Якутские буквы:

Якутский → Русский

уххан

свежее впечатление; кини эппит тылын ухханыгар под свежим впечатлением его речи # тымныы уххана свежесть (утренняя, вечерняя); аһаабыт уххаҥҥар үлэлээ работай, пока сыт .

Якутский → Якутский

уххан

аат.
1. Туох эмэ үгэнэ, үгэннээн буола турара. Разгар, кульминация чего-л.; пыл, душевный подъём
Уонча сыл буолан баран, оҥорон таһаарар тэрилтэлэри кииннээһин уонна идэтитии уххана саҕаламмыта. В. Титов
Сэргэхсийии, көҕүйүү уххана методическай киин иһинэн устуудьуйа тэриллэригэр төрүөт буолбута. К. Уткин
Дьэ, онно буолуо, бастаан утаа туоратыһыы, сылаас миэстэни була сатааһын уххана, бэрт былдьаһыы. Лоһуура
2. көсп. Туох эмэ сабыдыала, угуйуута, тардыыта. Влияние чего-л., впечатление от чего-л.
Кинилэр тапталларын ис дьиҥин билбэккэ сылдьан, саба быраҕан сиилээһин-хоһулааһын ухханыгар хаптардаҕа. У. Ойуур
Мин эмиэ ол уххаҥҥа киирэн олорон, бу айымньылары ылан арыйталаабытым. «Сахаада»
Оттон дьон сиртэн-халлаантан ойдон, тулалыыр айылҕаттан тэйэн, кэпсээннэрин ухханыгар бигэнэ олорбуттара. «ХС»
Аан Уххан I көр аал III
Кыһаҕа уот оттон баран, кырдьаҕас уус аал уот иччитин Хатан Тэмиэрийэни, Аан Ухханы аатын ааттаан, алгыс тылын саҕалыыра. МАП ЧУу. Аан уххан II көр аан II. Ол кэмтэн Михаил Ефимович Николаев аан уххан салайааччы буола үүнэн тахсыбыта. Быдан уххан үрд. — быдан дьылларга; үйэлэр тухары. На долгие годы; навеки
Дьэ онон, эһэбит, быралыйар быдан уххан быраһаай! И. Гоголев
Аал уотум, алаһа дьиэм барахсан, хаһан да хагдарыйары билимэ, куруутун чэчирии-чэлгийэ тур, быдан уххан бырастыы буоллун! «ХС»
Аһаабыт уххаҥҥар үлэлээ — аһаат даҕаны, тот эрдэххинэ үлэлээ. Работать пока сыт, сразу после еды. Отчуттар аһаабыт ухханнарыгар хоторуулаахтык үлэлээбиттэрэ. Тымныы уххана — тымныы оройо диэн курдук (көр тымныы). Аҕалара тымныы ухханыгар да бултуу барара


Еще переводы:

веяние

веяние (Русский → Якутский)

с. 1. (дуновение) салгын, үргүөр; 2. перен. уххан, салгын; новые веяния в искусстве йскусствоҕа саҥа ухханнар; 3. с. х. бурдук көтүтүү, сиксийии.

влечение

влечение (Русский → Якутский)

с. уххан, умсугуйуу, баҕа; чувствовать влечение к кому-чему-л. туохха эмэ ухханнааххын билин; следовать своему влечению баҕаҕын батыс.

куоталаһыы

куоталаһыы (Якутский → Якутский)

куоталас диэнтэн хай
аата. Социалистическай куоталаһыы — хаһаайыстыбаны өрө көтөҕөргө, үлэ оҥорумтуотун үрдэтэргэ куоталаһыы. АНК ТСТЗС
Кыргыттар ити куоталаһыы ухханыгар киирэн, санаалара бэркэ көтөҕүллэн сылдьар. «ЭК»

күөнэ

күөнэ (Якутский → Якутский)

даҕ., эргэр. Өлбөөркөй. Тусклый, неяркий
Аал уот иччитэ Күөнэ көҕөччөр, Көмүс ураанньык, Хахай саҕынньах, Хатан Тэмиэрийэ, Алтан баһырҕас, Аан-Уххан тойону …… Амарахсытар астара [арыгы] буолла. Өксөкүлээх Өлөксөй
«Сындалҕаннаах сырыыбыт сатаныа буоллаҕына, күөнэ маҥан түөрэхпит тэхтиргэ тэптэримэ», — диэт, [Дыгыйа удаҕан] хамыйаҕы күөрэччи быраҕан кыыратта. Болот Боотур

