Якутские буквы:

Якутский → Русский

харбас

корыстный, корыстолюбивый; харбас эмээхсин жадная старуха # тыык тыыҥҥа харбас забота о самосохранении.

Якутский → Якутский

харбас

I
харбаа I диэнтэн холб. туһ. Манна кэлэн Кеша биһикки оҕолуу мэниктээтибит, уунан ыһыстыбыт, умсан атахпытын харбастыбыт, кумахха куобахтаатыбыт. Н. Габышев
Дьиэ харбаһар, ол-бу үлэҕэ көмөлөһөр. И. Бочкарёв
Оҕонньор литиэпкэ хотуурунан охсор, мин мунньуһабын, от кэбиһэригэр бугул онно харбаһабын. С. Маисов
♦ Тыын тыыҥҥа харбас көр тыын II
Тыын тыыҥҥа харбас, кинилэр [баайдар] айахтарыгар урут эһиги туора түһэн биэриэ суох этигит. Эрилик Эристиин
Инньэ диэн хаарга-тыалга баттатан, тоҥон, хоргуйан өлүөҥ дуо, тыын тыыҥҥа харбас диэн эмиэ баар. «ХС»
II
даҕ. Бэйэтигэр туһалааҕы эрэ эккирэтиһэр, ымсыы санаалаах, харам майгылаах. ☉ Корыстный, корыстолюбивый. Харбас эмээхсин
□ «Харбас саарга баһыыбата тиэрт!», — диэтэ Күүстээх-уохтаах күн судаара. П. Ойуунускай


Еще переводы:

харбаһыы

харбаһыы (Якутский → Якутский)

харбас I диэнтэн хай
аата. [Ала Моҕус] көөһөкөччүйэн кэлэр да, бөҕү таһар. Таал-Таал эмээхсин ыстанар. Сыыһа-халта харбаһыы, аччарыһыы буолар. Саха фольк. [Кулун Куллустуурдуун] Хаҥыл охсуһуу буолла, Хабараан харбаһыы турда. ТТИГ КХКК
Ордук сомсоһуу, өрүскэлэһии куду харбаһыы психологиятын хааллар. А. Кривошапкин (тылб.)

аччарыһыы

аччарыһыы (Якутский → Якутский)

аччарыс диэнтэн хай. аата. [Алаа Моҕус] көөһөкөчүйэн кэлэр да, бөҕү хаһар. Таал-Таал эмээхсин ыстанар. Сыыһа-халты харбаһыы, аччарыһыы буолар. Саха фольк.

байҕаллыы

байҕаллыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Байҕал курдук күүстээхтик, модуннук. ☉ Так же, как океан, подобно океану (быть мощным, обширным)
Уотунан харбаһар Уорааннаах байҕаллыы, Норуоппут уордайда, Дойдубут долгуйда. Күннүк Уурастыырап

аһарыс

аһарыс (Якутский → Якутский)

аһар диэнтэн холб. туһ. Ол кэнниттэн, Ньургун Боотур уонна Уот Уһутаакы кэннилэринэн өрө дьиэрэҥкэйдээн тэйсэ-тэйсэ, үҥүүлэринэн аһарса-аһарса, өтөрүтэ түсүһэн тула холоруктууллар. П. Ойуунускай
[Тустууктар] онтон-мантан харбаһан көрсөллөр да, кыырт хардааччы курдук аһарсан, сыыһа-халты харбаһан, тэбистэҥҥэ көрүлээтилэр. Эрилик Эристиин

мөкүрүҥнэт

мөкүрүҥнэт (Якутский → Якутский)

мөкүрүҥнээ диэнтэн дьаһ
туһ. [Ваня] кыра оҕо эрдэ ҕинэ, отоннуу сырыттаҕына, эһэ хам бат таан баран, баппаҕайынан мөкүрүҥнэтэн оонньообута. И. Федосеев
[ Моойторук уонна Баһырҕас] үрэн баргыйабаргыйа, икки хара тыс хааһах курдуктары сиирэ-халты харбаһан, эккирэтэн мөкүрүҥнэтэ турдулар. В. Протодьяконов

тамнан

тамнан (Якутский → Якутский)

тамнаа диэнтэн бэй., атын туһ. Балкыырдаах байҕалым мэҥийэн-дьалкыйан, Баргыйа-баргыйа, халлааны харбаста …… Орулаан-дорулаан тааһынан тамнанна. П. Ойуунускай
Хайаттан түһэн барылыыр үрэх Тааһынан тамнанар идэлээх. Күннүк Уурастыырап
Араас атын оонньуурдар — Алдьаммыттар, бүтүннэр, Онно-манна тамнаммыттар — Олбуор малын байыппыттар. «ХС»

төгүрүҥнээ

төгүрүҥнээ (Якутский → Якутский)

төгүрүй диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Үрэх уута буордаах, кыра-кыра буруулара, биһилэх курдук, төгүрүҥнээн ылаллар. Н. Заболоцкай
Сынньаммыт аттар өрө харбаһан, Өлүөнэ мууһун устун түөрэм-үктэл туйахтара төгүрүҥнээн испитэ. «ХС»

халты-мүччү

халты-мүччү (Якутский → Якутский)

көр халты-мүлтү
Күлүгү кытта Күөдүлгэхтэһии, Хараҥаны кытта Халты-мүччү харбаһыы. П. Ойуунускай
Уустук, ыарык түгэнтэн тута куоппаккын: Халты-мүччү туттаран Эн уоскуйбаккын, Халбас харата буолан сатаан сүппэккин! АГ ҮБСМ

буурҕалыы

буурҕалыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Буурҕа курдук. ☉ Как буря, подобно буре
Кыһыыныаһыыны мунньунан, Кыыһырдар хааннары кыынньаран, Үлэһит буурҕалыы сатардын, Өлүүлээх былааһы сууллардын! Эллэй
Хотойдуу куттаммат сүрэхтээх Хоту сир хоодуот хоһууна, Кыайыыны-хотууну кынаттаан, Кыһыҥҥы буурҕалыы күүрбүтүҥ. Күннүк Уурастыырап
Үөрэхтээх ахсым аттар буурҕалыы ытыйан иннилэрин диэки өрүтэ харбаһан субуҥнаһа көппүттэрэ, көй салгыҥҥа сыгынньах саабылалар өрүтэ адаарыһан килбэҥнэһэллэрэ. А. Бэрияк

килэдимэ

килэдимэ (Якутский → Якутский)

киэҥ килэдимэ фольк. — уйаара-кэйээрэ суох киэҥ нэлэмэн, көнө. ☉ Беспредельно широкий, просторный, ровный
Киэҥ килэдимэ алааска дьон-сэргэ бөҕө мустубут. — Оо, улуу дьаалы, [сымара таас хайа] бу киэҥ килэдимэ өрүс хабыллар хаба ортотуттан өндүл халлааҥҥа өрө харбаһан үүммүтүҥ тоҕо дьиктитэй! И. Гоголев. Тэҥн. киэҥ килэдики