несов. о ком-чём, за кого-что көрдөс, көрдөһүүтэ түһэр. ходики только мн. разг. киирэлээх чаһы. ходить несов. 1. в разн. знач. хаамп, сырыт, бар; ребёнок начал ходить оҕо хааман эрэр; ходить в ногу тэҥҥэ хаамп; ходили поезда поеэдтар сылдьаллара; ходить на охоту булка сырыт; ходить по магазинам маҕаһыыннарга сырыт; 2. (быстро двигаться по поверхности) сүүрэлээ, элэҥнээ; рука с углём ходила по холсту чохтоох илиитэ холуста устун сүүрэлии-рэ; 3. (от одного к другому) бар, сырыт; письмо пошло ходить из рук в руки сурук илииттэн илиигэ бардар баран истэ; 4. (двигаться взад и вперёд) хаамп, сүүрэлээ; пила легко ходит эрбии чэпчэкитик сүүрэлиир; 5. (колыхаться, трястись) хамса а, мөҕүс, сыҕарыҥнаа; пол ходит под ногами хаамтахха муостата мөхсөр; 6. бар; часы ходят хорошо чаһы үчүгэйдик барар; 7. (ухаживать за кем-л.) көр-иһит, харай; ходить за больным ыарыһаҕы көр-иһит; 8. (носить что-л.) сырыт, кэтэ сырыт; ходить в очках ачыкыта кэтэ сырыт; ходить в шубе сонноох сырыт; 9. (в игре) хаамп, түс; ходить с козыря куоһурунан түс; # ходить в золоте көмүскэ суулан.

даҕ.
1. Туох эмэ эбиллибит, эбиилэммит. ☉ Имеющий добавление, дополнение, прибавку
Чараҥ хатыҥ дьаһыйыаллаах, эҥээр хатыҥ эбиилээх, Күн үрүҥ көмүс чүөмпэҕэ түһэн тахсар үһү (тааб.: сүрэхтээһин). Ньолбоҕор киирэтигэр күлүүс уонна эргэ кыптыый эбиилээх, төгүрүк «ходик» чаһы чыллыргыыр. Н. Габышев
2. Өйтөн оҥорон көрөн эбиллибит, омуннаах, күүркэтиилээх (хол., кэпсээн). ☉ Дополненный вымыслом, выдумкой (напр., рассказ)
Эбиилээх да буоллар, мин эһэни чаҕыппыт сурахпын иһиттин, ол кэнниттэн бэйэтэ түмүк оҥоһуннун. Далан
Дьиҥэр, төһө да эбиилээҕин иһин, Мургун ити кэпсээнэ олохтоох этэ, чахчы соргулаах булчутун киһи бары билэрэ. ЛНН АДь

аат.
1. Чопчу ыйааһыннаах, мээрэй буолар тимир (туох эмэ ыйааһынын быһаарарга тут-лар). ☉ Гиря (для весов)
Сыллай …… ньилбэктэригэр иккилии бууттаах киирэни баайбыт курдук чиҥ-чиҥник лиһиргэччи үктэнитэлээн кэлэн, үллэс гына олоро түстэ. Амма Аччыгыйа
Сараапап, дьону ыйааһыныгар сүүйээри, иккилии бууттаах киирэтин алын үүттэрин толору сүөһү сааҕынан сыбаан тоҥорбут. Н. Якутскай
Киирэлэр ыйааһыннара шарга киирбит салгын ыйааһыныгар тэҥ буолуо. ПАВ Ф-6
△ спорт. Ыараханы көтөҕөн дьарыктанарга аналлаах, чопчу ыйааһыннаах тимир. ☉ Гиря
Никита …… икки бууттаах тимир киирэни өрүтэ анньан күөрэҥнэтэр. Н. Лугинов
Тустууга аҥаардас киирэнэн, гантелынан дьарыктаныы толору көдьүүстээх буолбат. НЕ ТАО
2. Ыйааһын буолан, истиэнэ чаһыта барарын хааччыйар тимир. ☉ Гиря (на стенных часах)
Ньолбоҕор киирэтигэр күлүүс уонна эргэ кыптыый эбиилээх төгүрүк «ходик» чаһы чыллыргыыр. Н. Габышев
Истиэнэҕэ талырдыы турар чаһытыгар тиийэн, киирэтин өрө тардан тырылатта. У. Нуолур
Киирэ аллара түһэригэр чаһы механизмын хамсатар. ПАВ Ф-7