Якутские буквы:

Якутский → Якутский

уустаан

сыһ. Аҕа, ийэ ууһунан арахсан, аймахтыы бөлөҕүнэн хайдыһан. ☉ Разделяясь по родам, родовым связям
[Илбис кыыһыгар Өлүү хара суора:] Түрбүөннээх бөҕөҕө Түбэспиккит, хотуой, Ийэ уустаан иҥнэстэргит кэлбит. Аҕа уустаан алдьанаргыт буолбут. М. Тимофеев-Терешкин
Арай... аҕа уустаан аймахтаһан олорор алаастарыгар тиийдим. П. Тобуруокап
Былыр дьон ийэ уустаан бөлөҕүнэн олоро сылдьыбыттара биллэр. ҮөАЧҮ

уустаан-ураннаан

сыһ. Уус тылынан ойуулаан, ураннык, уобарастаан (суруй, кэпсээ, хоһуй). ☉ Художественно, образно (писать, рассказывать, воспевать что-л.). Хомус тардан дьүрүһүтэ-дьүрүһүтэ, ону-маны уустаан-ураннаан ыллыыр идэлээҕэ. И. Гоголев
Борокуот туһунан Дьэргэ кэпсиир этэ да, ити курдук сиэрин ситэрэн, уустаан-ураннаан тугу да сэһэргээбэт этэ. Болот Боотур
Аар-дьаалы оҕолор! Дьэ, уорастыйан, тумарыктыйан дойду дии! Улуу олоҥхоһут оҥостон олорон уустаан-ураннаан хоһуйбутун курдук. НС ХСБС

Якутский → Русский

уустаан-ураннаан

нареч. красноречиво, мастерски; художественно; уустаан-ураннаан кэпсээ = рассказывать мастерски, с художественными подробностями.

Еще переводы:

фигуральный

фигуральный (Русский → Якутский)

прил. (образный) тэгилитэн этэр, уустаан-ураннаан этэр; фигуральное выражение тэгилитэн этэр этии.

уустаһыы

уустаһыы (Якутский → Якутский)

уустас диэнтэн хай
аата. Оо, олус даҕаны миигин салгытта аҕа уустаһыы, бэрт былдьаһыы! И. Гоголев
Холкуос иһигэр ийэ, аҕа уустаһыы үөскээбитэ барыта киниттэн. Эрилик Эристиин
Кырдьыга даҕаны, бу аҕа уустаһыыта улаханнык атахтаабыт дьонноробут, — диир биир киһи. Күндэ
Оччотооҕу историческай усулуобуйаҕа уустаһыы …… туһунан кыараҕастык былыргылыы өйдүүллэрэ. ССЛИО

ханарытыы

ханарытыы (Якутский → Якутский)

ханарыт диэнтэн хай
аата. Хаҥалас, Киллэм, Тулагы — саха төрүттээн-уустаан олохсуйбут киин сирэ. Кинилэри П.А. Ойуунускай үгүс элбэх ханарытыыта суох «Дойду» диир эбит. Багдарыын Сүлбэ

дьүһүйүү

дьүһүйүү (Якутский → Якутский)

дьүһүй диэнтэн хай
аата. Ити ырыаларга …… киһи, предмет, сир-дойду бэлиэлэрин олус бэргэнник дьүһүйүүлэр, тэҥнээһиннэр, уустаан-ураннаан көрүүлэр киһини олус сөхтөрөллөр. «ХС»
Оннук да буолан, бу дьүһүйүүгэ - композицияҕа ааптар өттүттэн иһиллэр биир да тылөс суох. «Кыым»

кыайа-хото

кыайа-хото (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Сатабыллаахтык, баһыйа тутан (тугу эмэ гын, оҥор). ☉ Умело, мастерски (делать что-л.)
Онно тиийэн Дьэрэлииһэп, оҕонньордооҕор өссө ордук кыайа-хото кэпсэтэр киһи буолан биэрдэ. Болот Боотур. Амма Аччыгыйа айылҕаны уустаан-ураннаан ойуулааһыны мэлдьи кыайа-хото тутар. ФЕВ УТУ
2. Элбэхтик, өлгөмнүк. ☉ Много, во множестве, в большом количестве
Сонордьут кииһи эмиэ кыайа-хото бултуур. «Кыым»

уобарастаа

уобарастаа (Якутский → Якутский)

