хайыр таас гравий, галька.
Якутский → Русский
хайыр
Якутский → Якутский
хайыр
I
көр хойуор II
Хайырбыт дириҥ уулаах күөллэри кыһын, саас андаатары бултаһарга хаалларар. «Кыым»
Кыһын Халыма үгүс күөллэрэ хайыраллар. ВС ҮҮДь
Күөлү мууһа хайыран, куйуурга сиэтиэҕэ диэн билгэлииллэр. А-ИМН ОЫЭБЫ
ср. кирг. хайых ‘замерзнуть’
II
даҕ. Чөҥөрүйэн көстөр (уута хойуорбут ойбону этэргэ). ☉ Зияющий (напр., о проруби, замерзшей до дна). Хайыр ойбон
♦ Хайыр (хайырбыт) ойбон харахтаах көр ойбон
Хайыр ойбон харахтаах Хаар, тыал, кыһын араҕан, Солко кустук былааттаах Самаан сайын саҥарар. П. Тобуруокап. Бу Оҕус «ыысбыдаан тыыннаах …… хайыр ойбон харахтаах, уһун ураа муостаах…» КНЗ СПДьНь
III
аат.
1. Туох да булкааһа суох кырылас чай эбэтэр бөдөҥ көһөҥө таас, хайа боруодатын үлтүркэйэ. ☉ Гравий, галька, булыжник или груда камней
Аччыгый уоллара Элэс баатыр обургу сытар ынах саҕа хайыры сулбу тардан ылан өрө көтөхтө. ПЭК ОНЛЯ I
Солко отунан сыһыыта күлүмнүө, Хайыр да быыһыттан сибэкки үүнүө. М. Ефимов
Харылыы тохтор, быһыттар Хайыры кытта суулбаттар. «ХС»
2. түөлбэ. Кытаанах хара таас. ☉ Чёрный камень твёрдой породы, булыжник
Оскуоланы хайырынан олбохтообуттар. СТТТ
◊ Хайыр курдук — үрүт-үөһэ түбэһиэх (хол., кыстан). ☉ Беспорядочно, как груда камней
Дьиэ иһигэр кэнсиэрбэ бааҥката, бөппүрүөскэ хаата, кураанах бытыылка, сороҕо өссө үлтүрүйэн баран хайыр курдук күөрэлэммит. Кэпсээннэр
Дьиэ кэннигэр ол-бу сээкэй хайыр курдук кыстаммыт. СГФ СКТ. Хайыр муус — ойбон хайыҥын бытархай мууһун чөмөҕө, өрөһөтө. ☉ Груда мелкого льда вокруг проруби
Охоноос хайыр муус үрдүгэр сүгэһэрин аа-дьуо устан түһэрдэ. И. Егоров
Байбал оҕонньор хайыр муус үрдүгэр мэндэллэн туран, балыкка кыырт курдук түспүт дьону саҥата-иҥэтэ суох хоппо күрдьэҕинэн аргыый аҕай дуксуйан испит. А. Бэрияк
Хайыр таас көр таас I. Хайыр таас кытылга үнүөхтэһэн тахсалларын кытта, хабыр хаһыы дуораһыйда. Е. Неймохов
Хара муора кытылын хайыр тааһын курдурҕаччы кэһэбин. П. Аввакумов
ср. др.-тюрк., тюрк. хайыр ‘песок’, бур. хайр ‘галька; гравий; щебёнка’
Еще переводы: