥканы утарар саалар тыастара бачыгыраабыта. ИИФ ИДЫК
◊ Аһаҕастык утар — толлубакка саҥаран-иҥэрэн, утары көрөн олорон сөбүлэспэккин биллэр. ☉ Открыто возражать кому-л.
Улахан төрүттээх-уустаах үрдүкү тойотторго баһын бэриммэккэ, кинилэр киэбирэллэриттэн дьулайбакка, аһаҕастык утарар. Болот Боотур
Дьөгүөссэ ити, Артур Уордаахап олохтоох саха боруодата сылгыны ууһатыыны итэҕэйбэтин, аһаҕастык утарарын даҕатан эттэ. В. Протодьяконов. Утарар албас спорт. — тустууга утарылаһааччы албаһы оҥорор кэмигэр куотар ньыманы туттуу. ☉ Контрприём в спортивной борьбе. Утарар ситим тыл тыл үөр. — утарыта суолталаах тыллары эбэтэр этиилэри холбооттуур ситим тыл: оттон, да. ☉ Противительный союз. Утарар ситим тылы булан аннынан тардыҥ
ср. тюрк. утур ‘быть против’

v. to oppose, object