Якутские буквы:

Якутский → Якутский

хадьырыс

  1. хадьырый диэнтэн холб. туһ. Хаардаах хайа саҕа Хабараан чыычый кыыллар Хаҥыллык часкыйа-часкыйа Хабарҕаларын хадьырыһаллара, Харса суохтук хадьыктаһаллара. И. Гоголев
    Халлааҥҥа хара буор үллэр — Хаҥыл аттар хадьырыһаллар. А. Пушкин (тылб.)
    Чучунаа биири өйдөөбүтэ: бөрө курдук хадьырыһыахха наада, оччоҕо эрэ киһи буолуохха сөп диэн. В. Санги (тылб.)
  2. көсп. Кими эмэ кытта тыл тылга киирсимэ, этис, ааҕыс. Спорить, пререкаться с кем-л. [Борцов:] Евгений уруккута буолбатах
    Хаста да хадьырыһан турардаахпыт. Софр. Данилов
    Итэҕэһи-быһаҕаһы кытта эйэлэһэр табыллыбат. Тоҕоостоох түбэлтэҕэ хадьырыһыахха даҕаны наада. В. Протодьяконов
    «Ээ, дьэ, сааскыт тухары хадьырыһан биэрэҕит», — Куриль өс-саҕа буолла. С. Курилов (тылб.)

Якутский → Русский

хадьырыс=

совм.-взаимн. от хадьырый =.


Еще переводы:

китиэ-татыа

китиэ-татыа (Якутский → Якутский)

көр китиэ-хатаа
Баишевы кытта өйдөһүү манан буолбатах. Кыраттан да хадьырыһан, китиэ-татыа буолан тахсар. В. Яковлев

сыппаа

сыппаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Үчүгэйдик быспат, хотуппат буол (туттар сэп-сэбиргэл мүлүрүйбүт биитин, өргөһүн этэргэ). Становиться тупым, тупиться (об острие, о лезвии какого-л. инструмента или оружия)
[Сүөдэр] бастаан утаа хотуура сыппаатаҕына, …… ийэтэ сытыылаан биэрэрэ. П. Аввакумов
2. көсп. Мөлтөө, сымсаа (туох эмэ дьоҥҥо тириэрдэр, дьайар күүһүн туһунан). Терять остроту, яркую выразительность (напр., о каком-л. мастерстве)
Киһи тылын ылыннарыан олус баҕардаҕына, ардыгар, кыһайбыт курдук, тыла-өһө мөлтөөн, сыппаан хаалааччы. Софр. Данилов
Итинтэн биирэ эмэ табыллыбат түбэлтэтигэр театрализованнай оонньуу, сценическэй көстүү дьоҥҥо тиийиитэ өһүллэн, сыппаан хаалар. К. Уткин
Василий Ойуурускай бөрүөтэ билигин да сыппыы илик. «Кыым»
3. көсп. Мөлтөө, ахсаа (ким эмэ көрөр-истэр, хаамар-сиимэр, өйдүүр дьоҕура). Слабеть, терять силы, сдавать
«Өй-санаа улам сыппаан иһэр», — диэбитэ эмээхсин. Д. Таас
Ол иһин кини дьэ мөлтөөбүт, Омуна-төлөнө намтаабыт, Сырайдыын-харахтыын сыппаабыт. Күннүк Уурастыырап
4. көсп. Тугу эмэ ситиһиэххин, муҥутахсыйан, бытааран, мөлтөөн биэр. Проявлять нерешительность, медлительность, упуская возможность достижения желаемой цели
Бэйэм сыппаан, мөлтөөн биэрдим диэн кини улаханнык курутуйа санаата. В. Протодьяконов
Итэҕэһи-быһаҕаһы кытта эйэлэһэр табыллыбат — сыппаан биэрэр табыллыбат, тоҕоостоох түбэлтэҕэ хадьырыһыахха даҕаны наада. «ХС»

өттүк

өттүк (Якутский → Якутский)

