бран. холера.

прил. холералаах, холера; холерные микробы холера микробтара.

аат. Киһи этин-сиинин уута аччаан итиэннэ иҥиирэ тардан сыыстарар, быһыта тыытар сыстыганнаах ис ыарыыта. ☉ Холера
Халыаранан, чумаанан харса суохтук тибиирэллэр. Күннүк Уурастыырап
Хара буруйдаах Хаанымсах фашистар, халыара ыарыылыы, Хара дьай буоланнар, күдэҥҥэ көтөннөр [дьон аймах кэлэйиэ]. «ХС»

аат., бэт. Сылгы уонна атын да бүтэй туйахтаахтар киһиэхэ кытары сыстар сыстыганнаах ыарыылара. ☉ Заразная болезнь лошадей и других однокопытных животных, передающаяся людям, сап
Ыарыы хараҕын бактыарыйалара тиип, холера, дифтерия, столбняк, сэллик, ангыына, саап, бруцеллёз уо. д. а. курдук киһи уонна сүөһү ыарыыларын көбүтэллэр. КВА Б

1. аат.
2. Киһи тириитин уонна ис да уорганнарын көрдүгэннээн сиир сыстыганнаах ыарыы. ☉ Проказа, лепра
   «Лида, эн араҥынан ыалдьыбатах эбиккин», — диэн Сергей Иванович үөрүүлээхтик быһаарбыта. И. Федосеев
   [Екатерина Татаева] уон түөрт саастаах эдэркээн кыысчаан. Кини ийэтэ икки сыллааҕыта араҥтан өлбүтэ. «ХС»
3. үөхс., түөлбэ. Дууһа, бодоҥ, тойооску. ☉ Горемыка, калека, негодяй. Дьэ, эмиэ араҥ дии. Бу араҥы көр эрэ
4. даҕ. суолт. Ыарыһах, ханнык эрэ ааһан-араҕан биэрбэт ыарыынан ыалдьар. ☉ Больной, страдающий какой-л. хронической болезнью
   Миитэрэй өлүк сирэйдээх, араҥ дьахтар тахсан турарыттан соһуйдаҕа буолуо. Амма Аччыгыйа
   Чоочо баай, тойон абаҕам, Икки атахтааҕы иҥнэрэн, Үс саханы түҥнэрэн, Иринньэх ийэтэ, араҥ аҕата Аатырарыҥ биллибэт. С. Зверев
   Бэйэтэ быһааран кэпсээбэтэҕэ буоллар, сааһын тухары аалларан ыалдьыбыт араҥ киһи диэ суох эбиппин. А. Данилов
   ◊ Араҥ (аас) аҕата — кыамматтары көрөр-харайар, аһыныгас үтүө сүрэхтээх киһи. ☉ Человек сердобольный, помогающий убогим-сирым, благодетель. Араҥ ыарыы көр араҥ
5. 1858 сыллаахха соҕотох Орто Бүлүү улууһугар аҕыс уон түөрт киһи араҥ ыарыыга ыалдьар эбит. Багдарыын Сүлбэ
   Аны араҥ ыарыы, холера, чумаа, натуральнай уоспа, ымынахтаах тиип, титириир, одуруун курдук ыарыылар суох буоллулар. «ХС»
   алт. сараҥ