1) фыркать; ат тыбыырар лошадь фыркает; 2) перен. разг. засмеяться, рассмеяться; фыркнуть; кини эмискэ күлэн тыбыыра түстэ он вдруг рассмеялся.

тыбыыр диэнтэн тиэт
көрүҥ. Ат тыбыырбахтаата, икки кэлин атаҕар туран, хоройбохтоон ылла. В. Протодьяконов
Мыккыйа күлэн тыбыырбахтаан иһэн ах баран хаалла, буойулунна быһыылаах. «ХС»
ср. саг. тым ‘фыркать’, др.-тюрк. тамур ‘капать (напр., о крови из носа)’

тыаһы үт. туохт. Саҥа таһаарбакка эрэ ыгыстаыгыста олус улахана суохтук муннугун тыаһат (хол., күлэргин хаайа, кыатана сатаан). ☉ Выдавливать напряженные отрывистые звуки носом, фыркать; давиться от смеха (приглушая смех)
Акаарытыҥы Дабыыт отуу умайбытын истэн баран күлэн кыччыгыныыр. Амма Аччыгыйа
Кыра Биэрискэ, эдьиийэ билбэтэҕин билэн сытар киһи, күлэн кыччыгынаабыта. Далан
Мааса кыыс …… кэтэҕэриин ороҥҥо таҥаска бүк түһэн, сирэйин кистии-кистии күлэн кыччыгыныыр. Эрилик Эристиин

биирдэм тыас туохт.
1. Кылгастык бүтэҥитик тыаһаан ыл (хол., чиккэччи тардыллыбыт быа эмискэ быһа барар тыаһа). ☉ Издать короткий, резко обрывающийся звук (напр., как при резком обрыве туго натянутой верёвки). Массыына дьигис гыммытыгар быа торк гына быһа баран хаалла
2. Эмискэ соһуйан тыбыыр (ат туһунан). ☉ Фыркать (об испугавшейся лошади). Ат торк гынаат, туора ыстанна

туохт. Дьырылас саҥаны хос-хос таһаар, хаста даҕаны кистээ (сылгы туһунан). ☉ Заливисто ржать, фыркать (о лошади)
Туоһахталаах сүүстээх, Олуктаах сиэллээх, Орохтоох систээх, Дьуоҕалаах кутуруктаах Маҕан атыыр соноҕос Үөрүн мунньан тырылайдыа, Кулуннары хойуннарыа. Саха нар. ыр. III
Оруктаах сиэллээх, Орохтоох систээх, Дуоҕалаах кутуруктаах Маҥан атыыр соноҕос Үөргэ баран тырылайдыа. С. Зверев

1. барылаа диэнтэн дьаһ. туһ. Чоргул Тиэргэн бастаан, бар дьаҕыл акка олорон, Быракаан оломун кэстэрэн барылаппыта. Далан
   Баарса тумса ууну тэлэ көтөн барылатан иһэрэ. И. Никифоров
2. Тыастаахтык тыбыыр, муннугун тыаһат (ат туһунан). ☉ Громко ржать, фыркать (о жеребце)
   Үөр сылгыны көрөөт, ат кистээн барылатта. Амма Аччыгыйа
   Үөр атыыра кистээн барылатта, Кулунчук үтүктэн дьырылатта. Н. Босиков
   △ Утуйа сытан муннугунан улаханнык хаһыҥыраа. ☉ Громко храпеть во сне
   Уһун айаҥҥа охто сылайбыт үрүҥ саллааттара утуйан барылата сыталлар эбит. Н. Босиков

