Якутские буквы:

Якутский → Якутский

хасхай

дьүһ. туохт. Олус киэҥ, улахан буолан көһүн (үксүн ким эмэ ыстаанын туһунан). Быть, казаться широким, мешкообразным (о штанах)
Күлүк Луха хасхайбыт хара бэйбириэт ыстаанын дириҥ сиэбиттэн бөскөйбүт саппыйаан кумааһынньыгын ороон таһаарбыта. Н. Якутскай
Кини былыргылыы араҕас лампаастаах, хасхайа сытыйбыт киэҥ казахтыы шаровардаах. А. Фадеев (тылб.)
Артур хасхайбыт суумкатын эһэ тардан ылан иһиттэн буспут эти, сүөгэйи, мүһэлэри таһаартаата. «ХС»

Якутский → Русский

хасхай=

образн. быть, казаться широким и свисать складками (о штанах).


Еще переводы:

хасхаҥалаа

хасхаҥалаа (Якутский → Якутский)

хасхай диэнтэн төхт
көрүҥ. Харса суох хасхаҥалаата, Дьүүлэ суох дьөллөҥөлөөтө. С. Зверев

хасхаҥнаа

хасхаҥнаа (Якутский → Якутский)

хасхай диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Оҕонньор истээх киэҥ ыстаанын өрүтэ баһыталаата, уҥа дьиэ диэки хасхаҥнаата. Болот Боотур

хасхардаа

хасхардаа (Якутский → Якутский)

хасхай диэнтэн арыт
көстүү. Кини халлаан сырдыыта Халыҥ хаарга хасхардыыр. Кини боруор буолуута Балаҕаныгар баадаҥныыр. И. Гоголев
Бу күн Сүөдэр бултуйан санаата көтөҕүлүннэ, бокуойа суох хааман-сиимэн хасхардаата. В. Миронов

хасхаччы

хасхаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Аллараа өттүнэн хасхайа сылдьар курдук. Так, чтобы нижняя часть одежды висела мешкообразно
Дьүүк иһигэр киирэн, сороҕо кырдьаҕас, сороҕо сиппит дьон таҥнар таҥастарын киэҥ ырбаахыны, ыстааны хасхаччы кэппитэ. И. Никифоров
Иһин түгэҕинэн хасхаччы курдаммыт, оһуордаах кыһыл хаатыҥкалаах төрөл бааһынай төбөтүн өһүөҕэ анньа сыһан турда. Ойуку

ырбаахылан

ырбаахылан (Якутский → Якутский)

туохт. Ырбаахылаах буол, ырбаахыта кэт. Иметь, приобретать, надевать рубаху, платье
Байбаралаах ырбаахыланан Байбарыйа хаамта. Өксөкүлээх Өлөксөй
Байыаннай хамыһаар куба маҥан ырбаахыланан баран, иһирдьэ-таһырдьа тахсан-киирэн мөскөрдөтөлүүр. Н. Түгүнүүрэп
Бастыҥ остуолга кинээс …… киэҥ халадаай ырбаахыланан, хасхайбыт ыстааннанан …… дьыалатын холбуйатын аспыта-саппыта буола олорор. Бэс Дьарааһын

утумнаа

утумнаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Төрөппүттэргиттэн, аймахтаргыттан ханнык эмэ хаачыстыбаларын, быһыыларын-майгыларын салҕаан ыл, удьуордаа. Унаследовать от своих родных какие-л. качества, черты характера
Өргөстөй бокуонньук, ийэҕитин Хасхай кыыһа Аананы утумнаан, харса-хадай киһи төрөөн-үөскээн ааспыта. Эрилик Эристиин
Кини төрүт удьуордарыттан утумнаан хаалбыт биир кыдьыктааҕа: атааннаабыт киһититтэн өһү-сааһы хайаан да ситиһэн төннөрө. П. Филиппов
Хатаанап икки уола аҕаларын кэдэрги кэмэлдьилэрин үүт-үкчү утумнууллар. ЧКС АК
2. Урут баары эбэтэр үгэс буолбуту салҕаан ис, салҕаа. Наследовать или продолжать сохранившиеся от прежних времён культурные традиции
Орто үйэтээҕи Арҕаа дойду былыргы римляннартан сурук-бичик үөрэҕин утумнаан ылбыта. АЕВ ОҮИ
Аҕа көлүөнэ бэрэстэбиитэллэрэ сокуоннайдык киэн туттуохтарын сөп: кинилэри солбуйар ыччаттар бэйэлэрин аҕаларын, убайдарын бойобуой үгэстэрин утумнууллар, салгыы сайыннараллар. «К». В. Маяковскай бэйэтин айымньытыгар Пушкин, Некрасов үгэстэрин утумнаабыта. ВГМ НСПТ

хааһах

хааһах (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Аһы-үөлү угар биитэр ону-маны хаалыыр улахан тирии иһит, мөһөөх. Большой кожаный мешок, сума для хранения продуктов или всяких мелочей
Хасхайбыт хааһах ахсын хааламмыт хаарыаннаах кылааннааҕы, көмүс манньыаты көрөн уол мэйиитэ эргийбит. Софр. Данилов
Байанай, хааһаҕын тиһилигин сүөрэн, тимир боккуобаны таһаарда. В. Протодьяконов
Хоту дойду дьахталлара иистэнэр тэриллэрин илдьэ сылдьар хааһахтарын айаҕын тыҥырах уонна сарбынньах ойуунан киэргэтэллэрэ көрөргө олус үчүгэй буолара. АЕЕ ӨҮОБ
Миигинниин биэс хааһах диэбиккэ дылы көр миигинниин
[Ыалдьыт:] Дьэ, миигинниин биэс хааһах диэбиккэ дылы, ас бөҕөнү аһаан, тэбис-тэҥҥэ үөрэн-көтөн бэрт үчүгэйдик, сылаастык-сымнаҕастык хонон турдум. М. Черосов. [Микииһэ:] «Кууһума нууччамсах ээ, миигинниин биэс хааһах диэбиккэ дылы», — дии саныы-саныы бара турда. Эрчимэн
Түҥ хааһах <киһи> көр түҥ I. Тугу да сатаабат, түҥ хааһах киһи ханна даҕаны ыт курдук көрүллээччи. Эрилик Эристиин
Миитэрэй мэлдьи туохтан эмэ хомойо охсор, устунан түҥ хааһах буолан, этиэҕи да эппэккэ, саҥарыаҕы да саҥарбакка хаалар. П. Аввакумов
Инна кытаанах, түҥ хааһах киһиэхэ тахсан эрэйи көрдө. Т. Находкина. Хааһахтан хостоон эрэр (хостуур) курдук — тобуллаҕастык, иҥнигэһэ суох түргэнник (саҥар, кэпсээ, туой). соотв. за словом в карман не лезет
Уйбаан, үчүгэйдик да этэҕин, хайдах эн итигирдик хааһахтан хостоон эрэр курдук таһаараҕын? Суорун Омоллоон
Кини хааһахтан хостуур курдук, иҥнигэһэ суох сэһэргиир. И. Данилов
Кини былыр даҕаны, аны даҕаны хааһахтан хостоон эрэр курдук дьиҥ сахалыы баай тыллаах, ыпсаҕай ырыалаах этээччи. «Кыым»
Кыл хааһах көр кыл
Ньукууһа оҕонньор кыл хааһаҕын уолаттарга биэрдэ, олор айаҕын атытан, балык куттардылар. С. Васильев