туохт. Кими эмэ баһааҕырт, киртит. ☉ Наговаривать, клеветать на кого-л., порочить, чернить кого-л.
Куһаҕан киһи биир сүрүн бэлиэтэ — бэйэтин аргыстарын, кыттыгастарын холуннара, намтата сатыы сылдьаахтыыр үгэстээх. Амма Аччыгыйа
Билбэт эрээри таайан, киһини сымыйанан холуннарар сатаммат. Н. Якутскай
Сорох дьахталлар эрдэрин холуннаран, түһэрэн саҥардахтарына бэркиһиирэ, итэҕэйиэх санаата кэлбэтэ. В. Титов

I
туохт.
1. Улаханнык ыр, дьүдьэй. ☉ Худеть, тощать
Оҕотук, намчы уонна туох да көмүскэлэ-хаххата суох Аанчык баай ыар үлэтигэр тосту холлор, дьүдьэйэр. Суорун Омоллоон
Тойон ыҥырыалаах сайын от өҥ буолааччы, оччоҕо сүөһү кыһын холлубат. Л. Габышев
Кыайан уойбакка арҕахха киирбэтэх эһэлэр дьүдьэйэн, ыран, холлон сорохторо кыһын тоҥон өлөллөр. ПАК
Хаарга аһаабыт сылгы тулуурдаах буолан холлон биэрбэт. АНП ССХТ
△ Сытый-ымый, дьүдьэй (аһы этэргэ). ☉ Портиться, протухать (о продуктах). Баар хаалбат, мал холлубат (өс хоһ.). Чэй өр туран амтана холлубут
2. Улам мөлтөөн, куһаҕан буол (күндьыл туһунан). ☉ Постепенно ухудшаться, портиться (о погоде). Халлааммыт кэнникинэн быһыыта-таһаата холлон барда, субу-субу ардыыр, тыалырар. СТБКТ
3. көсп. Санааҥ түһэн кыыһыр, кыйахан (туохтан эрэ табыллыбакка, хараастан). ☉ Расстраиваться, раздражаться
Микиитэ уол төрөөбүт дьонуттан аан маҥнай арахсыбыт абата дьэ киирдэ, санаата түстэ, холунна. Амма Аччыгыйа
4. харыс т. Кыайан кыатаммат буолан таҥаскар тахсан киир. ☉ Испражняться, ходить под себя (напр., о больном, парализованном человеке)
Ыстааныҥ кэннэ хап-хара. Кутталгар холлон кэбиспиккин! И. Гоголев. Оҕонньор наһаа буорайан таҥаһыгар холлор буолбут. СТБКТ
♦ Киҥэ (киҥэ-наара) холлор көр киҥ I
Ойоҕо Боккуойа этэрбэс тигэ олорон иннэтинэн сөмүйэтин дьөлө анньан, бэйэтэ даҕаны онтукатын оборооборо, киҥэ-наара холлон олороохтуур. Амма Аччыгыйа
Балыга суоҕуттан, аччыгыттан, сылайбыта бэрдиттэн киҥэ холлон сылдьар буолан, Микииппэр ньирэй тириитэ тортойбут сон дуомнаах уол эрэйдээҕи аһынарын оннугар мөҕөр. Н. Якутскай
Киһи баара холлуо дуо көр киһи I. Сэгэрим, киһи баара холлуо дуо, ону-маны билбэтэҕин-көрбөтөҕүн билэн-көрөн эрдэҕэ ити дии. Күндэ
Санаата холлор көр санаа II. Бу Мэхээлэ оҕонньор булчут дьон түүлээхтэрин биһиэхэ аҕалан биэрэллэриттэн санаата холлон этэр ини. Күндэ. Сирэйин быһыыта (сирэйэ) холлор кэпс. — туохтан эрэ самнан, санаата түһэн, сирэйэ-хараҕа саппаҕырар, арбы-сарбы буолар. ☉ Перемениться в лице, помрачнеть, потемнеть лицом, нахмуриться
[Микиитэ] Кыайан саҥарбата. Тапталлаахтык, эрэллээхтик көрөн мылаҥнаһа олорбут оҕолорун сирэйдэрэ холлон, харахтара өһөн бардылар. Амма Аччыгыйа
[Лэкиэс:] Мин чахчы бардахпына, сирэйгит быһыыта холлуо эбээт. С. Ефремов. Барыбыт да аччыктааммыт сирэйбит быһыыта холунна. СТБКТ
ср. др.-тюрк., тюрк. хора ‘уменьшаться, убывать, худеть’
II
холуй диэнтэн бэй
туһ. [Түөһэйбит оҕонньор] топпукка холунна. П. Ойуунускай
Кини [Тиитэп] атын киһиэхэ оччо кэрэхсэбилэ суох суолу кэпсээн эрэргэ холунна быһыылаах. Амма Аччыгыйа
III
аат. Ыҥыыр, ат өрөҕөтүн курдуу баран, дьириминэн тардыллан бааллар, бирээскэлээх уһун быата. ☉ Широкий ремень седла или седёлки, затягиваемый под брюхом лошади, подпруга
Атын холунун тарда турар Охонооско Микиитэ тиийэн оргууй ботугураата. Амма Аччыгыйа
Ата даҕаны, холуннара босхо барыар диэри иһэ хам сыстан атырдьах ыйынааҕы иинэ хатан эрэр сөкү оту иҥсэлээхтик хабыалыыр. У. Нуолур
Ыҥыырым холуна быстан хаалбытын хаһан бу сылдьаммын оҥостобун? Н. Абыйчанин
ср. др.-тюрк. холан ‘поясной ремень, подпруга’, тув. колун ‘брюшная седельная подпруга’

подпруга; холуна төлөрүйбүт подпруга отстегнулась.

1) портиться; итиигэ сытар эт холлор в тепле мясо портится; 2) худеть, тощать; осунуться; бу ат улаханнык холунна этот конь заметно отощал; 3) прост. испражняться # баар хаалбат , мал холлубат поcл. что имеется, то пригодится; киҥэ (или киҥэ-наара ) холунна он в дурном расположении духа; он рассердился; сирэйэ (или сирэйин быһыыта ) холунна он изменился в лице.
возвр. от холуй=; кыайыа суохха холунабын мне кажется, что я не сумею, не одолею (этого).

чернить, хулить кого-л.; клеветать на кого-л.; кинини холуннарыма не хули его.

v. to be defamed, disgraced