Якутские буквы:

Якутский → Русский

хабарҕаһыт

горловая язвенная болезнь у лошадей; ср. күөмэйдьит .

Якутский → Якутский

хабарҕаһыт

аат., бэт. Сылгы сыстыганнаах ыарыыта: бэлэһэ, кэҥэриитэ сүһүрэн, сыҥааҕын аннынан тахсар искэн. ☉ Язвенная болезнь у лошадей: нарыв в области горла, ноздрей в результате воспаления, нагноения
Тигээйилээх сайын сылгы дьаакырар, хабарҕаһыт буолар. В. Протодьяконов
Хойутаан тымныыга ылларан баран араарбыт убаһа хабарҕаһыт ыарыыга дөбөҥнүк ылларар. ОМГ ЭСС
Хабарҕаһыт буолбуттары туспа арааран эмтэнэр. «Кыым»

Еще переводы:

күөмэйдьит

күөмэйдьит (Якутский → Русский)

болезнь горла (у лошадей и рогатого скота); хаһан аһыыр сылгы күөмэйдьит буолар лошадь, находящаяся зимой на подножном корму, страдает болезнью горла; ср. хабарҕаһыт .

тамаҕардаа

тамаҕардаа (Якутский → Якутский)

туохт., бэт. Кэбийбит оккун кыайан ыйыстыбат буол (сылгы туһунан). ☉ Быть не в состоянии проглотить разжёванное сено (о лошади)
Сахалар үгүстүк көстөр сүөһү ыарыыларынан манныктары ааҕаллар: күөмэйдьит, хабарҕаһыт, хахсыйан өлөр, тамаҕардыыр. ХИА КОВО

баралыыс

баралыыс (Якутский → Якутский)

аат. Киһи ньиэрбэтин үлэтэ кэһиллиититтэн хамсанар кыаҕын сүтэрэр ыарахан ыарыы. ☉ Паралич
Хабарҕаһыт Лэкиэскэ диэн улахан кулуба туос акаары, уон ахсааны билбэт, аҥаар өттүн баралыыс охсубут уолугар ойох биэрбитэ. А. Софронов
Уокка буспут, баралыыс муҥнаабыт Удьуор кэп дьүһүннээх итэҕэстэр: Квазимодо уонна Дьэгэ-Бааба Кинилэргэ [мааскаларга] холооно суох бэртэр. Чэчир-72

салыҥ

салыҥ (Якутский → Якутский)

аат.
1. Ууга сылдьар сорох харамайдар уонна сорох үүнээйилэр тас өттүлэриттэн, оттон киһиэхэ-сүөһүгэ ас буһарар, тыынар уо. д. а. уорганнарын ис өттүлэрин бүрүйэр ньылбырхай маасса. ☉ Выделяемая некоторыми животными и растениями тягучая скользкая масса, слизь. Балык салыҥа
□ [Бэс тэллэйин сэлээппэтэ] сииктээх кэмҥэ сыстаҥнас салыҥынан бүрүллэр. Г. Угаров
Баҕа тириитэ бэйэтиттэн салыҥы чаалытан таһаарар, ол иһин мэлдьи инчэҕэй буолааччы. ББЕ З
2. Сүөһү, кыыл саҥа төрөөбүт оҕотун түүтүн инчэҕэйэ. ☉ Слизь на новорождённом детёныше животных (напр., на телёнке). Ынах оҕотун салыҥын салаан куурдар
□ Төрөөбүтүнэн тугут ийэтин бастакы уоһаҕын тото-хана испит, ийэтэ тугутун салыҥын үчүгэйдик салаабыт буоллаҕына, кини тымныыга тоҥмот, түргэнник атахтанар. ТНС ОКТК
3
чалахай диэн курдук. Эһэ кини үрдүгэр түһээри күөх салыҥынан тибиирбэхтии …… тоһуйбут. Н. Абыйчанин
[Хабарҕаһыт чэпчэки көрүҥэр] убаһа температурата барбах үрдүүр. Муннуттан аҕыйах уу, онтон күөхтүҥү салыҥ сүүрэр. НПИ ССЫа
4. кэпс. Инчэҕэйгэ сыппыт туох эмэ ньылбырхай кирэ, көлбөҕө. ☉ Скользкий тягучий налёт на предметах, появляющийся от постоянной сырости, слизь. Ууга сыппыт мас салыҥын сотон көтөҕөн таһаардылар
ср. тув. шалыҥ ‘роса’, хак. салым ‘роса’, ног. шылым ‘слизь’, монг. салс ‘слизь’