Якутские буквы:

Якутский → Якутский

барылаа

тыаһы үт. туохт.
1. Биир күдьүс уһун, тохтоло суох күүстээх, улахан тыаһы-ууһу таһаар (хол., уу тыаһа). Производить слитный глухой раскатистый звук, рокотать (о воде)
Хайаттан түһэн барылыыр үрэх Тааһынан тамнанар идэлээх. Күннүк Уурастыырап
Күүстээх күрүлгэн өрө барылаан, тохтообокко киэҥ байҕал диэки эҥсиллэн барар сүдү күүстээх айылҕа биир кэрэ айыыта эбит. П. Чуукаар
Өрүс үрдэ, тугу барытын тоҕута солуох айылаахтык халҕаһалыы анньан, аллара диэки ахсымнык барылыы устан барда. П. Филиппов
2. Айаҕыҥ муҥунан улаханнык хаһыытаа, ытаа. Кричать во весь голос; громко плакать
Натааһа хаһата халыйан, Көбүөхтээн, күөрт курдук аҕылыыр. Хамначчыт Маайаны балыйан, «Уллуҥу уордуҥ» диэн барылыыр. Эрилик Эристиин
Эмискэ, таһырдьа Уллуҥаҕы аннынан ньириһийэр, Ууну, тыаны улаҕатынан уораһыйар Кыһыл оҕо саҥата ытаата, Баччыр оҕо саҥата барылаата. С. Васильев
3. Тыастаахтык тыбыыран муннугун тыаһат (ат туһунан). Громко фыркать (о лошади)
Массыына аттара барылаат, айаҥҥа дыыгыныы тыҥыыллар. Р. Баҕатаайыскай
Атыыр барылыыра, оҕус мөҥүрүүрэ, – Мин хоһооммор олох тойуга буолан …… кутулунна. «ХС»
4. көсп. Элбэх буолан кэккэлээ, хойдон көһүн (ахсаан өттүнэн). Выстроиться в ряд, собираться во множестве
Күөл кытыытыгар барылаан турар үөр сылгы ортотуттан хойуу уһун сиэллээх кутуруктаах сур атыыр утары ыстанан таҕыста. В. Протодьяконов
Эмискэ моонньоҕон үөрэ кырылаан, Элбэхтик тула элиэтээн, Ыраах, уу ортотугар барылаан түстэ, Ыһыллан кытыы диэки уһунна. С. Васильев
Биир аһылыктаах ахан күөл кытыытыгар түһэргэ бэрт тоҕоостоох сиргэ, араас кус бииһин уустара барылаан олороллор эбит. Р. Кулаковскай

барылаа-күрүлээ

тыаһы үт. туохт. Биир күдьүстүк, тохтообокко араастаан хоһуласпыт тыаста таһаар (хол., уу дохсун сүүрүгэ). Непрерывно громко рокотать (напр., о течении реки)
Эбэ хотун уута, атыыр үөрэ өрө сүүрэн иһэрин курдук, барылыы-күрүлүү, куугунуу-хааҕыныы ахан сытар эбит. Суорун Омоллоон
[Өрүһүм] Барылыыр-күрүлүүр, ытыллар бэйэҕин Ахтаммын мин бүгүн ырыабын ыллыыбын. Чэчир-76

күрүлээ-барылаа

туохт. Туох эмэ (хол., таас, уу) күүскэ тохтоло суох тохторунуу, сүүрүгүрэринии улаханнык тыаһаа; күүскэ дэбилий, оргуй. Производить непрерывный громкий грохочущий звук (напр., о потоке воды, камнепаде); бурлить, клокотать
Суох, тыастара [дьарапалаан тыаһа] уурааҕы суруйтарбата — бу күрүлээн-барылаан кэллэ. Суорун Омоллоон
[Бүлүү дохсун баала] саҥа үөс булунан, күрүлүү-барылыы уһунна. Эллэй
Аппаларга, налыы сирдэргэ уу күрүлүү-барылыы, саһархай күүгэнинэн өрө үллэ дэбилийэрэ. «ХС»

Якутский → Русский

барылаа=

шуметь, рокотать; уу барылыы турар вода течёт с шумом, рокотом.


