Якутские буквы:

Якутский → Якутский

уутуй

туохт.
1. Сиигир, нүөлсүй (ходуһаны, бааһынаны этэргэ). Напитываться влагой, увлажняться (о почве)
Сайын оттуу сырыттахха хадьымал уутуйдаҕына, баҕалар хонууга таҕыстахтарына, чиэрбэ сир үрдүгэр көһүннэҕинэ, отчуттар ардах кэлээри гыммытын сабаҕалыыллар. И. Сосин
Уу сут дьыл сылларыгар сир уутуйан үкэр, өлөн, ньалҕар от үүнэрэ элбиир. КМП ДьБ
Үүнээйилэри почва уутуйан турар кэмигэр ардах кэнниттэн эбии аһатар ордук. КВА Б
2. Уулаах буол, уунан туол (хараҕы этэргэ). Наполняться слезами (о глазах)
Оҕонньор, хоргуппут оҕо курдук, аллараа уоһун быллаччы тутунна, сырдык саһархай харахтара уутуйан бардылар. Амма Аччыгыйа
Сина уостара ибирдиир уонна уутуйа охсон хаалбыт харахтарынан тугу эрэ көрдөһөрдүү миигин тонолуппакка уһуннук одуулаан ылар. «ХС»
Прасковья Павловна саҥата кэһиэҕирэн, куолаһа улам намтаан, харахтара улам төгүрүйэн уутуйан барбыттара. «ХС»

Якутский → Русский

уутуй=

1) наполняться, заполняться водой; хонуу уутуйбут поле залито водой; хаар уутуйбут снег тает, превращаясь в кашу; былыт уутуйбут нависли дождевые тучи (букв. туча наполняется дождём); 2) наливаться соком, поспевать; отон уутуйбут ягода поспевает; 3) набухать; отекать, распухать, опухать; наполняться гноем, сукровицей; ат бааһа уутуйбут рана у лошади отекла (и гноится).


Еще переводы:

уутуйуу

уутуйуу (Якутский → Якутский)

уутуй диэнтэн хай
аата. Хотугу Америка өрүстэригэр ардахтан уутуйууну таһынан хаартан уутуйуу улахан суолтаны ылар. КВА МГ

выпот

выпот (Русский → Якутский)

м. мед. уутуйуу, чэлкэҕирии.

күөллүй

күөллүй (Якутский → Якутский)

туохт. Күөл буола уутуй, улаат (көлүйэ, элгээн туһунан). Обводниться до образования озера (о пруде, озерце). Бу көлүйэ сотору күөллүйүүһү

уутуйан

уутуйан (Якутский → Якутский)

I
сы7. Ханнык эмэ сири ордук сөбүлээн, биһирээн (олохсуй, олор). Привязываясь к какому-л. месту, которое по вкусу (обосновываться, постоянно обитать)
Амма эбэ былырбылыргыттан ыал-дьон бөҕө уутуйан олорбут, сорохтор барҕара байбыт сирдэрэ. «ХС». Томпо Кириэс Халдьаайытыгар сүөһү ииттэр, от оттуур монгуол тыллаах өбүгэлэрбит тиийэн олохсуйбуттар уонна Даадар үрэҕи быйаҥнааҕын сөбүлүү көрөн, хайҕаан …… киниэхэ уутуйан олохсуйбуттар. «Чолбон»
[Оллоҥсо] киис, тииҥ, араас кылааннаах түүлээх уутуйан үөскүүр сирэ диэххэ сөп. «Кыым»
II
сы7. Тугунан эмэ күүскэ үлүһүйэн, ылларан. Сильно увлекаясь чем-л. «Оруоллары» үллэстии олоҥхоһут дьоҕурунан, ханнык көрүҥү уутуйан, ордук үчүгэйдик толорорунан ыытыллар. КАА ТЛБКҮө
Кини аҥаардас научнай үлэнэн эрэ уутуйан үлүһүйбэтэ. «ХС»
Кини бэйэтигэр дуоспуруннаах, эрэллээх уонна тиэхиньикэни уутуйан таптыыр дьону киллэрэрэ. Г. Николаева (тылб.)

ууланан

ууланан (Якутский → Якутский)

уутуйан диэн курдук
Сири ньүөлсүтэргэ ууланан туран баҕарбыт. Н. Заболоцкай
Саарбалаахха кыргыс турбатах, хаан тохтубатах, киһи-сүөһү ууланан үөскээбит үтүө сирэ дииллэр. Н. Босиков

улуутут

улуутут (Якутский → Якутский)

улуутуй диэнтэн дьаһ
туһ. Кинини дьоно «тойон оҕонньор» диэн улуутута ааттыыллара. И. Федосеев
Сити курдук улуутута тутар норуот төрүт сирин маһын [хатыҥы]. Багдарыын Сүлбэ. [Монгуоллар] Даадар үрэҕи, быйаҥнааҕын сөбүлүү көрөн, хайҕаан, улуутутан ааттаабыттар, киниэхэ уутуйан олохсуйбуттар. «Чолбон»

чиҥээһин

чиҥээһин (Якутский → Якутский)

чиҥээ диэнтэн хай
аата. Бэйэтинэн чиҥээһинигэр творог уутун сороҕо эрэ ыгыллар. СЕТ ҮА
Уу сута дьыл сылларыгар кыһын муус томтойон тахсыаҕа, ол сир уутуйан чиҥээһиниттэн уу тохтообут сиригэр ыгыллан мунньустарыттан буолуо. КМП ДьБ

адаар-быдаар

адаар-быдаар (Якутский → Якутский)

даҕ. Ол-бу диэки арбаччы-сарбаччы барбыт, быраҕыллыбыт. Торчащий, разбросанный в разные стороны
Уутуйан эрэр былыт адаар-быдаар салааланан, түргэнник өрө сабардаан, тэнийэн тахсан иһэр. Д. Таас
Улуу дойду Оһуу-тоһуу одурууна, Аан дайды Адаар-быдаар адыргайа Арыычча аччыа этэ. А. Софронов

быллаччы

быллаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Тэллэччи, тэллэйэн түспүт курдук (үксүгэр, аллараа уос туһунан). Отвисло (чаще о нижней губе)
Оҕонньор [Сүөдэр Хомуоһап], хоргуппут оҕо курдук, аллараа уоһун быллаччы тутунна …… харахтара уутуйан бардылар. Амма Аччыгыйа
Аҕата эрэйдээх …… быһаҕас түспүт киэҥ харахтара уунан бүрүллэн, хоргуппут оҕо курдук, уоһун быллаччы туттан турара көстөн кэлэр. М. Доҕордуурап

бэлиитик

бэлиитик (Якутский → Якутский)

аат., эргэр., кэпс. Өрөбөлүүссүйэ иннинэ: политическай сыылынай. Политический ссыльный (в дореволюционное время)
«Бостуой, уолуҥ үөрэнэ баран, Чаппа уолун курдук, бэлиитиктэ-ри батыһан барыа», — диэтэ. Суорун Омоллоон
«Сүөдэр, эйигин аны ити бэлиитиктэр дьыалаларыгар кыбытаайаллар, сэрэн эрэ», — диир Маайа. Н. Якутскай
Таатта үрэҕин сүнньүнэн — Чурапчыга, Дьохсоҕотторго, Байаҕантайга — бэрт үгүс эҥин бэйэлээх судаарыскайдар, ыраахтааҕы көскө ыыппыт биллиилээх бэлиитиктэрэ, уутуйан олоорторо. Н. Габышев. Тэҥн. судаарыскай