туохт. Дьиҥ олоххо баары литература, ускуустуба айымньыларыгар туох эмэ уобараһынан уустаан-ураннаан көрдөр. ☉ Создавать образы, отражать действительность в обобщённых образах, показывать что-л. в образах (в искусстве). Оччотооҕу Күннүк Уурастыырап Олоҕу нарыннык уобарастыыра. Болот Боотур
Поэзия уобарастыыр систиэмэтин биир чаҕылхай ситиһиитэ — кини ханарытан этиитэ. Л. Попов
Ааптар бэйэтин санаатын этэрин уобарастаан көрдөрбүтэ ааҕааччы өйүгэр-санаатыгар ордук тиийимтиэ. Д. Васильева

хаамтарыы

хаамтарыы (Якутский → Якутский)

хаамтар диэнтэн хай
аата. Биһиги хаамтарыынан аҥардас тыанан чааска үс-түөрт биэрэстэ сири бардыбыт. В. Протодьяконов
Хотуур хаамтарыытын хадьымалын уларытан охсорго үчүгэй. ПАЕ ЭАБ
Дьэ, мантан ыла саҕаламмыта, саахыматы уустаан-ураннаан хаамтарыы. «Чолбон»
◊ «Кутуйах хаамтарыы» сиик иис. – хардары-таары икки кэккэнэн иҥнэри анньыллар бытархай сиик. ☉ Косой шов из коротких мелких стежков в два ряда, «мышиные следы». Ыаҕаһы тигэргэ «кутуйах хаамтарыы» сииги тутталлар

аймахтас

аймахтас (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Аймаҕынан бииргэ тутус, тутуһан олор. ☉ Держаться вместе (всей) родней; жить вместе родней
Арай акаарылар аҕа уустаан аймахтаһан олорор алаастарыгар тиийдим. П. Тобуруокап
2. Кимниин (кимнээхтиин) эрэ уруулуу-аймахтыы сыһыаны олохтоо, тутус. ☉ Вступать в родственные отношения с кем-л.
Тимоша бу дойду баай уонна сабыдыаллаах дьонун кытта аймахтаһарга санаммыта. «ХС»
3. көсп. Кими, тугу эмэ кытта доҕордуу, чугастыы сыһыаны үөскэт, төрүттээ. ☉ Устанавливать, создавать между кем-л. близкие, дружеские отношения
Аймахтаспыт куораттар Бүтүн аан дойдутааҕы федерациялара. «ББ»

быыччыктаа

быыччыктаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тугу эмэ ымпыгар-чымпыгар тиийэ кыһалланмүһэллэн, ситэрэн-хоторон оҥоро сатаа. ☉ Делать что-л. старательно (до последней детали)
Чэ, доҕор, сөп буолуо, олус быыччыктаама. Олус да быыччыктаан оҥорбут маллара эбит. Николай Тарасович хас биирдии паапкалары хаста-хаста …… кырыйан, силимнээн, быыччыктаан оҥорбута буолуой? «ХС»
2. Уустаан-ураннаан, бириинчиктээн ойуулаа, киэргэт. ☉ Украшать что-л. старательно, затейливо, красиво
Буур таба, лөкөй тириилэрэ Бото көп тэлгэх буолбуттар. Таарбаҕанынан таарбайбыттар, Буобуранан буодьулаабыттар, Быыдаранан быыччыктаабыттар. П. Тобуруокап

кутуруктаа

кутуруктаа (Якутский → Якутский)

туохт., түөлбэ. Баарсаны, оҥочону о. д. а. урууллаа, куормалаа. ☉ Править рулем, держать руль, рулить
Оҥочону кутуруктаа. Шкипер баарсаны кутуруктуур бууткаҕа киирэн туран: «Үчүгэй, хата суолбут аһаҕас эбит», — диэн үөрдэ. Н. Якутскай
♦ Сиэллээн-кутуруктаан эт (саҥар) — ситэрэн-хоторон, уустаан-ураннаан, ыпсарыылаахтык эт. ☉ Говорить очень подробно, вычурно, витиевато
[Өбүгэлэрбит] …… бэрт кыраны да иһиттэхтэринэ, сиэллээн-кутуруктаан, олоххо буолуохтааҕын, кэлиэхтээҕин сылыктаан, бөлөһүөктээн кэпсииллэр диэ. Н. Босиков
Ваня Земнухов сэмэй, элэккэй баҕайытык туттунара, сиэллээн-кутуруктаан саҥарара. А. Фадеев (тылб.)