көр буорсаа
Тайаҕы сонно тута буоссаары, сототун харбанан көрбүтэ — быһаҕа суох буолан биэрбит. Күннүк Уурастыырап
Булчуттар [эһэни] өлөрдүбүт диир оннугар «буоссаатыбыт» дииллэр. Багдарыын Сүлбэ
Үөҕэрэ үгүс эбит. Быһатытын ыыттахпына: «Бу курдук муҥҥа булкуйуоҥ кэриэтэ, Бу түүн буоссаан хон». Өксөкүлээх Өлөксөй

дьаҥыдый диэнтэн хай
аата. [Кыыс] мэктиэтигэр далбаара-таала иһийэн, кинини өлүү ап-хомуһун дьааҥытыгар быраҕан барар ыар хараастыылаах дьуон дьаҥыдыйыыны истэн алдьархайдаах ыарыыттан үрдүк түөһүн харбанаат, иэгэйэн, уҥан налыс гынна. Д. Апросимов
Иһирэх тылым, аман өһүм, дьуон дьаҥыдыйыым итинник. «Кыым»

кирий диэнтэн көстө түһүү. [Борохуот хаһыытыттан] чугас турааччылар кулгаахтарын саба харбаммытынан кирис гыннылар. Амма Аччыгыйа
Мин кирис гынным, Саһан ыллым. Суорун Омоллоон
Кыыс туран иһэн, хат кирис гынна. Н. Заболоцкай

сыһ. Кумуччу (тутун). ☉ Съёжившись, съёживаясь
Чыычаах [оҕо аата] иһин түгэҕин харбанан, сибилигин аҕай муустаах ууга сыгынньахтыы сөтүөлээн тахсыбыт киһилии, ньукуччу туттан, сирэйэ көҕөрө өлөн, бабыгырыы-бабыгырыы олорбохтоото. И. Гоголев

өкчөрүй диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Кошкин өкчөрөҥнөөн киирэн аан аттыгар турда. Болот Боотур
Дьонтон, тымныыттан кымньыылатан, Оҕус сиэлэн өкчөрөҥнүүр, Арыт сыарҕатын ыарырҕатан Аргыый хааман төҥкөрөҥнүүр. Дьуон Дьаҥылы
Кини синньигэс биилин харбанаат, бокуойа суох дьиэтин диэки өкчөрөҥнүү турда. П. Чуукаар

харбан диэн курдук
Оптуобуска чугаһаан иһэн, тас таҥаһын нөҥүө сиэбин хаптыбыта. П. Аввакумов
«Үүт бөҕө киирбит», — Евгения түөһүн хаптан ылла, саҥа таһааран күллэ. С. Дадаскинов
Испин хаптабын, ыарыыта уот аһыйар, тыыным бобуллар. Н. Габышев

чиккэй диэнтэн атын
туһ. Угрюмов кубарыс гынна, чиккэллэ түһэн, кобуратын харбанна. Софр. Данилов
Тас көрүҥүнэн киһи хараҕа халтарыйар киһитэ Платон Алексеевич иннигэр чиккэллэн турбута. Н. Заболоцкай
Бу күн Сис Силлики өлбүтэ буолан, уҥа ороҥҥо саабаннанан чиккэллэн сыппыт. ҮҮА

аппаҥнаа диэнтэн дьаһ
туһ. Холлой саҥата суох уҥа ороҥҥо баран сылгы тыһа үтүлүгүн сулбу тардан ылан, эрбэҕэ быстыбытын аппаҥнатан көрбөхтөөтө. Амма Аччыгыйа
Кулуба сүрэҕин харбанна, салыҥа куурбут эмис собо курдук салгыны эҕирийэ сатаан айаҕын аппаҥнатта. И. Гоголев
Харытыанап, кырдьыгын этиттэрэн, мэктиэтигэр, хараҕын чыпчыҥнатар, айаҕын аппаҥнатар. «Кыым»

таралый диэнтэн көстө
түһүү. Саһаантан ордук үрдүк мастан сиргэ кэлэн, тас уорҕатынан баҕа курдук таралыс гына түстэ. Эрилик Эристиин
Оҕо күнү тута сатыыр: Арыт таралыс гынар, Арыт тиэрэ баран хаһыытыыр. Таллан Бүрэ
Кира биир адьас ыкса кэлбит саллааты, кыҥаан-кыҥаан баран, ытан хабылыннарда. Үрүҥ саллаат түөһүн харбаммытынан таралыс гына түстэ. ӨӨККҮ

аат.
1. Саха алпаабытын отут иккис буукубатын аата. ☉ Название тридцать второй буквы якутского алфавита
[«Я» буукуба киһиргиириттэн] «Ч» төбөтө ыалдьан, Чабырҕайын харбанна. К. Туйаарыскай
2. Ньиргиэрэ суох тыл ортотунааҕы төлөрүйэр бүтэй дорҕоон. ☉ Среднеязычный глухой согласный звук. Бүгүн учуутал биһиэхэ Ч дорҕоону үөрэттэ