Якутские буквы:

Якутский → Якутский

халҕайыы

халҕай диэнтэн хай. аата. Оҕолор үҥкүүлээн, киэҥ ыстааннара халҕайыы бөҕө буолла

халҕай

дьүһ. туохт.
1. Олус киэҥ, халыйа сылдьар курдук буол (хол., ыстааны этэргэ). ☉ Быть очень широким, просторным, висеть (напр., о штанах)
[Өҥөй Өлөксөөн] халҕайбыт киэҥ бэйбириэт ыстааннаах. В. Протодьяконов
«Ньукуус», — диэтэ халҕайбыт киэҥ ыстааннаах …… ыстаап начаалынньыга Жарников-Киэҥ ыстаан намыын, албын куолаһынан. «ХС»
2. Олус кэтит, улахан. ☉ Чрезмерно широкий, большой
Сэрии саҕанааҕы быстар дьадаҥы ыал дьиэтин ис бараана, ортотугар халҕайбыт нуучча оһоҕо. Е. Неймохов
Сыһыары намыһах, халҕайбыт собуоһуна үрдүгэр сүрдээх улахан киһи курдук бэрийэн турар эбит. В. Чиряев
Халҕайбыт матаҕа кини санныгар эбии ыйааһын буолбутунуу туттубута. Айысхаана
ср. туркм. галгамак ‘реять, развеваться’, кирг. калхай ‘нависать в виде щита, прикрытия’, бур. халхээ ‘развеваться (о платье)’

Якутский → Русский

халҕай=

быть очень широким,, висеть (напр. о штанах).

Еще переводы:

халҕаҥнаа

халҕаҥнаа (Якутский → Якутский)

халҕай диэнтэн б. тэҥ. көстүү. Оҕо сүүрэн ыстаана халҕаҥныыр

халҕалын

халҕалын (Якутский → Якутский)

халҕай диэнтэн атын. туһ. Оҕо ыстаана халҕаллыбыт
□ Халҕаллан дьэ таҥас, доҕор! ПЭК СЯЯ

хосхой

хосхой (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Олус кэтит, халҕайбыт буолан көһүн. ☉ Быть, казаться мешковатым, неуклюжим.

басхай

басхай (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Олус киэҥ, улахан, халҕайа сылдьар курдук көһүн. ☉ Быть чрезмерно широким, мешкообразным. Басхайбыт ыстааннаах. Басхайан турар

кыасхай

кыасхай (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Киэҥ халҕайбыт, ыйана сылдьар ыстааннаах буол, оннук көрүҥнэн. ☉ Быть, выглядеть расширенным книзу из-за очень широких обвисших штанов.

хайҕаччы

хайҕаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Хайҕайан, халҕайан түспүт курдук. ☉ Так, чтобы провисло под воздействием тяжести
[Хааһахтары] Хаҥыл хараларга Хайҕаччы ыҥырдыталаабыттар. Саха нар. той. IV

байгый

байгый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт., кэпс. Олус киэҥ буолан ыйана сырыт, халҕайан түс (таҥас). ☉ Быть слишком широким, висеть, болтаться (об одежде). Кини дьиэтин диэки сүүрэн-хааман байгыйа турда

халҕаччы

халҕаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Халҕайа сылдьар курдук. ☉ Так, чтобы просторно висело
Нуучча генералын салаҥнык тигиллибит мундирын халҕаччы кэппит Пфуль генералы, урут хаһан да көрбөтөх эрээри, кинээс Андрей аан маҥнай хайдах эрэ уруккуттан билэр киһитин курдук санаата. Л. Толстой (тылб.)

халҕаҕар

халҕаҕар (Якутский → Якутский)

даҕ. Наһаа киэҥ, халҕайа сылдьар (хол., ыстааны этэргэ). ☉ Очень широкий, просторный, мешковатый (напр., о штанах)
Тырахтарыыстартан биирдэстэрэ, икки илиитин халҕаҕар ыстаанын сиэбигэр анньынан туран, ыйыппыта. В. Яковлев
Наачах халҕаҕар сарыы ыстаанын икки илиитинэн өрө баһан ыла-ыла хааман наачардыыр. В. Протодьяконов. Биһиги, хаһан эрэ халҕаҕар таҥаспытыттан кыбыстар уолаттар, туох да мэһэйэ суох сүүрэн иһэбит. Суол т.

көҥкөй

көҥкөй (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Халҕайан, кэҥээн, киэҥ киэлилээх буол. ☉ Быть широким, висеть, не прилегать к телу (об одежде); быть емким, очень большим (о посуде)
Кини хатыҥыр, кыра илиилэрэ, ити көҥкөйбүт сиэх иһигэр, ханан толугураан сылдьара биллибэт. Ыҥырар ыл. Билигин генеральскай киитэлэ чөҥөчөккө ыйаабыт курдук, саҕата моонньугар сыстыбакка көҥкөйө сылдьар буолан, атын киһи киитэлин кэппит диэххэ айылаах. К. Симонов (тылб.)
2. көсп., кэпс. Аччыктаан иэдэй, хоргуй. ☉ Сильно проголодаться
— Ыһыга суох хайдах буолабыт? Маннык буоллаҕына, мин баҕас сотору көҥкөйүүһүкпүн. «Кыым»
3. көсп. Күүстээх куоластаах буол; күүстээх куолаһынан ньириһий. ☉ Обладать мощным голосом; издавать сильные раскатистые звуки
Ол эбит буоллаҕына Аанай-туонайым эбит! Аарык чаҕаан буолбут Алтан куолакал айаҕым, Аһыллыаххынан аһылын, Көр чаҕаан буолбут Көмүс турууппа күөмэйим, Көҥкөйүөххүнэн көҥкөй! С. Зверев
ср. монг. хунхий ‘глубоко оседать, впадать, быть глубоко впалым’