сирдээҕи

сирдээҕи (Якутский → Якутский)

даҕ. Киһи бу сиргэ олорор кэмигэр баар, буолар. Происходящий на этой земле, земной
Үөрүөх курдук мин бэйэм олохпор Үчүгэй суох да буоллаҕына …… Син биир этиэҕим: «Сирдээҕи дьолу билэбин!» — диэн. С. Данилов
Данте эппитинии, мин, арааһа, Тиийдим сирдээҕи олоҕум ортотугар. И. Гоголев
Уол …… фантастическай былааннар ухханнарыгар оҕустаран, сирдээҕи кыһалҕатын умнара. М. Ефимов

этэх-бытах

этэх-бытах (Якутский → Якутский)

этэҕэ-бытаҕа суох кэпс. — тугу эмэ уустугурдубакка, хаппырыыстаабакка, эгэлгэлэммэккэ. Без лишней прихоти, каприза
[Айталыын Куо — Хара Хааннаахха] дьыл бачча буолуор диэри туох да этэҕэ-бытаҕа суох, туох да иһитэ-хоһута суох олордулар. ПЭК ОНЛЯ I
Биһиги бастаан утаа, аспыт барана илигинэ, топпут ухханыгар, туох да этэҕэ-бытаҕа суох хааман бөдьөрүһүү бөҕө. Р. Кулаковскай

аал

аал (Якутский → Русский)

I 1) см. болуот ; 2) уст. всякое плавучее сооружение: судно, баржа, паузок и т. п.; ааттаспыт аалы көтөҕөр посл. мольбой (человек) и плот с места сдвигает # аалын баһа хоҥнон биэрбэт он медлит, он мешкает (букв. нос его судна никак не сдвигается); көтөр аал разг. воздушный корабль.
II уст.: аал уот священный огонь; домашний очаг; аал уоту отун , иэримэ дьиэни тэрин обзаведись уютным домом, разведи неугасаемый огонь (пожелание стариков молодым); аал луук мас миф. священный дуб; аал уххан эпитет духа домашнего очага.

ырыар

ырыар (Якутский → Якутский)

туохт. Кими, тугу эмэ аанньа аһаппакка эбэтэр сылатан, илиһиннэрэн, сэниэтин быс, күүһүн эс. Доводить до сильного истощения, утомлять непосильным трудом, изнурять, изматывать
Тэлэһийэ сылдьан өрүү Саныыбын үс Уйбааны, Хонук хоно, күн өрүү Хоһоон уйар ухханы. …… Уйадытар намыын кэрэ Уран тыл ырыарара. М. Ефимов
Уйбаанчык сылгыны энчирэппэт, ырыарбат итиэннэ үчүгэй төрүөҕү ылар туһугар бэйэтэ биһириир ньымаларын туттара. В. Протодьяконов
Күҥҥэ муҥутаан балтараалыы көһү айаннаан биир да табаны сүтэрбэккэ-өһөрбөккө уонна быһа ырыарбакка дойдуларын булларбыттар. «Кыым»

кулгуй

кулгуй (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Аһаабыт ас сорҕотун айаххынан төттөрү таһаар (хол., ыт, бөрө туһунан этэргэ). Срыгивать обратно часть съеденного (обычно о собаке, волке)
[Саһыл:] Ээ, ас баһаам, ыт кулгуйар, баҕа халтарыйар үлүгэрэ. Саха ост. I
Бөрө куота охсор ухханыгар аһаабытын кулгуйан кэбиһиэ. И. Федосеев
2. көсп. Кими эмэ олус күүскэ үөх, ыыстаа, холуннар. Сквернословить, оскорблять, извергать поток ругани
Кулгуйа олорбутун хара ыты дэлби тэпсэн биэриминэ! Күннүк Уурастыырап
«Туох диирий, тугу кулгуйарый ити сыакаар!» — диэн Иҥнэри Дьарааһын ыксаан, кэлэҕэйдии-кэлэҕэйдии өрөһөлөннө. Д. Таас
ср. монг. гулги, кирг. кулгу ‘срыгивать, отрыгивать с частицами содержимого желудка’

кумааҕы

кумааҕы (Якутский → Русский)

бумага || бумажный; суруйар кумааҕы писчая бумага; суу кумааҕыта обёрточная бумага; кумааҕы харчы бумажные деньги; кумааҕы уххана, мунньах сүпсүгэ погов. поток бумаг, суета собраний.