несов. разг. күрэн, халбарытын, куотун.

несов., отбояриться сов. разг. халбарытын, куот; отбояриться от приглашения ынырыыттан куот, ыҥырыыны халбарытын.

сов. разг. 1. (отвинтиться) өһүлүн, өһүллэн хаал; 2. перен. (отделаться) куот, халбарытын; отвертеться от неприятного поручения сөбүлээбэт сорудаххын халбарытын.

несов., отвильнуть сов. разг. куотун, халты туттар, халбарытын; отвильнуть от ответа хоруйтан куотун.

ж. куотунуу, ааһыныы, халбарытыныы.

несов. 1. (в знак приветствия, согласия) тоҥхоҥноо, төбөҕүн хамсат; 2. (указывая на кого-л.) төбөҕунэн ый; # кивать на кого-что-либо разг. кимиэхэ эмэ түһэр, бэйэҕиттэн халбарытын.

сов. 1. (отклониться) аһаран биэр, халбарыйан биэр, куот; увернуться от удара охсууну аһаран биэр, охсууттан куот; 2. перен. разг. (избегнуть) куотун, аһарын, халбарытын; увернуться от прямого ответа быһаччы эппиэти биэрэртэн куотун.

ыл I диэнтэн хай
аата. Биһиги үүт ылыыбыт кыратын Билэн кэллим, сэгэрдэриэм, Рекорд биэрэр ынах диэн атын, Үллэн түһэннэр сүрдэриэн! Дьуон Дьаҥылы
Бырааһынньыгы бииргэ ылыы туһунан хас да этиини, бэйэбит эрдэ сөбүлэһэн бүтэн турабыт диэн, халбарытынна. Н. Лугинов. Урукку дьылга тугуту ылыыга, табаны тыыннаах иитиигэ, устууга үгүс биригээдэлэри сабырыйталаабыппыт. ВПК ЫСЫ

с. 1. халыйыы, туорааһын; уклонение от темы тематт^н халыйыы; 2. (ст ответа и т. п.) халбарытыныы, куотунуу.

1. аат. Сөбө суохтук быһыыланыы, быһаарыы, толкуйдааһын. ☉ Неправильность в действиях, решениях, мыслях, ошибка
   Дьөгүөрдээн Байбал сыыһатын билиннэрэр санаалаах. Амма Аччыгыйа
   Киһи бэйэтин урукку сыыһатын өйдөөбүт буоллаҕына, кэлэр өттүгэр итинниги иккиһин оҥорбото биллэр. Т. Сметанин
2. даҕ. суолт. Сөбө суох, алҕас. ☉ Ошибочный, неверный
   Бу улуу сүбэҕэ ким даҕаны сыыһа тылы этэн сүүс сыл усталаах-туоратыгар хара мэҥнэниэҕин, сууйуллубат-сотуллубат хара кирдэниэҕин төрүт баҕарбат эбит. П. Ойуунускай
   Сыыһа дьаһалы ыыппыккыт. Амма Аччыгыйа
   [Маайыс:] Эн сыыһа суолунан баран иһэҕин быһыылаах. С. Ефремов
3. сыһ. суолт.
4. Сыалга таппакка, таһынан, аттынан (ыт, оҕус уо. д. а.). ☉ Не попадая в цель, мимо, невпопад
   Учуутал ааны сыыһа харбаан хаалла. Амма Аччыгыйа
   Тыгырыана арыый сыыһа харбаан хаалла. Болот Боотур
   Уол, илиитэ уот аһыйа түспүтүттэн соһуйан, чөкчөҥөнү сыыһа ытан кэбиспит. Суорун Омоллоон
5. Сөбө суохтук, сыыһатык. ☉ Неправильно, неверно, ошибочно
   Кинилэр, быһыыта, миигин сыыһа өйдүөтүлэр ээ, ама даҕаны «бөлүһүөгүм» иһин, ханна баар таҥараны баар диэмий? П. Ойуунускай
   Мин санаабар, эһиги сыыһа бараары гынаҕыт. Мантан бараҥҥыт да арыынан чалларыйар сири булуоххут суоҕа. Н. Якутскай
   Мин хаһан даҕаны сыыһа эппэппин ээ. С. Ефремов
   ♦ Сыыһа туттар — эппиэттэн куотун, халбарытын. ☉ Не даться в руки, увернуться
   — Ээ, ол дьуһуурустубаттан куотар, — биригэдьиир көх-нэм буолла. — Ол дьэ сыыһа туттарыы — кини идэтэ. С. Никифоров
   Бу ымсыы, сиэмэх дьон, араас түгэҥҥэ түбэһиннэрэн, сыыһа туттаран, судаарыстыба, норуот үбүн-баайын баламаттык халаан, уоран экэниэмикэҕэ охсууну оҥороллор. «Кыым». Сыыһа тутун — алҕаһаан биэр, сөбө суох быһыыны таһаар. ☉ Сделать неправильный ход, допустить (совершить) ошибку, оплошать
   «Аны сыыһа туттан кэбиһиэ!» — диэн дьулайа санаабытынан, Тогойкин одуулаһан олордо. Амма Аччыгыйа
   Бачча үчүгэй үлэҕэ түбэһэн баран, сыыһа туттан биэрбэтэххэ табыллар. Болот Боотур
   Уоруйахтар кэллэхтэринэ, мин эйигин уһугуннарыам, онно дьэ сыыһа туттумаар. ПНО. Сыыһа үктээ — сыыһаны оҥор, сыыһа быһыылан. ☉ Оступиться, совершить ошибку
   [Чолооску:] Түбэспит киһи мин бэйэм түбэһиим, сыыһа үктээн биэртим кэннэ хайыаҥый. Амма Аччыгыйа
   Эдэр сааспар сыыһа үктээн, Арсены алҕас таптааммын, куруутун маннык аҥаардас сылдьыахпын санаатахпына, ыарахан. М. Попов
   Ол биирдэ сыыһа үктээн оҥорбут ыар буруйун өстөөхтөрүттэн хаанын тоҕон ситиспитэ боруостуоҕар сөпкө дылы. «ХС»