I несов. разг. 1. карт, куоһурдаа; 2. чем, перен. (хвастать) куоһурдаа, киһиргэн, киэбир.

1) выдавать себя за грамотного, образованного человека (не будучи таковым); 2) хвастать, кичиться своей образованностью, грамотностью.

1) бряцать, брякать, звенеть (от аарык) алтан аарыга аарыгырда (ск.) забренчали медные побрякушки (бубна) 2) перен. хвастать, хвалиться

туохт. Бэйэҕин хайҕанан кэпсээ, тылгынан киһиргээ. ☉ Хвастать, хвалиться, бахвалиться
[Кыргыттар] Чобугураабыт-чолугураабыт, Чабылайбыт-чалыгыраабыт, Ньуллугураабыт-нууччалаабыт [уолу ордороллор эбит]. Өксөкүлээх Өлөксөй
«Ити Задорожнай лахсыырын олус итэҕэйимэ, — Лукьянов атыны саҥаран барар. — Сымыйаччы. Арааһы чабылайар да, барыта адьас сымыйа буолуо». В. Быков (тылб.)
ср. др.-тюрк. чаблын ‘прославляться, становиться известным’

1. кэрэхсээ диэнтэн дьаһ. туһ. Доҕотторугар эрдэҕинэ Микиитэ үгүс саҥалаах, кэрэхсэтэн, санаата көтөҕүллэн сылдьар киһи этэ. Амма Аччыгыйа
   Талаан идэм Таптыыр дойдум Кэрэ дьонун Кэрэхсэттин! Күннүк Уурастыырап
   Витяны …… тыа бэйэтин иһэ, хараҥа түбэлэрэ, сөрүүн күлүктэрэ ордук кэрэхсэтэллэр. Н. Заболоцкай
2. кэпс. Ааттата сатаа, көрдөһүннэр; дьон болҕомтотун тардан, улахамсый, киэмсий. ☉ Заставлять упрашивать себя, ломаться; чваниться, хвастать
   Кэрэхсэтэн аанньа кэпсэппэт. Ырыаһыт кэрэхсэтэн ыллаабат.  Бэл диэтэр, кэрэхсэттэҕэ аатыран, манна бырдахтыын быдаммыттар, күлүмэнниин күрэммиттэр, — арай тааһынан эрэ баай. Н. Заболоцкай

I
сыһ., кэпс. Оччо куһаҕана да, үчүгэйэ да суох, ортотунан. ☉ Нехорошо и неплохо, посредственно; опасно, терпимо. Олоруубут аҕай
□ Киниттэн хайдах сылдьарын, олорорун туһунан ыйыттахха, халымалыы «аҕай» диэн саҥа аллайыаҕа. «ХС»
[Сүлүгүрэс Сүөдэр:] Эһиги туох-хайдах олороҕут? [Бырдаахап:] Олоруубут аҕай. Эһиги ыаллар, саҥа атыыһыттар куораттан тахсаннар, күннээн олордоххут дии. Н. Неустроев
II
эб.
1. Предмет, хайааһын бэлиэтин эбэтэр хайааһыҥҥа, предмеккэ бэйэтигэр мөлтөтөн, намтатан биэриини биитэр сыһыаннаһыыны көрдөрөр (даҕ., сыһ., туохт. ф-рын, аат. (сэдэхтик) уо. д. а. кытта тут-лар). ☉ Выражает ослабление, пониженную оценку признака предмета, действия или самого предмета и действия (употр. с прил., нареч., ф-ми гл., имен сущ. (редко) и т. п.)
Эн онно аҕыйах аҕай аста суулаан, баайан баран, оннугар ууран кэбиһээр. Суорун Омоллоон
Аана нэһиилэ аҕай өйөнөн олорор, баһын бөрүкү кыаммат буолбут. Күндэ
Учууталлар үчүгэй сыананы туруоруохтарын туттуналлар, бүтэн хаалыа диэбиттии харыстаан аҕай туруораллар. Н. Лугинов
2. Хайааһыны, бэлиэни, араас иэйиилээх сыһыан дэгэттээн (хомойуу, сөҕүү, омуннааһын, ордугурҕааһын уо. д. а.) күүһүрдүүнү көрдөрөр. ☉ Выражает усиление действия, признака предмета с различными модально-эмоциональными оттенками (сожаление, изумление, преувеличение, зависть и т. п.)