Еще переводы:

тирбий

тирбий (Якутский → Якутский)

көр дирбий
Барылыыр аптамабыыл Бардам күүскэ тирбийдэ. Күннүк Уурастыырап
[Нуучча] Тимир көлөтүгэр олорбут, Тирбийэ көтөн тахсыбыт. С. Дадаскинов

дьалхааннан

дьалхааннан (Якутский → Якутский)

туохт. Дьалхааннаах буол, бааллыр. Покрываться волной, волноваться (о море, реке и т. д.)
Хааҕынаата, Күүгүнээтэ, Халлырҕаата, Күллүргээтэ, Барылаата, Бэрилээтэ, Балгыһыйда, Билгиһийдэ, Балкыырданна, Дьалхааннанна. Күннүк Уурастыырап

кэтэспэлээ

кэтэспэлээ (Якутский → Якутский)

кэтэс диэнтэн тиэт
көрүҥ. Балай эрэ кэтэспэлээбитин кэннэ, уу охсуллар тыаһа өрө барылыы түстэ, уу өрө ыһыллан күндээрис гынна. В. Чиряев

балкыырдан

балкыырдан (Якутский → Якутский)

туохт. Күүстээх дохсун долгуннан (хол., өрүс). Быть в волнении, иметь сильные волны (о водной поверхности)
[Муора уута] Барылаата, Бэрилээтэ, Балгыһыйда, Билгиһийдэ, Балкыырданна, Дьалхааннанна. Күннүк Уурастыырап
Муора, эмискэ балкыырданныҥ, Муҥутуур дохсун дьалкыырданныҥ, Кими эмиэ үтүгүннүҥ? С. Васильев

баргыс

баргыс (Якутский → Якутский)

баргый диэнтэн холб. туһ. Ол эрээри кыатанан, киэҥ-куоҥ буола сатаан туттунна, утары баргыһан турбата. С. Васильев
Баараҕай арҕас бааллар Барылыы баргыһаллар. Күннүк Уурастыырап
Таһырдьа ыттарбыт үрэн баргыһа түстүлэр. Биһиги тыатааҕы кэллэ диэн ыксаатыбыт. А. Кривошапкин (тылб.)

идэмэрдээхтик

идэмэрдээхтик (Якутский → Якутский)

сыһ., эргэр. Иҥсэлээхтик, оботтоохтук. Жадно, алчно
Халыҥ тайҕа уордаах улуу кыыла тыҥыраҕын дьулааннаахтык сарбатан, айаҕын идэмэрдээхтик атан, өлө сытара. Л. Попов
Байхал ыдьыга барыта Барылыы оргуйа түстэ, Ыйыстаҕастык ыйылаабытыгар, Идэмэрдээхтик иҥиэттибитигэр Сир ийэ Иҥнэстиэр диэри ньиргийдэ. С. Зверев

тамнан

тамнан (Якутский → Якутский)

тамнаа диэнтэн бэй., атын туһ. Балкыырдаах байҕалым мэҥийэн-дьалкыйан, Баргыйа-баргыйа, халлааны харбаста …… Орулаан-дорулаан тааһынан тамнанна. П. Ойуунускай
Хайаттан түһэн барылыыр үрэх Тааһынан тамнанар идэлээх. Күннүк Уурастыырап
Араас атын оонньуурдар — Алдьаммыттар, бүтүннэр, Онно-манна тамнаммыттар — Олбуор малын байыппыттар. «ХС»

тирдиргээ

тирдиргээ (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. «Тирт-тирт» диэҥҥэ маарынныыр бүтэҥи тыаһы таһаар. Издавать чиркающие звуки, чиркать
Талах быыһыгар бочугурастар кынаттарын тыаһа тирдиргиир. Амма Аччыгыйа
Барылыыр оптуобус хойуутук орулуо, Тирдиргиисирдиргии, күскэйэ сүүрүөҕэ. Күннүк Уурастыырап
[Эпэрээссийэҕэ] Эҕирийэн ылабын. Халыҥ тириим тирдиргиир, тэлэллэр. Дьуон Дьаҥылы

бааллан

бааллан (Якутский → Якутский)

туохт. Долгуннуран бар, күүстээх долгуннан (хол., өрүс, муора). Покрываться сильной волной (напр., о реке, море)
Арай сири-халлааны сиксийэр силлиэ-буурҕа түстэҕинэ эрэ, кырылас долгуннарынан кырбаһар, балаһа долгуннарынан баалланар үһү. Софр. Данилов
Байҕал уута барылыы баалланар – Бассабыыктар эмиэ оннук бараммат күүстээхтэр. Күннүк Уурастыырап
Балкыырдаах байҕалым Баалланарын курдук Бассабыык баартыйа Барҕаран таҕыста. П. Ойуунускай

бадылый

бадылый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт., поэт. Туолан дэбилий, кытыыларынан дьалкылдьый. Наполняться сверх краев, плескаться
[Сир тымырын уута] Дьокуускай куорат Дьоллоох туонатыгар Кыраан устун Кылыгырыы сүүрдүн, Уһаат ахсын Омуннаахтык бадылыйдын. С. Васильев. Күндэ эбэ ийэкэм күрүлүү-барылыы долгуннуран, бадылыйа баһыгырыы сүүрүктэнэн, арылыйа, будулуйа турара. «Чолбон»
Ыччабын ньии... Ыарахан тыыннаах Баараҕай байҕал Бадылыйа сытар. Л. Попов. Тэҥн. бидилий