Якутские буквы:

Якутский → Русский

харбас

корыстный, корыстолюбивый; харбас эмээхсин жадная старуха # тыык тыыҥҥа харбас забота о самосохранении.

Якутский → Якутский

харбас

I
харбаа I диэнтэн холб. туһ. Манна кэлэн Кеша биһикки оҕолуу мэниктээтибит, уунан ыһыстыбыт, умсан атахпытын харбастыбыт, кумахха куобахтаатыбыт. Н. Габышев
Дьиэ харбаһар, ол-бу үлэҕэ көмөлөһөр. И. Бочкарёв
Оҕонньор литиэпкэ хотуурунан охсор, мин мунньуһабын, от кэбиһэригэр бугул онно харбаһабын. С. Маисов
Тыын тыыҥҥа харбас көр тыын II
Тыын тыыҥҥа харбас, кинилэр [баайдар] айахтарыгар урут эһиги туора түһэн биэриэ суох этигит. Эрилик Эристиин
Инньэ диэн хаарга-тыалга баттатан, тоҥон, хоргуйан өлүөҥ дуо, тыын тыыҥҥа харбас диэн эмиэ баар. «ХС»
II
даҕ. Бэйэтигэр туһалааҕы эрэ эккирэтиһэр, ымсыы санаалаах, харам майгылаах. Корыстный, корыстолюбивый. Харбас эмээхсин
«Харбас саарга баһыыбата тиэрт!», — диэтэ Күүстээх-уохтаах күн судаара. П. Ойуунускай


Еще переводы:

харбаһыы

харбаһыы (Якутский → Якутский)

харбас I диэнтэн хай
аата. [Ала Моҕус] көөһөкөччүйэн кэлэр да, бөҕү таһар. Таал-Таал эмээхсин ыстанар. Сыыһа-халта харбаһыы, аччарыһыы буолар. Саха фольк. [Кулун Куллустуурдуун] Хаҥыл охсуһуу буолла, Хабараан харбаһыы турда. ТТИГ КХКК
Ордук сомсоһуу, өрүскэлэһии куду харбаһыы психологиятын хааллар. А. Кривошапкин (тылб.)

аччарыһыы

аччарыһыы (Якутский → Якутский)

аччарыс диэнтэн хай. аата. [Алаа Моҕус] көөһөкөчүйэн кэлэр да, бөҕү хаһар. Таал-Таал эмээхсин ыстанар. Сыыһа-халты харбаһыы, аччарыһыы буолар. Саха фольк.

байҕаллыы

байҕаллыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Байҕал курдук күүстээхтик, модуннук. Так же, как океан, подобно океану (быть мощным, обширным)
Уотунан харбаһар Уорааннаах байҕаллыы, Норуоппут уордайда, Дойдубут долгуйда. Күннүк Уурастыырап

аһарыс

аһарыс (Якутский → Якутский)

аһар диэнтэн холб. туһ. Ол кэнниттэн, Ньургун Боотур уонна Уот Уһутаакы кэннилэринэн өрө дьиэрэҥкэйдээн тэйсэ-тэйсэ, үҥүүлэринэн аһарса-аһарса, өтөрүтэ түсүһэн тула холоруктууллар. П. Ойуунускай
[Тустууктар] онтон-мантан харбаһан көрсөллөр да, кыырт хардааччы курдук аһарсан, сыыһа-халты харбаһан, тэбистэҥҥэ көрүлээтилэр. Эрилик Эристиин

мөкүрүҥнэт

мөкүрүҥнэт (Якутский → Якутский)

мөкүрүҥнээ диэнтэн дьаһ
туһ. [Ваня] кыра оҕо эрдэ ҕинэ, отоннуу сырыттаҕына, эһэ хам бат таан баран, баппаҕайынан мөкүрүҥнэтэн оонньообута. И. Федосеев
[ Моойторук уонна Баһырҕас] үрэн баргыйабаргыйа, икки хара тыс хааһах курдуктары сиирэ-халты харбаһан, эккирэтэн мөкүрүҥнэтэ турдулар. В. Протодьяконов

тамнан

тамнан (Якутский → Якутский)

тамнаа диэнтэн бэй., атын туһ. Балкыырдаах байҕалым мэҥийэн-дьалкыйан, Баргыйа-баргыйа, халлааны харбаста …… Орулаан-дорулаан тааһынан тамнанна. П. Ойуунускай
Хайаттан түһэн барылыыр үрэх Тааһынан тамнанар идэлээх. Күннүк Уурастыырап
Араас атын оонньуурдар — Алдьаммыттар, бүтүннэр, Онно-манна тамнаммыттар — Олбуор малын байыппыттар. «ХС»

төгүрүҥнээ

төгүрүҥнээ (Якутский → Якутский)

төгүрүй диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Үрэх уута буордаах, кыра-кыра буруулара, биһилэх курдук, төгүрүҥнээн ылаллар. Н. Заболоцкай
Сынньаммыт аттар өрө харбаһан, Өлүөнэ мууһун устун түөрэм-үктэл туйахтара төгүрүҥнээн испитэ. «ХС»

халты-мүччү

халты-мүччү (Якутский → Якутский)

көр халты-мүлтү
Күлүгү кытта Күөдүлгэхтэһии, Хараҥаны кытта Халты-мүччү харбаһыы. П. Ойуунускай
Уустук, ыарык түгэнтэн тута куоппаккын: Халты-мүччү туттаран Эн уоскуйбаккын, Халбас харата буолан сатаан сүппэккин! АГ ҮБСМ

буурҕалыы

буурҕалыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Буурҕа курдук. Как буря, подобно буре
Кыһыыныаһыыны мунньунан, Кыыһырдар хааннары кыынньаран, Үлэһит буурҕалыы сатардын, Өлүүлээх былааһы сууллардын! Эллэй
Хотойдуу куттаммат сүрэхтээх Хоту сир хоодуот хоһууна, Кыайыыны-хотууну кынаттаан, Кыһыҥҥы буурҕалыы күүрбүтүҥ. Күннүк Уурастыырап
Үөрэхтээх ахсым аттар буурҕалыы ытыйан иннилэрин диэки өрүтэ харбаһан субуҥнаһа көппүттэрэ, көй салгыҥҥа сыгынньах саабылалар өрүтэ адаарыһан килбэҥнэһэллэрэ. А. Бэрияк

килэдимэ

килэдимэ (Якутский → Якутский)

киэҥ килэдимэ фольк. — уйаара-кэйээрэ суох киэҥ нэлэмэн, көнө. Беспредельно широкий, просторный, ровный
Киэҥ килэдимэ алааска дьон-сэргэ бөҕө мустубут. — Оо, улуу дьаалы, [сымара таас хайа] бу киэҥ килэдимэ өрүс хабыллар хаба ортотуттан өндүл халлааҥҥа өрө харбаһан үүммүтүҥ тоҕо дьиктитэй! И. Гоголев. Тэҥн. киэҥ килэдики