Арыгы истэр тухары дьону-сэргэни былырбылыргыттан билиҥҥэ диэри алдьатта аҕай. Далан
Кини бэйэтэ даҕаны уһун умнас суолун, киэҥ тайҕаны быһа санныгар быыкаайык матаҕа сыыһа сүгэһэрдээх сылдьыбыта аҕай. А. Сыромятникова
Күнүскүнэн эбэ өрүс хобордоон, көмүөлэ көтөҕүллээри ыксаабыт, ыгыллыбыт аҕай этэ. П. Филиппов
Биэс киилэлээх биэдэрэтэ Биэрэҥэлээн аҕай биэрдэ. Р. Баҕатаайыскай
Дьэ, оҕолоор, дьүкээбил уота умайан күүдэпчилэнэн аҕай эрэр. Н. Якутскай
Ыраас аҕай сүрэхтээх, көнө аҕай майгылаах киһи. ПЭК СЯЯ
Ситиннэ ыстанан тахсан үчүгэй аҕай талаҕынан курбуһуннарбыт киһи билиэ этилэр. С. Ефремов
Бу сайыҥҥыттан түүлээҕинэн төһө аҕай табаары атыыласта, доҕоор? Күндэ
Балык да бу манна баар аҕай. «Кыым»
△ Арыт бу суолта ини, ньии эбиискэлэринэн күүһүрдүллүөн сөп. ☉ Иногда данное значение усиливается частицами ини, ньии
Доҕотторум тустара диэн Муҥнанным аҕай ини. Саха нар. ыр. II
Хайҕахтаах хара быарым Хамсаатаҕын аҕай ньии... П. Ойуунускай
3. Тардыы сыһыарыылаах ааттары кытта саҥарааччы этиллэр предмети ураты сыаналаан, чугастык санаан иэйиилээхтик чорботон этэрин көрдөрөр. ☉ С именами существительными в притяжательной форме выражает эмоциональное выделение предмета речи, с отношением к нему как к особо ценному и дорогому. Оо, оҕом аҕай, хайдах сылдьара буолла
□ Уолум миигин иитиэ, Уолум аҕай! — диириҥ. Амма Аччыгыйа
Доҕорум аҕай диэбит киһибин көрүстэхпинэ, бэрт дэҥҥэ кэпсэтэр. «Кыым»
4. Тардыы сыһыарыылаах киһи ыалдьар сирдэрин ааттарын кытта ыарыыттан суланыыны, үҥсэргээһини көрдөрөр. ☉ С притяжательными именами, обозначающими части тела, выражает сетование, жалобу на боль
«Баһым аҕай!»— диэн эмээхсин сотору-сотору улаханнык ынчыктыыр. «ХС»
Аай-аайбын! Ыый-ыыйбын! Абытайбын-татаппын! Икки чараас кургумум аҕай... Икки балык этим аҕай... П. Ойуунускай
Баҕайылар баара, син дьэ, Барар күннээх эбиттэр. Күүттэрэн да биэрдилэр, Көхсүм аҕай, айыы-айа! Күннүк Уурастыырап
5. Этиллэр предмети хааччахтаан, чорботон саҥарыыны (үксүгэр сэмэлиир-сиилэһэр дэгэттээх) көрдөрөр (сорох солб. аат. уонна ахс. аат. кытта тутлар). ☉ Выражает ограничение и выделение (чаще всего с оттенком осуждения и иронии) предмета речи (употр. с нек-рыми мест. и сущ.)
