и. д. от хабырый=.

см. кыһарый =.

1) придавливать (при движении); атахпын сыарҕа хабырыйда полозом саней мне придавило ногу; 2) оттеснять, вытеснять (при движении); миигин хабырыйан кытыыга таһааран кэбистилэр меня оттеснили на обочину дороги; 3) перен. притеснять, угнетать.

хабырый диэнтэн хай
аата. Ол гынан баран, сорох ардыгар кэм кыһайыыта, түгэн хабырыйыыта диэн баар буолан хаалааччы. Суорун Омоллоон
Үөр кыылга ханан тоһууру оҥорору сүбэлэспиттэрэ, үүрүү, хабырыйыы өттүн эмиэ умнубатахтара. В. Титов

туохт. Улахан кыһалҕаҕа киллэр. ☉ Причинять много бед, создавать проблемы, трудности
Кыыдааннаах кыһын үгүс ыаллар балааккаларга симсэн олорбуттара. Кыһарыйан-хабырыйан кыһалҕалаах да кыһын ааһаахтаабыта. С. Руфов

туохт. Кими эмэ атаҕастаан-баттаан үүрэ-түрүйэ сырыт. ☉ Грубо притеснять, угнетать, обижать кого-л.
Оччотооҕуга Кипр арыытын олохтоохторун Венеция баһылыктара үтүрүйэллэрэ-хабырыйаллара. Эрчимэн
Сири бас билээччи ыаллыы баайдар бааһынайдары үтүрүйэн-хабырыйан барбыттара. АЕВ ОҮИ
Родовой үтүөлэр көннөрү бедуиннары үтүрүйэр-хабырыйар буолбуттара. АЕВ ОҮИ

үтүрүй-хабырый диэнтэн хай
аата. Кууһума, төһө да балыырга түбэһэн кыһыйдар, кырдьыгын эккирэтиһэ соруммата. Урукку үтүрүйүүнү-хабырыйыыны тулуйа үөрэммит үөрүйэҕинэн, таһыгар таһааран айдаарбакка, иһигэр иҥэринэн кэбистэ. Тумарча
Феодальнай хара баттал уонна национальнай үтүрүйүү-хабырыйыы Украина үлэһит бааһынайдарыгар ыар ындыы буолан сүктэриллибитэ. «Чолбон»
Дьэ, Енисей кыргыыстара ити курдук олордохторуна, кинилэри монгуоллар үтүрүйүүлэрэ-хабырыйыылара буолбут. БИГ СБСК

туохт.
1. Туох эмэ тугу эмэ сиирэ хабан, таарыйан аас. ☉ Задевать что-л. вскользь, поверхностно, по краю, придавить слегка
Бэдириэстээх сыарҕа хаары хабырыйан, кыыкынаан бииргэ ыллаһа иһэр буолааччы. Күндэ
Толору таһаҕастаах массыына кинилэри хабырыйбытынан сир гыннаран ааспыт. Р. Кулаковскай
Дүлүҥ анныгар кистии аспыт оҥочотун булан ылла, хата, муус хабырыйбатах. В. Тарабукин
Үһүс буулдьа Сэмэн Бөтүрүөбүс илиитин тарбаҕын, ытыһын көхсүн хабырыйан ааспыт. ХБИДК
2. көсп. Киһини тугунан эмэ кыһарый, атаҕастаа, баттаа. ☉ Притеснять, прижимать, угнетать кого-л. [Ыстапааһа:] Баайдаахтар дии-диилэр бэркэ хабырыйан эрэллэр. Күндэ
Лэгиэнтэй атыыһыттаах Сүөдэрдээҕи тылга даҕатан хабырыйар, ол-бу сылтах була-була мөҥөр-этэр буолан бараллар. Н. Якутскай
Тойоттор айдааны тарпыт оҕолору онон-манан сылтаҕыран улаханнык кыһарыйбыттара, хабырыйбыттара. П. Филиппов