уточнять; былааны чуолкайдаа = уточнить план.

1) ставить, расставлять (аккуратно, отдельно что-л. небольшое); оту чөкөт = поставить стожок сена; 2) уточнять; үлэ күнүн чөкөт = уточнить (количество) трудодней.

туохт. Чуолкайдаа, чопчулаа, туох эмэ сөбүн-сыыһатын быһаар, сиһилээ. ☉ Уточнять, указывать, определять действительность чего-л. [П.А. Ойуунускай] биир поэтическай айымньытынан «Кыһыл Ойуун» диэн драматическай поэма, поэт бэйэтэ өссө туочунайдаан эттэҕинэ, «олоҥхо-тойук» буолар. Н. Заболоцкай
[Винокуров иһитиннэриитин] пропагандист эбэн, сороҕун көннөрөн, туочунайдаан биэрэр. ПДН ТБКЭ

туохт. Тугу эмэ чуолкайын билээри ыйыталас, сурас; өйдөтөн биэр. ☉ Уточнять, выяснять; разъяснять. Кини иккиһин ордук чуолкайдаан улаханнык эттэ: «Саха эдэр дьоруойун табаарыс Тогойкины мин этэбин эбээт!» Амма Аччыгыйа
Учууталбыт биһигини биир-биир туруортаан ааппытын, араспаанньабытын чуолкайдаата. И. Семёнов
Чэ эрэ, чуолкайдыахха, эһиги баабырыкаҕытыгар хас оробуочай баарый? Н. Чернышевскай (тылб.)

1. (знак препинания, графический значок) чоп; 2. (крапинка) эбир; ситец в красных точках кыһыл эбир ойуулаах сиидэс; 3. (место, пункт) сир; самая высокая точка горного хребта хайа арҕаһын муҥутуур үрдүк чыпчаала; огневая точка дурда; точка опоры тирэх; торговые точки эргинэр сирдэр; 4. мат., физ. чоп ; точка пересечения прямых көнөлөр быһа охсуһар чоптор; точка кипения оргуйар итиитэ; # точка зрения өттүттэн көрүү; точка в точку үүт түһэрэн; ставить точки над "и" 1) (уточнять все подробности) барытын быһааран биэр; 2) (доводить до логического конца) уһугун булан араҕыс, төрдүгэр-төбөтүгэр тиий; попасть в самую точку 1) (точно в цель) чопчу түһэр; 2) (догадаться) уот хараҕар түбэһиннэр, уот харахха эт.

туохт.
1. Кыһан, чочуйан туох эмэ оҥоһук уранын, нарынын ситэрэн биэр. ☉ Придавать изящество чему-л., обтачивать, обстругивать, шлифовать что-л. Чыычаахтар …… иккиэн сымнаҕас оту, чөҥөчөккө, күрүөҕэ иилил либит түүнү тастылар
Уйаны нарылаан тутааччы Тэкэлик буолла. П. Тобуруокап
Бэркэ кичэйэн кыһанан-мүһэнэн туран, нарылаан оҥорбут сэптэрэ быһыылаах. АаНА СТСКТ
Эрийэ хаппыт хаптаһыны нарылыы сатаан Стёпа санна бүгүллэҥнии турар. С. Федотов
2. Салгыы ситэрэн, тупсаран биэр. ☉ Обновлять, дополнять, уточнять, улучшать, совершенствовать что-л. (напр., произведение)
Түгэн суоҕа нарылыыр, уустуктуур, Түү ньуолах тыллары этэр. Баал Хабырыыс. Атаарбыт үрүҥ түүннэрбит Бүгүн миэхэ ыалдьыттаан, Ырыа тыллара буолтарын Нарылаан эйиэхэ ыытабын. Кутаа т.

даҕ.
1. Тоҥмотох, итииттэн сымнаабыт, ньалҕарыйбыт. ☉ Талый
Ириэнэх буору иэччэхтэригэр диэри ибили кэстилэр. П. Ойуунускай
Саҥа түспүт ириэнэх хаар тииттэр мутуктарыттан сиргэ халтарыйан түһэр. Амма Аччыгыйа
Ананий сүбэтинэн ириэнэх буорун наар арҕаа өттүгэр эһэн истилэр. М. Доҕордуурап
Кини чочумча буола-буола кумаҕы булкуйара, ириэнэх өттүн транспортерга быраҕара. ДФС КК
2. көсп., кэпс. Сахалыы билэр, кэпсэтэр. ☉ Знающий якутский язык, умеющий говорить по-якутски
Ириэнэх нуучча. СГФ СКТ
♦ Ириэнэх иҥиирдээх көр иҥиир
Аҕыс саастаах Атыыр сылгы баһын саҕа, Тоҥ иҥиирдээх тоһуппатах, Ириэнэх иҥиирдээх энчирэппэтэх, Хатан иҥиирдээх хампарыппатах Хара хаппар күлүүһүнэн Халыр-илир гыннаран Хатаан кэбиспиттэр эбит. П. Ядрихинскай
Ириэнэх суолун ирдээ, тоҥ суолун тордоо көр ир II. Хайа тоҕойуом, Эн ириэнэх суолгун ирдээн, Эн тоҥ суолгун тордоон, Бу тиийэн кэллибит. Саха фольк. Онон бэлиэтээҥҥин, Тоҥ суолбун тордоон көрөөр, Ириэнэх суолбун ирдээн көрөөр. П. Ойуунускай
Куоппута да, син биир ситиэм, ириэнэх суолун ирдиэм, тоҥ суолун тордуом. В. Протодьяконов
Ириэнэхтэн иҥнибэт, тоҥтон (тоҥ диэнтэн) толлубат көр иҥин. [Тоҥус Манчаарыны куотарга ыҥырар:] Куттаныма! Мин да биллэр киһибин …… Ириэнэхтэн иҥнибэтэх, Тоҥтон толлубатах дьоһун киһи, Тоҥус бэрдэ буолабын, Дьулайыма, толкуйдан! А. Софронов. Ириэнэх хааннаах - аламаҕай, элэккэй майгылаах. ☉ Общительный, обаятельный, доброжелательный
Ириэнэх хааннаах, Элэккэй бэйэлээх, Киһиргэһэ суох кэмэлдьилээх, Кэскиллээх киһи буолар. А. Софронов. Тоҥор-ириэнэҕэр тиий (тириэрт) - төрдүн-төбөтүн булан, тугунханныгын чуолкай быһаар; иккиттэн биирин быһаар. ☉ Доводить что-л. до логического конца; выяснять, уточнять все подробности, во всем дойти до самой сути
Ир суолларын ирдиэм, ириэнэҕэртоҥор тиэрдэн баран хаалыам. Болот Боотур
Киргиэлэй да, холкута эбитэ буоллар, бука, тоҥор-ириэнэҕэр тиийэн баран тэйиэх киһи, холкуос мунньаҕын тэрийээри иһэр буолан, боломуочунайдыын ааһарга тиийдилэр. Д. Таас
Чопчу буруйдааҕы булан дьүүлгэ туруордахха сатаныыһы. Дьөгүөр Дьөгүөрэбис ылыммыт эрэ буоллар тоҥоририэнэҕэр тириэртэ ини. НС ОК
◊ Ириэнэх былыт көр ир II