Ону аҕай күүтэн, төттөрү-таары аалса сылдьыбыт дьон, иһирдьэ кутуллубутунан бардылар. Н. Заболоцкай
[Арыгы:] Бардам баайдар маҕаһыыннарыгар киирэн Бастыҥ атыы …… Ньуур туттуу мин аҕай буолтум. С. Зверев
Ол, бу төһө эмэ үйэ-саас тухары кини аҕай киэнэ буолан, турбута. Күндэ
Эчи, уоллара «Волганан» аҕай хатааһылыыр. «ХС»
△ Мин, биһиги диэн сирэй солбуйар ааттары кытта бэйэни эрэ билинии, киһиргэнии дэгэттэнэр. ☉ С личными местоимениями я и мы имеет оттенок бахвальства
Онон фронтовик кэргэнэ мин аҕай баарбын диэн, Харытыай үҥсэргээн былдьаһа-тардыһа сатаабатах. Софр. Данилов
Киһи аймахха кэрэхсэппит …… Уол, кыыс аймаҕы кытта орооспут Мин аҕай этим, эминэ туомуй! С. Зверев
Биэс-алта ходьоччу хоһоону Бэчээккэ быктараат, Бэйэҕин бэлиэтээн Мин аҕай дэнимэ. Күннүк Уурастыырап
6. Бириэмэ, миэстэ дьөһүөллэрин кытта туттуллан күүһүрдэр дэгэттээх чопчулуур, чуолкайдыыр суолталанар. ☉ Употребляясь с послелогами времени и места, выражает уточнение, конкретизацию с оттенком усиления
Биһиги, сахалар, өйбүтүн-санаабытын саҥардыыттан аҕай бэттэх кумааҕыга суруйар литератураланан эрэбит. Күндэ
Аҕа дойдуну көмүскүүр сэрии иннинэ аҕай Аркадий Гайдар «Тимур уонна кини хамаандата» диэн кинигэтэ бэчээттэммитэ. Софр. Данилов
Тутуу иниспиэктэрэ Петр Панкратович манна мин иннибэр аҕай сынньана кэлбит эбит. Н. Заболоцкай
Боруом биһиги иннибитинэн аҕай ааһар. Н. Якутскай
Таас, туус дьапталҕаларын үөһэ өттүнэн, сыыр хааһын аҕай аннынан туох эрэ хайаҕас чөҥөрүйэн көстөр. И. Данилов
7. Бириэмэ сыһыатын кытта хайааһын адьас соторутааҕыта, олох субу буоларын көрдөрөр. ☉ С наречиями времени выражает, что действие совершено совсем недавно, буквально сейчас (только что)
Кинилэр ол моһуогуруулара күн бэҕэһээ аҕай буолбута. Н. Заболоцкай
Бүгүн аҕай үргэммит дьэдьэн тэриэлкэни өрөһөлүү тэтэрэр. Болот Боотур
Билигин аҕай үлэлии олорбут устудьуоннар, ити кэтэһиилээх тиһэх чуораан күүтүүлээх үтүө сураҕы аҕалбытыныы, үөрэ түстүлэр. Н. Лугинов
8. Сүнньүнэн -аары сыһыарыылаах сыһыат туохтууру, -ыахча формалаах сыһыаты кытта хайааһын субу аҕай буолаары гыммытын көрдөрөр. ☉ В основном с деепричастиями на -аары, с наречиями на -ыахча выражает действие
Өксүүнньэ эт-этэ аһыллан, ыалдьан, өлөөрү аҕай олорбута. Күндэ
Мантан төннөөрү аҕай турбутум. И. Егоров
Хабырыыс ийэтин моонньуттан кууһар, кини хараҕыттан уу-хаар баспыт, ытыахча аҕай буолбут. Н. Якутскай.
△ Кытта дьөһүөлү, бириэмэ салаа этии кэпсиирэтин кытта тутаах этии хайааһына олох тута, тилэх баттаһа буоларын көрдөрөр. ☉ Употребляясь со сказуемым придаточного времени с послелогом кытта, выражает, что действие главного предложения совершается сразу после действия придаточного предложения
Ыһыы үлэтэ бүтээтин аҕай кытта, нөҥүө күнүгэр нэһилиэк Сэбиэтин пленумун оҥорбуппут. А. Бэрияк
Аһаҕас аанынан киһи күлүгэ барыс гынарын аҕай кытта, оттоох күрүө таһыгар уолчаан сүүрэн кэллэ. Л. Попов
♦ Аат аҕай харата көр аат <эрэ> харата
Кыыс саҥа хоту аат аҕай харата эргиллэн, киһини букатын улахаҥҥа уурбатахтык көрөн аһарда. Н. Заболоцкай
Ата хаартан, тыалтан чачайбычча аат аҕай харата сүөдэҥниир буолан барда. «ХС»
Оҕустар оргууй аат аҕай харата алтахтыы турбуттар. «ХС». Кини (кинилэр, мин) аҕай буол — киһиргээ, олус бэрт буола сатаа. ☉ Слишком выставлять себя, хвастать
Гоша эмиэ кини аҕай буолан, саамай улаханын кини быһаарбыттыы, аҕылыктанара. Н. Лугинов
[Дьаакып:] Чэ үчүгэй. Бассабыыктаан, кинилэр аҕай буолан хантаарыҥнаспыт амтаннарын билиэхтэрэ. А. Софронов
Олус өрө ыстаммакка, мин аҕай буолбакка, сытыарытык сылдьар да киһи, бука, остуорастаан айаҕын ииттиэ эбитэ буолуо ээ?! Л. Попов. Санаа аҕай (курдук, кэриэтэ) — арыый да, бэрт кыранан. ☉ Чуточку, немного (кто, что уступает кому-чему-л. в чем-л.)
