Якутские буквы:

Якутский → Якутский

утумнааһын

утумнаа диэнтэн хай
аата. Онон, сорох биолог учуонайдар билигин дакаастыылларын курдук, кырдьык да тыынар тыыннаах утумнааһыныгар куосумас сардаҥалара дьайыылара улахан сабыдыаллаах эбит. В. Яковлев
Былыргы саха айар үлэтин хамсатар күүһүнэн айылҕаны кытары быстыспыт ситимэ, итэҕэлэ, өбүгэлэрин үгэстэрин утумнааһына, ыраас-сырдык ырата, көҥүлгэ тардыһыыта буолара. АЭ ӨӨКХ
Геннадий Семёнович туох баар олоҕун ис хоһооно — эдэр көлүөнэ кырдьаҕас көлүөнэттэн билиини, сатабылы, үчүгэй хаачыстыбалары утумнааһынын ситиһии. ЧКС ЫаЫЫ

Еще переводы:

удьуордааһын

удьуордааһын (Якутский → Якутский)

удьуордаа диэнтэн хай
аата. Удьуордааһын, утумнааһын улахан суолталааҕын сахалар былыргыттан билэллэрэ уонна онно улахан болҕомтону уураллара. В. Кондаков
Удьуордааһын диэн оҕо төрөппүттэрин үлэлэрин интэриэһиргээн, кинилэргэ көмө-ньыма буола сылдьан идэҕэ үөрэниитэ буолуон сөп. ОАП ОДьТС
Биэни эмиэ атыыр курдук талаллар, удьуордааһынынан уонна тас көрүҥүнэн омсото суоҕа ууһатыыга хаалларыллар. ҮБНьТ

удьуор

удьуор (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Кимтэн эмэ төрүттээх киһи, ким эмэ хаһыс эмэ көлүөнэтэ. ☉ Человек по отношению к своим предкам, потомок
    Кинилэр төрдүлэринэн, кырдьык даҕаны, нуучча дьонноро — Өлүөнэ дьаамсыктарын удьуордара. Н. Габышев
    Николай Калитин, булчут удьуора буолан, Эркээйини ордук ытыктыыр. Н. Калитин
    Былыргы өбүгэлэр бүгүҥҥү удьуордара нус-хас, туох да кыһалҕаны билбэккэ олороллоругар кини көмөлөһүөхтээх. «Чолбон»
    △ Сүөһү, кыыл ыччата, төрүөҕэ. ☉ Потомство (у животных)
    Ууһатыыга да төрөл сүөһү удьуора үүттээхастаах буолар. ВМП УСС
    «Ити Мэгэдьэккэ былыр-былыргыттан ууһаабыт боруода сылгылар удьуордара», — диэтэ Дьөгүөссэ. «ХС»
    Үчүгэй үүттээх, эттээх сүөһүлэр удьуордарын элбэтиигэ утумнаах үлэ барбат. «Кыым»
  3. Ким эмэ төрдө, өбүгэтэ. ☉ Древний предшественник по роду, предок
    Эмээхсин мөһөөччүккэ суухара өйүөлээн баран, уолга эппит: «Дьэ, тукаам, эн удьуордарыҥ бары бухатыыр дьон этилэр». Саха фольк. Дойдуларыгар тыаҕа Даайалаах удьуордара мас көнөлөрүнэн сураҕыраллара. Софр. Данилов
    Улуу булчут удьуордарым Туйахтарын хатардаҕым. В. Гольдеров
    Биһиги киһибит, уол оҕону төрөтөн хаалларан, удьуорбутун уһатар, туйахпытын хататтарар буолбут диэн бөҕө санаалаахпыт. «ХС»
  4. Тыынар тыыннаахха айылҕа биэрбит майгыннаһар уратылара көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэн иһиилэрэ, утумнааһын. ☉ Свойства организмов повторять от поколения к поколению сходные природные признаки, наследственность
    Арыгы төрөтөр оҕоҕо, удьуорга охсуулаах буоларын ийэ билиэхтээх. ДьИэБ
    Кыра ханнык эмэ балыгы хаптардаҕына, ийэтигэр мииннээн иһэрдэллэрэ. «Оҕом сыыһа, эр киһи удьуора холлуо дуо, бултаан аһатан үтүөрэн эрэбин», — диирэ Зинаида Антоновна. Айталын
    Ынах үүтү биэриитэ кини аһылыгыттан уонна удьуоруттан, ону тэҥэ үүттүтүүттэн буоларын кэлин сылларга ордук чуолкайдык билсэн иһэбин. «Кыым»
  5. даҕ. суолт. Көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэр, өбүгэлэртэн кэлбит. ☉ Передающийся от поколения к поколению, родовой, потомственный
    Аҕатын аймахтара удьуор улахан үөрэхтээх, үлэһит дьон. А. Фёдоров
    С.Н. Курилов 1935 сыллаахха Саха АССР Аллараа Халыма оройуонугар элбэх оҕолоох удьуор балыксыт юкагир кэргэнигэр төрөөбүтэ. «Кыым»
    Бостууктартан уонна биригэдьиирдэртэн үгүстэрэ удьуор табаһыттар. ПСБ ГБҮ
    ◊ Удьуор харалы, <умсуор силик> эргэр. — 1) төрүттэриттэн уһулуччу үтүө өрүттэрин баппыт киһи. ☉ Человек, унаследовавший от предков выдающиеся качества, породистый, родовитый
    «Мин даҕаны төрүт удьуор харалы киһи этим!» — инньэ диирин кытта бэрт сүрдээх кынат тыаһа куугунаан түстэ. Саха фольк. Олорор диэни билбэттэр Удьуор харалы булчуттар, Мэхээнньиктэр, сүөсүһүттэр — Билигин бары отчуттар. М. Хара; 2) хаан уруу буолбатах, ол гынан баран, уруурҕаһар, бэйэбэйэлэрин өйөһөр дьон. ☉ Люди, которые, не являясь кровными родственниками, поддерживают близкие отношения, родственные души. Аана биһикки удьуор харалы, умсуор силик буолан бодоруспуппут быданнаата
    ср. п.-монг. удьуҕур ‘корень, происхождение’