с. кылырҕааһын, халырҕааһын, лаҥкынааһын.

халырҕаа диэнтэн тиэт
көрүҥ. Кэннибэр өрүтэ мөхсөн халырҕаамахтаан ылар куул баара. Б. Лунин (тылб.)

сыһ. Халырҕаан тыаһыыр курдук. ☉ Со звяканием, бряканием
Кини тимир ыстаабаны төлө тардан, халырҕаччы тыаһатан-ууһатан сабан кэбиспитэ. СОТА

халырҕаа диэнтэн дьаһ
туһ. [Адаҕалаах киһи] Адаҕатын халырҕатан, Аргыый оол бара турда. М. Ефимов
Балыстара часкыйа айдааран, ааны аһан-сабан кыыкынаттылар, халырҕаттылар. А. Чехов (тылб.)
Харабыл, күлүүһү аһан, тимири халырҕатан, хаайыы хоһун халҕанын арыйа тардан баран, хаһыытаата. Л. Толстой (тылб.)

I
халырҕаа диэнтэн холб. туһ. Сутанах маска …… Туут хайыһардара …… Халырҕаһа тураллар эбит. П. Ойуунускай
Хайыһардар халырҕаһа түстүлэр. Ф. Софронов
Тута, хата, иккис оптуобус долгуһуйан кэлэн тохтуу биэрдэ, ааннара халырҕаһан аһылыннылар. НЕ ТАО
II
даҕ. Халыргыыр тыастаах, халыр-халыр тыастаах. ☉ Брякающий, дробно постукивающий, позвякивающий
Сүөдэр Даайалаах уопсайдарыгар диэри хаста-хаста таскайдаммытын арай, баҕар, эргэ тырамбаай халырҕас көлөһөлөрө эрэ көрдүлэр ини. Ол да саарбах. В. Гаврильева

аат.
1. Солуур, чаанньык атын да иһит дугаҕа маарынныыр тутааҕа. ☉ Дужка, кольцо (напр., ведра, чайника)
Солуур бэйэтэ тимирэр, кылдьыыта тимирбэт үһү (тааб.: киһи өллөҕүнэ аата хаалара). [Тордуйатын оҥорон] бүтэрэн баран, уу сомсон таһаарда да, уотун үрдүгэр кылдьыытыттан ыйаан кэбистэ. Суорун Омоллоон
Омскай баксаалыгар кураанах солуурчахпын кылдьыытыттан туппутунан …… тиэтэйэн тиэрэ-маары дайбаан истэхпинэ, кэннибэр …… сахалыы хаһыы иһилиннэ. Софр. Данилов
2. Туох эмэ төгүрүгү эргийэ барар дьирбии, ии. ☉ Узкая полоса вдоль чего-л., имеющего округлую форму, оправа
Саллааттыы киччэччи кырыттарбыт төгүрүк төбөлөөх, кылдьыыта суох таастаах ачыкылаах аҕамсыйбыт кылаабынай быраас. Софр. Данилов
Күөх нуурал байҕал Кырыы кылдьыытыгар Көтөр кынаттаах бииһэ Көччөхтөөн көтөр Сараан ааһар сирэ эбит. П. Ядрихинскай
△ Халлааҥҥа көстөр сырдык төгүрүк ии, хаймыы. ☉ Ореол вокруг небесного тела
Арҕаа саҕахха кылайа киирэн эрэр күн үөһэ кылдьыыта кылбайан көстөр. Н. Якутскай. Сандалас халлааным кылдьыыта Саһарҕа уотунан кырбаста. Дьуон Дьаҥылы
3. Халтаһа сурааһына, харах биитэ. ☉ Складки на верхних веках
Кырыылардаах тумустаах Кылдьыылардаах харахтаах Кыһыл дыабаҥ атахтаах [Кыталык кыыл]. Күннүк Уурастыырап
Утуйумуна уонна бу үлүгэр бурҕаҥнас буортан ол сытыы харахтар кылдьыылара кытарымтыйбыт. С. Федотов
4. Дьахтар моонньугар кэтэр үрүҥ көмүс киэргэлэ, онно илин, кэлин кэбиһэр ыйанар. ☉ Серебряная гривна (женское шейное украшение) с прикрепленными к ней в виде подвесок пластинами
Аҕыс улуу удаҕан Аллараа сыҥаахтарын уҥуоҕа Кылырҕаабыт-халырҕаабыт Кылдьыыларыҥ ханналарый? Суорун Омоллоон
Мин күбэй хотун ийэкэм Сүктэн-бохтон кэлэригэр Илин-кэлин кэбиһэрдээх Эйэргэстээх кылдьыытын Кэриэс киэргэл симэҕин Эйиэхэ бэлэх биэрэбин. П. Ядрихинскай
Сылгы далын ортотугар турар чаллаах хатыҥ төрдүгэр биир үрүҥ көмүс мөҥүрүк кылдьыыны уонна үрүҥ көмүс кириэһи көмпүт. «ХС»
◊ Кылдьыы ытарҕа — төгүрүк тиэрбэс курдук быһыылаах көмүс ытарҕа. ☉ Золотые или серебряные серьги в виде кольца
Трошкаҕа хаар маҥан баттахтаах, уҥа кулгааҕын эминньэҕэр кыһыл көмүс кылдьыы ытарҕалаах, кырдьаҕас шахтер кэлэр. Н. Якутскай. Хапкаан кылдьыыта — хапкаан кыылы хабар дугалыы быһыылаах чааһа. ☉ Дужки капкана
Хапкаан кылдьыытын тэрэпиискэнэн эрийэр ордук, оччоҕо кини булт атаҕын тоһуппат. ТСКБ
Хапкаан тылын уонна кылдьыытын чараас гына хаарынан, курупааскы куорсунунан, таба түүтүнэн сабаллар. Булчуттарга к.
ср. тюрк. кылдьы, кылчы ‘дужка, ушко котла’