Иван Никифорович кинитээҕэр уҥуоҕунан санаа аҕай намыһах, ол оннугар туоратынан быдан бысхаҕар. Н. Гоголь (тылб.)
Манна тумана санаа аҕай сэллээтэ буолан баран, уонча миэтэрэ таһынан киһи тугу да көрбөт. В. Яковлев
Киэһэ билэр учууталыгар сылдьан бэрэбиэркэлээн көрбүтэ, үөрэҕиттэн кыратык санаа аҕай кэриэтэ хаалбыт. Н. Заболоцкай
◊ Манан аҕай (буолбат, буолбатах) — кыра көннөрү, чэпчэки буолбат, судургу (буолбатах). ☉ Не так-то легко, просто (делать такое)
Күннүктээн ууну уймуур манан аҕай дьыала буолбатах. И. Федосеев
Баай мунньуллара манан аҕай буолбат. А. Сыромятникова. Хайыы аҕай түөлбэ — хайыы- ´ үйэҕэ, хайыы сах. ☉ Уже, давным-давно
Кини дьоллоох олох маҥнайгы дьаамыгар хайыы аҕай кэллэ. П. Ойуунускай. Хатан тимир собуот Хара лаахтаах көлөһөтө Хайыы аҕай кэлэн хап-сабар хамсанна. Саха фольк. Холоон аҕай (аҕайдыҥы) — мөлтөх, куһаҕанныҥы. ☉ Слабый, плоховатый. Кини да холоон аҕай киһи этэ
□ Чэ, чэ, оҕонньоргут да холоон аҕайдыҥы. «ХС»

сыһ. Үөһэ диэки, туох эмэ үрдүгэр, үөһэ өттүгэр. ☉ Вверх, наверх. Өрө бырах. Өрө ытын. Өрө көтөх
♦ Өрө бар (өрө бара тур) — 1) буойары истибэккэ утарытын оҥор. ☉ Делать наперекор, несмотря на запреты. [Наһаар:] Киһи эппитин өрө бара турбуккун, хата, бэйэҕин… «ХС»
Онуоха оҕонньор: «Сэбиэскэй былаас кыайтарбат, олохтоох былаас үөскээтэ», — диэн мөккүһэ, өрө бара турбут. «ХС»; 2) аһары түс, эбии чиҥэтэн биэр. ☉ Наступать на кого-л. всё с большим напором
«Суруйдуун-суруйдун. Кытааттын!» — Дайыыла өрө барда. Софр. Данилов
«Тугуй ол бассабыык диэн?» — мин сонурҕаан өссө өрө барабын. «ХС»
Өрө көр көр көр I. Өлөксөй курдуктар тоһуннахтарына, Өрө көрбүттэрэ өлбөөдүйүөхтэрэ. С. Васильев
Өлөрү умнан миигин утары Өрө көрбүтү умса ытабын. И. Егоров
Өрө көт (көтө түс) көр көт I. Дьон [тустууну көрөөрү] өрө көтө түстүлэр. Күлүү-салыы, саҥа-иҥэ буолла. И. Данилов
Таһыттан Далбаев киирбитин көрөөт кини өрө көтө түстэ, кириэһилэттэн ойон турда: «Оо, Кирилл Михеевич, үтүө киэһэнэн, доҕор». В. Ойуурускай. Өрө көтөх — болҕомтоҕо ыл, сыаналыы санаа, онон өрө тарт. ☉ Поднимать, поддерживать когочто-л. [Лэкиэс:] Саас үйэ тухары сити курдук эн миигин үктээн, түһэн биэрэ сылдьаҕын, ол да иһин миигин күн бүгүнүгэр дылы ким да өрө көтөхпөт. С. Ефремов. Өрө күүр — туохтан эмэ өй-санаа өттүнэн күүскэ көтөҕүлүн, көхтөн. ☉ Воодушевиться, вдохновиться
Үөрбүт-көппүт норуоту, Өрө күүрбүт дьулууру Эҕэрдэлээн үмүрү тартылар, Эрчимнээх хардыыга ыҥырдылар. С. Васильев
Хаһан эрэ мин даҕаны Таптаан өрө күүрэ үлэлиирим, Тыаҕа, көҥүлгэ бүгэрим. Дьуон Дьаҥылы. Өрө мөхсө түс — туохха эрэ болҕомтону хатаа, туохтан эрэ дьиксинэн, куттанан эбэтэр үөрэн чөрбөйө түс, сэргэҕэлээ. ☉ Живо откликнуться на что-л., проявить живой интерес к чему-л.
