ускор. от хатырыктаа =.

совм. от хатырыктаа =.

побуд. от хатырыктаа =.

многокр. от хатырыктаа =.

хатырыктаа диэнтэн холб. туһ. Айдаҥ кыргыттара сууна охсоот балык хатырыктастылар. С. Маисов

возвр.-страд. от хатырыктаа = 1) обдираться, сдираться, быть ободранным, содранным—о коре; 2) чиститься, быть очищенным (о рыбе).

хатырыктаа диэнтэн атын
туһ. Дьыл-хонук ыгыытын тулуйбакка кырааската хатырыктанан барбыт дьиэ тэлгэһэтигэр киирдэ. Т. Нутчина
Алаапыйа хатырыктаммыт балыгы соркуойдуурга, тууһуурга анаан уурда. «Чолбон»

сов. 1. кого-что (от грязи, сора и т. п.) ыраастаа; очистить пруд көлүйэни ыраастаа; очистить двор тиэргэни ыраастаа; 2. что (от примесей) ыраастаа, араар; очистить воду ууну ыраастаа; 3. что (снять оболочку) ыраастаа, хаҕылаа, хатырыктаа; очистить огурцы огурсуну хаҕылаа; очистить рыбу балыгы хатырыктаа; 4. что (освободить) кураанахтаа; предложить очистить помещение дьиэни кураанахтат.

туохт.
1. Туох эмэ аһы киһи сиир гына буһар. ☉ Готовить, приготовлять, стряпать (еду)
«Чэ, оҕонньор, туох астааххыный? Киирэн астаа. Мин кэргэммин аҕаллым», — диэн Бүөтүр хардарда. Эрилик Эристиин
Оҕуруот аһыттан үгүс араас аһы астыахха сөп эбит. Софр. Данилов
Симон дьиэҕэ мас көтөҕөн киллэрэн быраҕыталыыр. Онно Үүйэ алаадьы астыыр. Л. Попов
2. Өлбүт сүөһүнү, кыылы тириитин сүлэн эттээ, хол-буут араар. ☉ Свежевать и делить на части забитый скот, зверя
Дьэ, ийээ, мин Бөкө диэн сир тыатынан быһа түһэн истэхпинэ, тыаҕа икки киһи биир биэни өлөрөн астыы тураллар эбит. МНН
Маныаха [уокка] сыранан олорон эрэ, Чүөчээски куобаҕы астаан барда. Суорун Омоллоон
Ээ, үүтээнтэн кэлэн, ити бууру астаан баран, налыччы суоллуохпут. Онуоха диэри сытыганнаатын. Р. Кулаковскай. Эһэлэрин астаан, тыҥатын ылан Билиип бүлгүнүн бааһын саба баайбыттар. ЧМА СБ
△ Түүтүн үргээ уонна иһин хостоо (көтөрү). ☉ Ощипывать и потрошить (дичь). Миитэрэй өлөрбүт куһун астаата, күөскэ укта
△ Хатырыктаа уонна иһин хостоо (балыгы). ☉ Чистить и потрошить (рыбу). Балыккын астаан баран, остуолга уураар
3. Сэппэрээтэринэн үүттэн сүөгэйин араар. ☉ Сепарировать молоко
Аны мин сэппэрээтэрбэр үүккүн астаама. Амма Аччыгыйа
Дьиэ хоту өттүгэр сыста турар муосталаах улахан балаҕаҥҥа үүт астыыллар, сэппэрээтэр ырыата күннэтэ дьиэрэйэр. М. Доҕордуурап
4. Бурдук туораҕа куолаһыттан арахсар гына сыс. ☉ Молотить, обмолачивать зерно
Ыт үрэр, Кэтириис бурдугун астыыр. Бүөтүр киирэр. А. Софронов
Сайыныгар кыстык дьиэҕэ үүт кыынньараллар, бурдук астыыллар, тирии имитэллэр. Амма Аччыгыйа
[Бурдугу] күһүн муус тоҥно да, аны туран, болооччунан сынньан астыаҥ турар дии. С. Федотов
Маҥхааһай таһыгар бурдук астыыллар, Уйбаан эһиилги сонуогу хорутар. С. Данилов
5. кэпс. Арыгыны үрүүмкэлэргэ кутуталаан, дьону күндүлээ. ☉ Разливать вино по рюмкам и угощать людей. Доҕоор, Маппый, ити бытыылканы астаа эрэ
□ «Үөлээннээх, итини астаа, былыргы остолобуой арыгы
Эйиэхэ кэһиим», — диэтэ кинээс албын куолаһынан. М. Доҕордуурап
◊ Сир астаа — тыаҕа, ойуурга үүнэр сир үүнээйилэрин отоннорун хомуй. ☉ Собирать плоды, ягоды дикорастущих растений
Онно оҕолоргун кытта сынньан, сир астаа, бултаа-алтаа. Далан
Дьахталлар ынахтарын түөртүүтэ ыыллар, сүөһүгэ түптэ оҥороллор, таҥас абырахтыыллар, тар хаһааналлар, сир астыыллар. И. Аргунов