ж. 1. (действие) ууруу, түһэрии; кладка фундамента акылаат түһэриитэ; 2. (сооружение) ууруу (кирпииччэттэн, таастан тутуллан иһэр эркин).

цементировать; дьиэ акылаатын цеменнээ = цементировать фундамент здания.

I прям., перен. фундамент, основание; дьиэ акылаата фундамент дома; кыайыы акылаатын уурбуттара они заложили фундамент победы.
II разг. оклад, ставка; зарплата; хамнас акылаата ставка, оклад.

туохт., кэпс. Туох эмэ алын өттүгэр тирэх, олох эбэтэр акылаат оҥор. ☉ Делать под чем-л. основание, фундамент
Алта хос лааҕы тааһынан Алыннаабыттар эбит [дьиэлэрин]. П. Ойуунускай

сыһ. Ампаар курдук эркиннии охсон. ☉ Срубив (стены сооружения) в виде амбара (строить — напр., фундамент плотины)
[Илья] Куһаҕан Ыал нэһилиэгин ородобуойугар, ампаардыы охсуу самнайбыт дьиэҕэ тиийэн кэллэ. В. Протодьяконов
Уҥа өттүгэр — ампаардыы охсуллубут икки обургу дьиэ. А. Сыромятникова

с. 1. (действие) олохтооһун, төрүттээһин; 2. (фундамент) олох, төрүт, акылаат; дом на каменном основании таас акылааттаах дьиэ; 3. перен. см. основа 2; 4. (повод, причина) олоҕуруу, тирэҕирии, тирэх, олох; без всякого основания туох да олоҕо суох; на основании статьи конституции конституция ыстатыйатыгар олоҕуран; 5. мат. олох; основание треугольника үс муннук олоҕо; 6. хим. олох; # разрушить до основания төрдүгэр тиийэ алдьат.

туохт.
1. Акылааты түһэр, акылааты оҕус. ☉ Закладывать фундамент, основание (под различные сооружения). Билиҥҥи дьиэлэри бөҕө-таҕа акылааттаан туталлар
2. көсп. Туохха эмэ төрүтү, тирэҕи биэр. ☉ Давать чему-л. основу, опору
Аҕа дойдутун халбаҥнаабат акылааттаан, Туллаҥнаабат тулааһыннаан, Уйгу-быйаҥ олохтоон, Илгэ-быйаҥ кэскиллээн Иитэн-тэрийэн биэрбитэ. Е. Иванова

даҕ.
1. тут. Олохтоох, тирэхтээх (тутуу туһунан). ☉ Имеющий основание, фундамент (о сооружениях)
Килиэ таас акылааттаах, Киил мас кирилиэстээх, Кырыылаах Кыһыл трибуна Кылбайан көһүннэ. С. Васильев
2. көсп. Олохтоох, тирэхтээх, төрүттээх (үксүгэр ол-бу общественнай, социальнай көстүүлэр тустарынан). ☉ Имеющий надежную, прочную основу (обычно о социальных, общественных явлениях)
Үрдүк үүнүүнү ыларга звено дьонун эрэллэрэ улахан акылааттаах. П. Егоров

аат. Дьиэ үрдүгэр дьиэ, этээс. ☉ Этаж
Массыына тааһыгар түспүт күн толбоно утары дьиэ иккис мэндиэмэнин истиэнэтин имэрийэн ааста. Амма Аччыгыйа
Ампаар үөһээ мэндиэмэнэ барыта арсыынай табаар, чэй, табаах этэ. Н. Якутскай
Ик кис мэндиэмэн илин түннүгэ сарсыарда быдан эрдэттэн умайааччы. «ХС»
русск. фундамент

туохт.
1. Туохха эмэ сууллубатын, охтубатын диэн тирээбиллэ оҥор, атахта туруор. ☉ Подпереть что-л. чем-л. (напр., подпоркой), поставить опору. Остоолбону тирэхтээ
2. көсп. Туох эмэ (хол., уопсастыба, дойду, тэрилтэ) төрүтэ, акылаата кытаанах, бигэ туруктаах буоларын ситис. ☉ Создавать прочную основу, закладывать фундамент чего-л.
Алмааһынан, түүлээҕинэн Ийэ сири тирэхтиибит. Күннүк Уурастыырап
Учуутал хара ааныттан оскуоланы чиҥ тирэхтииргэ дьулуспута. «ХС»