I
туохт. Сүүрбэт, тохтубат буол; тохтоо, ханнан хаал (ардах, хаан туһунан). ☉ Переставать (о дожде), прекращаться (о кровотечении). Самыыр ахта
□ Хаанын хаарынан саба туттан аҕа сатаабыт да, тохтооботох. «ХС»
Украинаҕа кыргыс дьыллар Аймаһыйан аастылар. Халааннырар сааскы уулар Аарыгыран ахтылар. Күн Дьирибинэ. Тэҥн. аҕын
◊ Ах бар — эмискэ саҥата суох бар, им-дьим буол. ☉ Внезапно, вдруг замолчать, замолкнуть
Даайа, ойоҕоско астарбыт киһи курдук, соһуйан, ах баран, саҥата суох олорбохтоото. А. Софронов
Саҥа ордук хотуулаах тылы булаары гыммыттыы, иккиэн ах баран турдулар. Амма Аччыгыйа
Бу мунньахха мустубут дьон бука барылара апка ылларбыт курдук ах баран олордулар. П. Ойуунускай
Ырыа, хормуоска тыаһа, быһа тарпыттыы, эмискэ ах барар. М. Доҕордуурап. Ах бэрдэр — наһаа долгуйан саҥаҕыттан мат, саҥата суох буол. ☉ Терять способность говорить (от сильного волнения)
Арсен икки чабырҕайа кэйиэлээтэ. Трибунаҕа кэлэн баран, ах бэрдэрэн турда. А. Федоров. Дьэбдьиэ ах бэрдэрэн олорбохтоото. Болот Боотур
Сэмэнчик, ах бэрдэрэн саҥарбакка, кэнниттэн эрэ көрөн хаалла. Эрилик Эристиин. Ах гын — эмискэ таалан хаал (долгуйан, куттанан). ☉ Внезапно замереть (от волнения, страха)
Ити мичээртэн мин хайдах эрэ ах гына түстүм, сүрэҕим нүөлүйэн ылла. С. Никифоров
Дьон ах гынна. Инникилэр сууллан түстүлэр, сорохторо туруйалаан бардылар. Н. Павлов
II
аат. Аһыйбыт амтан, хос амтан. ☉ Привкус, горечь, прогорклость. Ахтаах арыы. Ахтаах сыа
□ Ахтаах арыытын Аҕатыттан кистээн Аҕалар буолла. Эллэй
III
саҥа алл. Дьиктиргээһини, сөҕүүнү, куттаныыны уо. д. а. көрдөрөр. ☉ Выражает удивление, восхищение, испуг и т. п. [Петя:] Ах, аны өссө биирдэ бы-растыы гын, Манечка! С
Ефремов. Ах, Ирина! Сэгэрим, хантан маннык тиэтэйдиҥ? П. Тобуруокап
[Михаил убайыттан төттөрү ыстанар] Ах, оннук эбит дии! Эн миигин итинник суолунан быыһаары гыммыт эбиккин дии, ону мин өйдөөбөккө үөрэ истибиппин. С. Ефремов