страд. от хаачыгырат =.

возвр. от хаачыгырат =.

и. д. от хаачыгырат =.

1) многокр. от хаачыгыраа =; 2) многокр. от хаачыгырат =.

ускор. от хаачыгырат = скрипеть, хрустеть чем-л. (нек-рое время, усиленно).

анньыалаа диэнтэн төхт
көрүҥ. Биир сиргэ хам тоҥмут, кырыарбыт богуоннары кыычыгырата, хаачыгырата анньыалаталаан, паровоз иннинэн, кэннинэн иҥиэттэҥнии сыыллара. Ч. Айтматов (тылб.)

I
аат. Киэпкэ кутан оҥоһуллубут улахан кыылы бултуурга туттуллар сибиниэс буулдьа. ☉ Картечь (пуля)
Сэмэнчик сүнньүөҕэ суоҕа. Улахаттар сааларыгар сүнньүөх уктубуттара. Н. Якутскай
Саабынан ытар кыаҕым суоҕа, көхсүбэр туора сүгэн иһэрбин ааһан, өссө сүнньүөх да уктубакка испитим. И. Сосин
[Уол] ардыгар сибиниэһи уулларан халыыпка кутара, маска кэтэрдэн, таптайан буулдьа оҥортуура. Олоро сүнньүөх диэн ааттаналлара. ССХУо
II
аат.
1. Сылгы сототун уһун уҥуоҕа. ☉ Голенная кость лошади. [Сылгы] сототун уҥуоҕа эбэтэр сүнньүөҕэ, онтон кыыс бэрбээкэйэ уонна туйаҕа кэлэр. Сылгыһыт с.
2. Үүнээйи икки сүһүөҕүн икки ардынааҕы умнаһа. ☉ Стебель растения между двумя коленьями
Ийээ, бурдук үчүгэйдик үүнэн эрэр. Хойуу уонна сүнньүөх аспыт. А. Сыромятникова
Икки сүһүөх икки арда умнас сүнньүөҕэ диэн ааттанар. КВА Б
ср. тув. шүнчүк ‘тазобедренный сустав; шарнир’, туркм. чүйжүк ‘вертлюжная кость’
III
аат., түөлбэ. Бүтэй сиэрдийэтэ. ☉ Жердь изгороди, пряско
[Тогойкин] туора хааман тахсан, биир сиргэ күрүө үөһээ сүнньүөҕүн курдук ураҕаһы, биир күрүө тоһоҕотун саҕа маһы быһыта охсон ылан, мутуктарын солообутунан барда. Амма Аччыгыйа
Ат хаста да чохчос гынан, бүтэй сүнньүөҕүн хаачыгыратта. Н. Габышев
Куоска кутуругун хороччу тутан баран сүнньүөх устун сүүрэр. «ХС»

туохт.
1. Тиискин тиискэр күүскэ аалан улаханнык кыычыгырата-хаачыгырата тыаһат (утуйа сытан). ☉ Скрипеть, скрежетать зубами (во сне)
Сыллай баллаҕар уоһун ханньаччы тутунна, хаачыр гына хабырынна. Амма Аччыгыйа
Бараак иһигэр ким эрэ түһээн үлүгүнэйэр, ким эрэ хабырынан кыычырҕатар. Н. Якутскай
Мөрөһө утуйбутун курдук тэбэн көрбөккө, өссө улаханнык иҥсэлээхтик хабырына-хабырына, хаһыҥыраан кэбиһэкэбиһэ утуйа сытта. ИСА
△ Олус абатыйан сымыһаххын быһа ытыран, тиискин тыаһат. ☉ Скрипеть, скрежетать зубами от злости
Ону истэ-истэ Аргыылап абатыйан, иһиллэр-иһиллибэттик хабырынан ылла. Софр. Данилов
Кинээс сымыһаҕын быһа ытыран, мэктиэтигэр хабырынан ылла. В. Протодьяконов
Маппый эмискэ дьигиһис гынан, өһүөннээхтик көрбөхтөөн, тииһин хабырынан хачыгыратта. П. Аввакумов
2. Аалсан «кыычыр-хаачыр» диэн эрэр курдук ыраахха диэри эҥсиллэн тыаһаа, оннук дуораһый (хол., мууһу, тааһы этэргэ). ☉ Скрипеть, трещать, громыхать (напр., о льдинах, камнях)
Көмүөл мууһа ыардык хабырына тыаһыыр. Күндэ
Хаахыныыр мас истиэхтэн сүөргүтүк хабырынан, түүлүгэр баттаппыт киһи курдук иҥиэттэн, бабыгыраан киирэн барда. Н. Лугинов
Араас ыстаныактар тыаһаан-ууһаан киллигирии, хабырына, кычыгырата аҕай тураахтыыллар. С. Руфов
3. көсп. Олус сытыырхай, күүһүр (тымныыны этэргэ). ☉ Усиливаться, трещать (о морозе)
Кыһын обургу кыскыйар тыалынан уһуутаан, хатан дьыбарынан хабырынан кэллэр кэлэн истэ. М. Доҕордуурап
Сааһыары түүҥҥү түлүк Саталаах тымтар дьыбар Хатан, кыыһан хабырыммыт. А. Абаҕыыныскай
Кыһын обургу үрүҥ хаарынан үллүктэнэн, хабараан тымныынан хабырынан кэбистэ. Күрүлгэн
ср. бур. хабирха ‘скрежетать’