Микиитэ өрө мөхсө түстэ. Амма Аччыгыйа
Чүөчээски ууга түһэрин кытта Түргэн сытырҕалыысытырҕалыы өрө мөхсө түстэ. Суорун Омоллоон. Өрө мыҥаан олор — 1) тугу да гыммакка кими тугу эмэ манаан олор. ☉ Сидеть без дела, уставившись на кого-что-л.. Күнү-быһа тэлэбиисэри өрө мыҥан олордо
□ Түүн буолла, оттон бөрө адьаһын өрө мыҥаан олорор. Т. Сметанин
Улахан дьон кэпсэтэллэрин өрө мыҥаан олорумаҥ! — Ийэлэрэ оҕолорун дьаһайталаата. «Чолбон»
Ити аата сааһым тухары оҕонньорбун өрө мыҥаан олоруохтаах буоллаҕым дуу? «ХС»; 2) сөбүлээн, болҕомтолоохтук истэн олор. ☉ Сидеть, с вниманием и любовью взирая на кого-л.
Кулуба үөрэхтээх уолун айаҕыттан туох эрэ күндү ойон тахсыаҕын күүтэрдии өрө мыҥаан олордулар. И. Гоголев
Мустубут дьон тарҕаспакка олоҥхоһуту өрө мыҥаан олороллор. С. Никифоров
Устар ууну сомоҕолуур уран тыллаах араатары сөбүлээн өрө мыҥаан олордо. «ХС». Өрөсала көт — ким эмэ санаатын таба сатаа, ньылаҥнаа. ☉ Угодничать, льстить кому-л. [Бырдаахап:] Ол киһи эйиэхэ арыгы иһэртэ дуо? Быраатым дии-дии өрө-сала көтөрүҥ бэрдэ дии. Н. Неустроев. Өрө сүк — мэниктээн, охсуһан дьиэ иһин ыһан кэбис. ☉ Шалить, баловаться в тесном помещении, поднимая всё вверх дном (во время драки или играя — напр., о ватаге детей)
Чугас эргиннээҕи уолаттар, кыргыттар балаҕаннарын дуомун өрө сүгэн барыахха айыылаах да буоллахтарына, дьаҕырыйа түһэри билбэт. А. Сыромятникова. Өрө тарт — 1) дьиэ иһин хомуй, бэрээдэктээ. ☉ Привести в порядок, прибрать (комнату, квартиру). Хоһу өрө тарт
□ [Дьаакып:] Ол тоҕо кэллэҕэй? Ыл, хотуой, ити олох мастары эҥиннэри өрө тарт. А. Софронов; 2) кэпс. Өрө көтөҕөн, чэпчэкитик сыаналаа (хол., үөрэххэ киирээччини); өйөөн-убаан сыһыаннас. ☉ «Вытянуть» кого-л., сделав послабление (напр., на экзамене); относиться к кому-л. весьма доброжелательно
Былыр хаартынан иитиллибит Арамаан Бухатыырап диэн батараак уолу бырабылыанньа иитэр-үөрэтэр быһыынан, куруук өрө тарда сылдьыбыта. Бэс Дьарааһын. Өрө тур — 1) баар былааһы утары сэптээх-сэбиргэллээх охсуһууга тур. ☉ Восстать против власти с оружием в руках
Былаас өрө турбут норуот илиитигэр киирдэ. Амма Аччыгыйа
Дьон үтүөлэрэ, бэртэрэ бассабыыктары өрө турбуттар үһү. Р. Кулаковскай; 2) кими-тугу эрэ утары биир санаанан, кэлимник охсус. ☉ Наступать единым фронтом против кого-чего-л.
Биһиги манна кинээһи утары өрө туруоҕуҥ. Амма Аччыгыйа
«Курааны үүннүүргэ-тэһииннииргэ барыбыт биир өйүнэн-санаанан өрө турдахпытына сатанар», — диэтэ Павел Попов. М. Доҕордуурап. Өрө туруу — баар былааһы, быһыыны-майгыны утары сэптээх-сэбиргэллээх охсуһууга турунуу. ☉ Восстание, мятеж против кого-чего-л. (напр., существующей власти)
Саха сиригэр баайдар өрө турууларыгар 1921 сыллаахха үөскээн иһэр барахсаттар өлбүттэрэ, төлөһүйэн иһэр эдэр ыччаттар төннүбүттэрэ. Эрилик Эристиин. Өрө ту- һун — 1) тугу эмэ кытта уһуннук бодьуустас. ☉ Долго возиться с кем-чем-л.
