даҕай диэнтэн төхт
көрүҥ. Уулаах өлбүт киһи тоҥон хаалбыт этигэр иэдэһин даҕайталаан кириэстии уураталаан бырастыыласта. Эрилик Эристиин
Арыт тымныы хаарыйталыыр, арыт итии даҕайталыыр. П. Тулааһынап

көр олбу-солбу
Дьырыбына Дьырылыатта Олбук-солбук уураталаан ылла. П. Ядрихинскай
Олбук-солбук ойон тахсан, дьиэбитин таһыттан көрө охсон киирэрбит. В. Иванов

туохт. Тыаһа суох түргэнник чэпчэкитик үктэнэн сүүр. ☉ Торопливо ходить взад-вперед, ступая легко и бесшумно
Иэнньэ [кыыс аата] туора уулуссанан түргэнник дыгыйыктана турда. Д. Таас
Надя дыгыйыктанан киирэн эбэтин, онтон Гуляны иэдэстэриттэн уураталаан ылла. «ХС»

сыһ. Төбөҕүн умса туттан, бөкчөччү. ☉ Наклонив голову или наклонившись вперёд, наклонно
[Ирина Прокопьевна] оҕолору төҥкөччү тардан уураталаабыта. П. Аввакумов
Уйгуров, төбөтүн төҥкөччү туттан, Андрей Иванович этэрин истэ-истэ тугу эрэ суруйа-бэлиэтэнэ олорбут бэйэтэ, өрө көрбүтэ. С. Дадаскинов
Маҥхайбыт дороххой баттахтаах, улахан төбөлөөх оҕонньор хамсаабакка төҥкөччү туттан олорор. Б. Лунин (тылб.)

көмө аат.
1. Сыһыары түһүк форматыгар хайааһын ханнык эмэ предмет иннигэр, аттыгар буоларын көрдөрөргө туттуллар. ☉ В форме дательно-местного падежа употребляется при обозначении предмета, у которого или перед которым совершается действие (перед, у)
Балаакка ааныгар күөх ырбаахылаах биир дьахтар эргичиҥнии турар. Т. Сметанин
Арай отуутун ааныгар тураах олорор эбит. П. Ойуунускай
Военкомат ааныгар бүгүн манна түмсүү, Уолаттарын атаарар Амма, Таатта, Бүлүү. П. Тулааһынап
△ Хайааһын ханнык эмэ предмет саҕаланыытыгар, чугаһыгар буоларын көрдөрөр. ☉ Употребляется при обозначении предмета, у начала или в непосредственной близости которого совершается действие (у начала, поблизости)
Хаан өстөөх тойоппут, Хаан айах моҕойбут Артыалбыт ааныгар, Айаммыт суолугар Туорайдыаҥ — мэлиллиэҥ! Туормастыаҥ — мэһиллиэҥ! П. Ойуунускай
Ыксал-тиэтэл сырыылаах Ылар-биэрэр наадалаах Сүүрдэн кэлэр ааныгар Сүрүн айан суолугар Табаар-таҥас тарҕатар Лааппы дьиэтэ дьэндэйбит. С. Васильев
Дьокуускай куораттан Саха сирин илиҥҥи уһугар — Охотскай муораҕа — барар айан суолун ааныгар Амма дэриэбинэтин дьиэлэрэ хараара бачыгырыыллар. Софр. Данилов
2. Сыһыарыы түһүк форматыгар хайааһын хайа эмэ предмет илин өттүгэр туһуламмытын көрдөрөр. ☉ В форме дательно-направительного падежа употребляется при обозначении предмета, в сторону, к передней части которого направлено действие (соотв. к)
Маайа, дьиэтин ааныгар тахсан, оҕолорун биир-биир уураталаата-сыллаталаата. Софр. Данилов
Оҕуруот ааныгар тиийэн кээлтэ — ыал бэҕэһээ эрэ көспүтүн курдук барыта сабыллан, барыта бүтүн, барыта тыытыллыбакка турар сирэ буолан биэрдэ. Н. Заболоцкай
Кини Мещеряковтар ааннарыгар кэлээт, тохтоон, чугурус гына түспүтэ. И. Федосеев
3. Таһаарыы түһүк форматыгар туох эмэ аттыттан, инники өттүттэн хайааһын тахсарын, оҥоһулларын көрдөрөр. ☉ Употребляется при обозначении предмета, от передней части которого исходит действие (с, от)
Бара сатаан, ааһан иһэр дьону дьиэм ааныттан хаһыытыырым. Н. Заболоцкай
Оттон биһиги оҕуруоппут ааныттан Кууһума оҕонньор ньуоската көстүбүт. А. Софронов