аат. Киһи (сүөһү) синньигэс биилиттэн буутугар диэри этин чааһын ойоҕос өттө. Бедро, бок человека, животного
Өттүкпэр баар быһыччабын ыллым. Т. Сметанин
Атыыр оҕус сиргэнэн, муостаны үлтү лүһүгүрэтэн, эркиҥҥэ өттүгүнэн сигэнэ туора туран кэбистэ. Эрилик Эристиин
Өттүгүн охсунар — улаханнык (өмүрүөххэ диэри) соһуйар. Хлопнуть себя по бёдрам (напр., от удивления, неожиданности)
Үс төгүл Үөһүн таттаран Үөгүлээн баран, Өрүтэ көтөн Өттүгүн охсунна. П. Ойуунускай. Өттүгүн эрэ үлтү (тосту) түспэтэ — олус улаханнык үөрэн эбэтэр өһүргэнэн, охто сыста. Чуть не упал от неожиданности или большой радости
Сарсыарда сайылыкка тахсарга сүбэлэспиппитин ийэбэр иһитиннэрбиппэр, үөрэн өттүгүн эрэ үлтү түспэтэ. Далан
«Сахаҕын дуо?» — Дьөгүөрсэ үөрэн өттүгүн эрэ тосту түспэтэ. Н. Якутскай. Өттүгэр охсунар — бэйэтэ туһанар, сиир, уорар. Присваивает себе
Холкуос этин баһаарга атыылаан баран, икки мөһөөх харчыны өттүгэр охсуммута биллэн сууттаммыта. СГФ СКТ. Өттүккэр имнэн — туора дьоҥҥо көрдөрбөккө эрэ соһуччу тосхойбут дьолгор, үөрүүгэр, кыайыыгар үөр. Проявлять не заметные для других признаки удовлетворения, радости
[Нүһэр Дархан:] Биһиги аймах, иирбит бөрөлөрдүү, Сырааммыт саккырыы-саккырыы, Хабарҕабытын хадьырыстахпытына, Өстөөхтөрбүт көрө-көрө өттүккэ имнэнсиэхтэрэ. И. Гоголев
Маннык килбиэннээх дьиэҕэ соһуччу түбэспит дьон быһыытынан, кулгаахха сибигинэһэн кэпсэтэллэр, өттүккэ имнэнэллэр. Эрилик Эристиин
<Илии тутуурдаах> өттүк харалаах көр илии. Тыаҕа таҕыстарбын эрэ үксүгэр илии тутуурдаах, өттүк харалаах киирэбин. Ф. Софронов
Эгэлгэ булду дьаныһан эккирэтиһэр эрэ буоллаххына, илии тутуурданыаҥ, өттүк хараланыаҥ. Кэпсээннэр
Күбүрүнээтэргэ илии тутуурдаах, өттүк харалаах киирбит киһи, бука, урукку ыйааҕын көтүртэриэ этэ. М. Доҕордуурап
Санна сайаҕас, өттүгэ үүттээх киһи көр сарын. Көр бу, дьиэлээх киһи! Санныҥ сайаҕас, өттүгүҥ үүттээх киһи эбиккин! Көрдөххө үтүө бэйэлээх үрүҥ уҥуохтаах киһи эбиккин! Ньургун Боотур. Санна сайаҕас, өттүгэ үүттээх – ону-маны көрбүт-истибит дьахтар буолуо. Саха фольк.
Өттүк баһа — өттүк үөһээ кырыыта. Головка бедра, верхний край боковой стороны тазобедренной кости
Абааһы мунду баҕадьытын буорга булкуйбут курдук муус боодулан ыстаанын өттүгүн баһыгар диэри өрүһүнэ тардынан кээспит. ПЭК ОНЛЯ III
Санныҥ үрдүгэр дылы Саргы-дьаалыҥ салалыннын! Өттүгүҥ баһыгар дылы Өрөгөй талбаҥ үрдээтин! П. Ойуунускай. Өттүк баттан — илиигинэн (икки эбэтэр биир илиигинэн) өттүккүн баттана тутун (сылайан эбэтэр дьоһумсуйан, киэмсийэн). Стоять, подбоченившись, подбочениваться
Хоппут киһи холобурунан Холун хамнатта, Хоҥкук гынна, Өтөрү көрдө, Өттүк баттанна. А. Софронов
Өттүк баттанна, Өндөх гынна, Үөннээх тыла Үөтэн барда, Суустаах тыла Субуллан барда. П. Ойуунускай
Остуол туорайыгар өттүк баттанан олорор киһи дьоһумсуйа туттан олорон кыргыттары доппуруостаан барбыта. С. Никифоров. Өттүк үүтэ — киһи самыытын ойоҕосторун оҥхойо. Вертлюжная впадина
Муус Солуонньай оҕонньор Өһөхтөөх хараҕынан Өттүгүм үүтүнэн Өтөрү көрүөхтүн. П. Ойуунускай