Якутские буквы:

Якутский → Якутский

хоннохтон

  1. хоннохтоо диэнтэн бэй. туһ. Күбээйи эмиэ, онон-манан хоннохтонон, нэлэһийэн алаас ахан. ИН КК
  2. көсп. Күүһүрэн, кыаҕыран ис, атаххар (сүһүөххэр) тур. Окрепнуть, набраться сил, встать на ноги
    Холкуос кэҥээн, күүһүрэн үлэтэ эмиэ хоннохтонон иһэр. А. Федоров. [50-с сыллар ортолоруттан] прозаҕа сэһэн уонна арамаан жанрдара киэҥ хоннохтонон барбыттара. «ХС»

быттык-хоннох

көр быттык
Саха киһитэ оттуур хас дүөдэни, маары, от үрэҕи, сыһыы, хонуу бары быттыгын-хонноҕун, хас талах төрдүн барытын ааттыыр. Багдарыын Сүлбэ
[Бүлүүм] Быттыгыттан-хонноҕуттан Быйаҥ уута өрө анньыа, Намылыйар таһааҕыттан Тайҕа тыабыт, сыһыы хамсыа. М. Тимофеев

хоннох

  1. аат.
  2. Киһи-сүөһү холун төрдүн ис өттө, агдатын кытта ыпсыыта. Подмышка, пазуха
    Кинигэлэрин …… хонноҕор кыбыммытынан, Микиитэ таһырдьа ыстанна. Амма Аччыгыйа
    Хонноҕун анныгар диэри кэһэн баран, Дьөгүөрдээн харбаата. Амма Аччыгыйа
    Кэнчээри олбуор аанын тахсан Октябрина хаҥас хонноҕуттан ылла, ыга сыһынна. М. Попов
  3. көсп. Иһирдьэ диэки киирбит булуҥ сир. Обособленная часть леса, реки, озера
    Молтой балааккатын хайа хонноҕор туруорара. И. Федосеев
    Бүгүн сарсыарда ыам кэнниттэн, тыа хоннохторугар от оҕуста. А. Федоров. Киһи хараҕын курдук чөҥөрүйбүт соччо улахана суох күөл хонноҕор сиргэ тимириэххэ айылаах үүтээн дьиэ самналлан турара. И. Федосеев
  4. даҕ. суолт., бот. Сүрүн уонна туора лабаа икки ардынан үүнэн тахсар умнас (хос сэбирдэх). Пасынок растения
    Хоннох лабаалары нэдиэлэ ахсын суох гынан иһиллиэхтээх. КЮС ОАПТЭ
    Хоннох салаалар үүнэн таҕыстахтарын ахсын, маҥнайгы сибэккилээх салаа анныгар үүнэр хоннох салааттан уратыларын сонно тута тоноон ылыллар. САССР КОА
    Хонноҕо аһыллар — тугу эмэ бастаан бытааннык, хорутуута суохтук саҕалаан баран, кэлин кыахтаахтык, кыайыылаахтык оҥорор. Преодолев скованность, делать что-л. с азартом, увлечённо, раскрыться в полной мере
    Киэһэнэн сөрүүдүйэн, отчуттар хоннохторо аһыллан, хотуурдарын тыастара кууһурҕас. Кэпсээннэр
    [Зоотехник] Уол хонноҕо аһыллан, холуон-холуоннук хамсанан киирэн барда. С. Федотов
    Кэлин улам эрдийэн, сүүрүк ат маҥнай мөдөөннүк ойбохтоот, хонноҕо аһыллан, олуга сыыйа кэҥээн …… үксээн барда. Р. Баҕатаайыскай
    ср. др.-тюрк., тюрк. холтых, колтук ‘подмышка’

Якутский → Русский

хоннох

подмышка; пазуха; хонноҕор угунна или хонноҕун анныгар угунна он взял под мышку кого-что-л. # хонноҕо аһылынна а) он работает с азартом, увлечённо; б) идёт размеренной быстрой рысью (о лошади).


Еще переводы:

эһиэкэйдьит

эһиэкэйдьит (Якутский → