ласточка; стриж; хараҥаччы уйата ласточкино гнездо.

аат. Кыптыыйдыы уһун кынаттаах, түргэнник көтөр, түөһүгэр маҥаннаах кыра хара чыычаах. ☉ Маленькая, быстро летающая птица отряда воробьиных с длинными острыми крыльями, ласточка, стриж
Хараҥаччы оҥоойуну хомуйан сиир киэҥ айаҕын «бу» диэбиттии оҥоччу атан, кыптыый кынатын кыбыччы туттан кэбистэ, кыпсык-ипсик хамсанна. И. Никифоров
Хараҥаччы ураты сыыдам итиэннэ сымсатык көтөр. ББЕ З
Үрдүбүнэн хараҥаччылар уһаты-туора элэстэнэллэр. Ч. Айтматов (тылб.)
♦ Бастакы хараҥаччы калька. — үтүө дьыала саҕалааһынын, көҕүлээһинин бастакы көстүүтэ. ☉ Первый признак проявления чего-л. хорошего, первая ласточка
Бары Бүлүүтээҕи ГЭС тутуутугар баран үлэлиэҕиҥ …… Саха оробуочай кылааһын бастакы хараҥаччылара буолуоҕуҥ. И. Гоголев
П.А. Ойуунускай «Арамаан артыалын» сахалыы революционнай поэзия бастакы хараҥаччыта диэн сыаналаабыта. В. Чиряев
[Ойуунускай] сахалыы суругунан литератураны төрүттээбит суруйааччылары А.Е. Кулаковскайы, А.И. Софроновы ураты талааннаах, ким да сотон кээспэт үтүөлээх бастакы хараҥаччылар быһыыларынан көрөрө. П. Филиппов
◊ Хараҥаччы (бастыҥа) өһүө — тойон өһүөнү туора, балаҕан эркинин кыйа түһэриллибит өһүөлэр. ☉ Потолочные балки, уложенные вдоль стен поперёк главной средней матицы
Таһыттан киирбит киһи ээр-сэмээр оһохтон чугас эркиннээҕи хараҥаччы өһүөҕэ таҥаһын-сабын куурда ыйыы сырытта. «Кыым»
ср. др.-тюрк. харлыҕач, харҕылач, турк. гарлаваач ‘ласточка’