Якутские буквы:

Якутский → Якутский

хахсый

туохт., түөлбэ. Өр туран кыратык буортуй, аһый, ахтан. ☉ Становиться прогорклым, горкнуть (о сале, масле); начинать тухнуть, портиться (с поверхности — о жирном мясе)
Нуоркаҕа ынах буорту буолбут, сылгы хахсыйбыт сыалаах этин бэриллибэт. ПГН НХҮөС
Дьөрү кини туора көхөттөн биир да хахсыйбыт дьуухаланы ылбыта буоллар, түһүлгэттэн эрэ буолуохтааҕар, Өлүөрэттэн букатыннаахтык муус ураҕаһынан үүрүллүөх этэ. С. Курилов (тылб.)
ср. кирг. какры, уйг. каҥишмак ‘вонять’, бур. хагшака ‘прогоркнуть’

Якутский → Русский

хахсый=

горкнуть, становиться прогорклым (о сале, масле); начинать тухнуть, портиться (с поверхности — о жирном мясе); хахсыйбыт арыы прогорклое масло.

Якутский → Английский

хахсый=

v. to cough heavily

Еще переводы:

хахсыйбахтаа=

хахсыйбахтаа= (Якутский → Русский)

ускор. от хахсый =.

хахсыйыы

хахсыйыы (Якутский → Русский)

и. д. от хахсый=.

хахсыт=

хахсыт= (Якутский → Русский)

побуд. от хахсый=; арыыны хахсыт= дать маслу прогоркнуть (напр. из-за плохого хранения).

күлүкүчүһүү

күлүкүчүһүү (Якутский → Якутский)

күлүкүчүс диэнтэн хай
аата. Хараҥаҕа күлүкүчүһүү. Тула аҕылааһын, кыралаан хахсыйыы, ботур-ботур кэпсэтии элбэх. С. Васильев

бычырҕаччы

бычырҕаччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Сытыытык, ыарыылаахтык (хол., ыгылыннахха төбө ыалдьарын туһунан). ☉ Остро, сильно, больно (напр., о головной боли при напряжении)
Кэһиэхтээхтик сөтөллөн хахсыйда, ол аайы икки чабырҕайа бычырҕаччы кэйиэлээтэ. «ХС»

тамаҕардаа

тамаҕардаа (Якутский → Якутский)

туохт., бэт. Кэбийбит оккун кыайан ыйыстыбат буол (сылгы туһунан). ☉ Быть не в состоянии проглотить разжёванное сено (о лошади)
Сахалар үгүстүк көстөр сүөһү ыарыыларынан манныктары ааҕаллар: күөмэйдьит, хабарҕаһыт, хахсыйан өлөр, тамаҕардыыр. ХИА КОВО

кыдаҕарый

кыдаҕарый (Якутский → Якутский)

туохт. Хараҥатыҥы кыһыл өҥнөн, өһөх курдук буол. ☉ Стать темно-красным, приобрести цвет, похожий на сгусток крови, побагроветь
Бу кэпсээн («Куонда-Кириэс») маҥнайгы устуруокаларын ааҕааккын кытта «уһун бытыктаах, сирэйэ кыдаҕарыйбыт, хаан тымырдаах харахтарын түҥнэри көрбүт» Винокуров аҕабыыт ынырык мөссүөнэ субу көстө түһэр. Софр. Данилов
Күн уот буруотуттан кыдаҕарыйа кыыспыта. Айталын
Мөчөөхөп сирэйэ эбии дьэбидийэн, кыдаҕарыйан, уордайан, саҥатыттан матан, сөтөллөн хахсыйан барда. Г. Попов

аҕылааһын

аҕылааһын (Якутский → Якутский)

  1. аҕылаа диэнтэн хай. аата. Тула аҕылааһын, кыралаан хахсыйыы, ботур-ботур кэпсэтии элбэх. С. Васильев
  2. эмп. Тыын кылгааһына (ыарыы). ☉ Одышка
    Урут көбүөр оту народнай медицинаҕа ииктэтэр, иһи ыраастыыр средство быһыытынан, ону сэргэ аҕылааһыны, тирии ыарыыларын эмтииргэ бэрт киэҥник туһаналлара. МАА ССЭҮү
    Итинник үрдээн иһэр суолунан хаамыы сүрэҕи, тыҥаны, ньиэрбэ систиэмэтин балачча түргэнник тупсарар, аҕылааһыны быдан мөлтөтөр. ФВН ТС
    Мин манна баһаам үгүс дьыалалаахпын, онон сарсыардаттан күнү быһа тэпсэҥнээн тахсыам. Ол мин аҕылааһыммар соччо сыанан-арыынан аҕаабат үлэ. М. Горькай (тылб.)
  3. бэт. Аҕылаан ыалдьыы, аҕылаан ыарыы (торбос ыарыыта). ☉ Беломышечная болезнь телят
    — Оттон аҕылааһын... кинини утары хайдах охсуһары билбэппин, Аны «бу ыарыыны ветеринарнай наука өссө чинчийэ илик», — диэн эттэ. Н. Апросимов