туохт.
1. Таныыгынан салгыны тыастаахтык, күүскэ таһаар (үксүгэр сылгыны этэргэ). ☉ С шумом выпускать воздух из ноздрей, фыркать (обычно о лошади)
Бүтэй туйахтаах кыыллара биир сиргэ таба турбакка тэпсэҥнэһэллэрэ, төгүрүк туйахтарынан сири табыйаллара, таныыларын тардырҕата-тардырҕата, улахан баҕайытык тыбыыраллара. Далан
Ат аргыый тыбыырда уонна, иччитин сытын ылардыы, сымнаҕас муннунан акымалыгар сигэммэхтээтэ. Н. Якутскай
Эһэ эргийэ хааман, чугаһаатар чугаһаан иһэр, субу-субу кыланар, соруйан оҕонньору хапчытаары араастаан дьүһүлэнэр, тыбыырар, сири саралыы тарталыыр. Л. Попов
2. Муннуҥ хаана кэл (ыалдьан биитэр муннугун туохха эмэ өлөрөн). ☉ Кровоточить из носа (из-за болезни или травмы)
Өстөөх өлөр мөхсүүтүгэр Өс номоҕо буолтун курдук Көстүбэт уолунуу Күөх сөлөгөйүнэн күскүйдэ, Абааһы уолунуу Араҕас салыҥынан тыбыырда. Саха фольк. Күтүр өстөөх Хардьыгынаан баран Хаанынан тыбыырда. П. Ойуунускай
Хаанынан тыбыыран, хардыргыы сытар атыыр бөрөнү Байанай тыынын салҕаата. В. Протодьяконов
Кус кинини билэн хаалбыта бэрт буолан, Дьэллик, сэрэнэн бэрт ыраахтан үөмэн, быарынан сыылан иһэн, арай мунна тыбыырбыт. Н. Заболоцкай
3. көсп. Салгын баттаан, тугу эмэ (хол., паары) үрэн таһаар. ☉ Изрыгать, выбрасывать что-л. изнутри (о чём-л.)
Кулууп таһыгар биир «Беларусь» тыраахтар үлэлээн, күөх буруонан тыбыыра турар. И. Сысолятин
Холумтан ыксатыгар турар улахан алтан сылабаар оргуйан үрүҥ күдэнинэн тыбыырда. «ХС»
Массыына күөх буруонан тыбыыраат, хоҥнубутунан барда. «Чолбон»
4. көсп., кэпс. Кыатана сатаан баран, туттуммакка, салгыны муннугунан, уоскунан эмискэ таһааран күл. ☉ Не сдержавшись, рассмеяться, прыснуть со смеху
Хаста да күлэн тыбыыра түһээри гына-гына, Микиитэ арыычча туттунна. Амма Аччыгыйа
Муннукка ким эрэ күлэн тыбыырда. Э. Соколов
Бөлүөхсэн турар дьон быыһыгар ким эрэ күлэ сыһан, улахан баҕайытык тыбыырбыта. М. Горькай (тылб.)
5. көсп., кэпс. Эмискэ төлө биэрэн улаханнык, элбэхтик, түргэнник саҥар (уордайан, кыыһыран). ☉ Внезапно гневно, громко заговорить; ругаться, изрыгать ругательства
Арыпыана биир ыалдьыта туох эрэ диэбитигэр өһүргэнэн, куоскалыы тыбыыра түһээт, ааны хайа быраҕан хоһугар киирдэ. Амма Аччыгыйа
Саҥа хоту эргиллэ түспүтүм, сэгэриэм, [кыыс] дьэ мин киһибэр кыыһыран нууччалыы тыбыыра ахан турар эбит. Нэртэ
♦ Мунна да тыбыырбат (бүппэт) көр мурун
Чэ, быһата, мунна да тыбыырбат муус чэгиэн, хоһуун-хоодуот киһи эрэ тулуйар айана. ВВ ЫСЫ
Били инбэлиит, ыарытыгаммын диэнэ ханна да суох, өссө эбии уойан, мунна да тыбыырбакка сылдьан кэлбит. ХБИДК
Күнү быһа ууттан тахсыбатахпыт да, ким да мунна да тыбыырбатаҕа. «ЭК»
Мунна тыбыырар көр мурун. Архип мунна тыбыырыар диэри араатардыыр. «ХС»
ср. саг. тым ‘фыркать’, др.-тюрк. тамур ‘капать (напр., о крови из носа)’

тыаһы үт. туохт.
1. Биир күдьүс уһун, тохтоло суох күүстээх, улахан тыаһы-ууһу таһаар (хол., уу тыаһа). ☉ Производить слитный глухой раскатистый звук, рокотать (о воде)
Хайаттан түһэн барылыыр үрэх Тааһынан тамнанар идэлээх. Күннүк Уурастыырап
Күүстээх күрүлгэн өрө барылаан, тохтообокко киэҥ байҕал диэки эҥсиллэн барар сүдү күүстээх айылҕа биир кэрэ айыыта эбит. П. Чуукаар
Өрүс үрдэ, тугу барытын тоҕута солуох айылаахтык халҕаһалыы анньан, аллара диэки ахсымнык барылыы устан барда. П. Филиппов
2. Айаҕыҥ муҥунан улаханнык хаһыытаа, ытаа. ☉ Кричать во весь голос; громко плакать
Натааһа хаһата халыйан, Көбүөхтээн, күөрт курдук аҕылыыр. Хамначчыт Маайаны балыйан, «Уллуҥу уордуҥ» диэн барылыыр. Эрилик Эристиин
Эмискэ, таһырдьа Уллуҥаҕы аннынан ньириһийэр, Ууну, тыаны улаҕатынан уораһыйар Кыһыл оҕо саҥата ытаата, Баччыр оҕо саҥата барылаата. С. Васильев
3. Тыастаахтык тыбыыран муннугун тыаһат (ат туһунан). ☉ Громко фыркать (о лошади)
Массыына аттара барылаат, айаҥҥа дыыгыныы тыҥыыллар. Р. Баҕатаайыскай
Атыыр барылыыра, оҕус мөҥүрүүрэ, – Мин хоһооммор олох тойуга буолан …… кутулунна. «ХС»
4. көсп. Элбэх буолан кэккэлээ, хойдон көһүн (ахсаан өттүнэн). ☉ Выстроиться в ряд, собираться во множестве
Күөл кытыытыгар барылаан турар үөр сылгы ортотуттан хойуу уһун сиэллээх кутуруктаах сур атыыр утары ыстанан таҕыста. В. Протодьяконов
Эмискэ моонньоҕон үөрэ кырылаан, Элбэхтик тула элиэтээн, Ыраах, уу ортотугар барылаан түстэ, Ыһыллан кытыы диэки уһунна. С. Васильев
Биир аһылыктаах ахан күөл кытыытыгар түһэргэ бэрт тоҕоостоох сиргэ, араас кус бииһин уустара барылаан олороллор эбит. Р. Кулаковскай