Итинник ситимэ суох, түҥ-таҥ санааны кытары өрө туста олордо Байбал. НС ОК
Бука, кырдьыгынан билинэргэ дуу, билиммэккэ дуу диэн санаалары кытта өрө туста, туруулаһа сатыы олордоҕо. «ХС»; 2) тула холоруктаа, биир сиргэ таба турума (хол., баайыллан турар аты этэргэ). ☉ Биться, метаться, вести себя беспокойно (напр., о привязанной к коновязи лошади)
Үрүҥ көмүс ыҥыырдаах Үүт маҥан ат сылгы Үөҥэс тиити кытары Өрө туста хаалбыта. Күннүк Уурастыырап
Оннук өрө туста турар сүөһүлэри ыыталыыр, эмиэ, биир суол сатабылы эрэйэр буолар эбит. НС ОК. Өрө тыын — 1) ыксаан айманан баран уоскуй, холкутуй. ☉ Успокоиться, прийти в себя, отдышаться, вздохнуть с облегчением (напр., после потрясения, испуга)
Эһэ иккистээн ыты эккирэтэ барбытыгар Бүөтүр дьиэтин иһигэр тимис гынан хаалла. Дьэ өрө тыынна. Р. Кулаковскай
Улахан сүгэһэри санныттан түһэрбиттии, дьон өрө тыыммыттара. Н. Заболоцкай; 2) тугу-кими эмэ (хол., өрдөөҕүтэ ааспыты) өйдөөн, ахтан санаарҕаа, мунчаар. ☉ Вздыхать, грустить, вспоминая о чём-л. давно минувшем, былом
Хайа эрэ хатыҥ төрдүгэр кинигэ ааҕа олороро буолуо дуо, эбэтэр тэһийбэтэхтии өрө тыына түннүккэ турара буолуо дуу? Т. Сметанин; 3) тугу эмэ кыайыах-хотуох буолан чабылан, кыһыл тылгынан кынаттан. ☉ Хвастать, бахвалиться
Ким-хайа иннинэ эн өлөрүөх-өһөрүөх буолан өрө тыыммытыҥ, чабыламмытыҥ бэрт этэ дии. Р. Кулаковскай. Өрө тэп кэпс. — сиэри таһынан таҕыс; тохтуур диэни билимэ, өрө баран ис. ☉ Не знать меры в чём-л.
Эн бэркэ өрө тэбэн эрэҕин: ама да үчүгэй Маайа таптаабытын иһин. Н. Неустроев
<Үрүҥ> хараҕын (харахтарын) өрө көрбөт — 1) көр көр I. Ол да буоллар үрүҥ хараҕын өрө көрбөккө, тойонугар өһөхтөөх өһүн сүрэҕэр сөҥүрдэн сылдьыбыт. Софр. Данилов
[Киирик:] Саасүйэ тухары үрүҥ хараҕын өрө көрбөккө, биир тылы утары эппэккэ, сүөһү курдук үүрүллэ сылдьар олоҕу эмиэ билэбин. С. Ефремов; 2) көр көр I
Сайынын от үлэтин үлүскэниттэн үрүҥ хараххын өрө көрбөккүн. П. Филиппов
◊ Өрө бар — сүүрүк утары уһун эбэтэр кытыынан бар, айаннаа. ☉ Плыть по реке или идти по берегу против течения
Туора үрэҕи таҥнары киирэн үрдүк тааска сылдьан баран, хотунан эргийэн улахан үрэҕи өрө барбыт. Н. Неустроев. Өрө сыҥ — муннугунан сыҥсый, сыҥырҕаа. ☉ Шмыгать носом
Кубаача кэпсээн бүтэн, Куруйан, сүөм түһэн, Муннукка кээдьэгэстээн сытар, Муннун эрэ өрө сыҥар. С. Васильев
Саатар дьүһүнүнэн үчүгэй буоллаҕа дуу? Муҥар, туой муннун өрө сыҥа сылдьар. М. Доҕордуурап. Өрө таһаар — атын үрдүкү дуоһунаска, үлэҕэ анаа. ☉ Ставить, выдвигать кого-л. на более высокую должность, повышать кого-л. в должности
Сэриигэ барбыт Пётр Ильич оннугар дириэктэринэн өрө таһаарбыттара. Н. Босиков
тюрк. өрө