м. (человек, живущий уединённо) хаппахчы киһитэ, бүгэн олорооччу.

тирэн диэнтэн атаах. Эдэр кыысчаан оҕоко — Тирэнээхтии түһэн, Этэрбэстэрин кууртарар, Хаппахчытын хомуйтарар. С. Зверев

көр сылбыс гын
Хаан-дьааһын хаппахчы Хаҥас өттүнэн Супту түһэн Сулбус гынан хаалла. П. Ойуунускай
Пал Палыч деканы көрсөөт, …… аттынан сулбус гынан ааһыах курдук буолан истэҕинэ, анараа киһи суолу бүөлүү түспүтэ. Н. Заболоцкай

аат., эргэр. Халыгырас-кылыгырас тыастаах тиэрбэс киэргэл, аарык. ☉ Предмет украшения в виде металлических колечек, побрякивающий, позвякивающий при встряхивании
Кэтэҕэриин диэкинэн кэриччи көрдөҕүнэ, — аҕыс оронноох дьиэ буолла. Хаҥас оронунан хаҥырҕастаах хаппахчы айаҕа килэйэн көһүннэ. Ньургун Боотур
Улуу Кудаҥса обургу хаҥырҕастаах алтан тайаҕар тайанан саҥа аллайа олорбут. П. Ойуунускай
Инньэ гыналларын кытары, Хаҥас диэки Хайырҕастаах хаппахчы Суон-модун олуура сулбуруйда, Күлүүппэлээх күлүүһэ төлөрүйдэ, Хаарчахтаах хараҕата халбарыйда, Хаҥырҕастаах аана аһылынна. Күннүк Уурастыырап
ср. маньчж. хангир-кингир ‘позвякивание браслета’

көр намыаска. Дьэ, кичэйэн көрдөҕүнэ алта хос дьапталҕана хара куйах, үс хос үрүҥ көмүс куйах сытар хаппахчы айаҕар; м уост а а х с а һ ы л бэргэһэни кырыытынан кэппит, киис кыыл кэтэҕин киргилэ истээх буобура намыыскатын устан кэбиспит. Саха фольк.

көр иттэнэ
Уҥа оронугар иттэни сытан, икки атаҕын хаппахчытыгар өрө тэбэн утуйан барда. Эрилик Эристиин
Буруо арыый үрэллэн барыыта, Витя көрбүтэ - биир кус чугас иттэни түһэн атаҕа эрэ ибигирии сытара. Н. Заболоцкай
Кини [Н.Д. Неустроев] сытар түгэх кыра хоһугар киирбитим - халлаан күөҕэ кырааскалаах уһун синньигэс дьыбааҥҥа дьиэҕэ кэтэр таҥаһынан иттэни түһэн сытар эбит. Н. Габышев
Кини балыыһа эрэсиимин кэспэт, иттэни сытарын кубулуппат, тэтэрээтин икки тобугар өйүү сытан суруйар. СДТА

I
халыгыраа диэнтэн холб. туһ. Эрдэлээбит халыҥ үөрдээх хаастар үөһэнэн халыгыраһа, хаҥкынаһа айманан тус соҕуруу ааһа турдулар. П. Филиппов
Били киһи тохтоон, эмиэ көмүөл устарын одуулаһа үөһэнэн халыгыраһан ааһар үөр хаас саҥатын иһиллии турда. «ХС»
II
даҕ. Халыгырыыр тыастаах. ☉ Брякающий, звякающий
Кэннигиттэн халҕаннары хатыыр халыгырас тыаһы истэ-истэ киирэн иһэр дьулаан этэ. Венера. Харахтыын ойуулаан, Хаҥата тигэн, Халыгырас симэхтээн, Хаппахчы баайдым. Саха сэһ
1977
Хаайыыга олорор киһи түрмэ хаамыратын күлүүһүн халыгырас тыаһын истээт, уйулҕата көтөр. «ХС»

аат.
1. Эргэ таҥас, таҥас сыыһа, тирээпкэ, күлбүһэх. ☉ Старая тряпка, тряпица
Борохуот биэрэктэн тэйбитин кэннэ харабыл саллааттар иллюминаторы өрбөҕүнэн бүөлээбиттэрин ылаллар. Н. Якутскай
Кеша солууртан өрбөҕү хостоон таһааран муостаҕа «палк» гына бырахта. Н. Габышев
2. кэпс. Көннөрү таҥас (сиидэс о. д. а., солко буолбатах). ☉ Простая хлопчатобумажная материя, ткань (напр., ситец). Кыһыл өрбөх. Өрбөх суумка
□ Былыргы саха балаҕанын курдук
Утуйалларыгар өрбөх быыһынан «хаппахчы» тардыналлар. Н. Лугинов
«Заготзерно» таһыгар өрбөххө «Каждый колос фронту!» — диэн суруллан турар. Ч. Айтматов (тылб.)
ср. др.-тюрк. опрах ‘ветхий, поношенный; одежда, тряпьё’

I
аат. Алтантан эбэтэр үрүҥ көмүстэн оҥоһуллар илбиргэс киэргэл. ☉ Украшение в виде медных или серебряных подвесок
Көмүстээх көҥкөлөйдөөх, Хайырҕастаах хамсатардаах, Симэхтээх симиири Сэргэстэһиннэри кэккэлэттилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Оҕонньор эһэ бастаах, көмүс иилэҕэстээх, алтан хайырҕастаах тайаҕынан сири анньа-анньа кимтэн да толлубакка ыҕарыйа олордо. Бэс Дьарааһын
Кучайа арыалдьыт кыргыттарыныын хайырҕастаах хаппахчытыгар киирдэ. ИН ХБ
II
хайырҕас таас — хайырҕа II: хайырҕа таас диэн курдук
Суоллара наһаа ыарахан. Хардыы аайы хайырҕас таастар, киһи эрэйинэн туоруур сэппэрээк ойуурдара. И. Данилов
Ааныска бэрт эрэйинэн хайырҕас таастан халтарыйа-халтарыйа эмпэрэни дабайда. Күрүлгэн
III
сүрэх хайырҕаһа көр сүрэх I
Сүрэҕим хааннаах хайырҕаһа хамнаата. П. Ойуунускай
Хааннаах сүрэх Хайырҕаһын хамсатар Хатан санааны санньытар. Күннүк Уурастыырап

туохт.
1. Балаҕаҥҥа эдэр кыыс утуйарыгар хаппахчыта оҥор. ☉ Снабдить спаленкой, устроить чуланчик-спальню для девушки
Хатан маһынан хаппахчылаан, Киил маһынан сыҥаһалаан, Улуу дьиэтин тула Ороннообут эбит. С. Васильев
«Эмээхсин дьиэлээх, кийиит оҕо оҥостоору хаппахчылаатаҕыҥ. Һэ-һэ...» — таһыттан киирээччи эҕэлээхтик күллэ. «Чолбон»
2. көсп. Кими, тугу эмэ бүөм сиргэ хаайан сытыар. ☉ Прятать, скрывать кого-что-л. в укромном месте, заслонив от чужих взглядов
Эн [Бүлүү эбэ] үйэлэр усталарыгар үс хос күлүүскэ хатаан хаппахчылаан сытыарбыт халыҥ баайгын, күндү хаһааскын сэбиэскэй киһиэхэ арыйан биэрдиҥ. Г. Нынныров
Сорох төрөппүттэр оҕону олох сабыдыалыттан, социальнай иитииттэн туоратан, аҥаардас дьиэҕэ эрэ хаппахчылаан иитэргэ сорунуулара ханнык да көдьүүһэ суох. МАС ТК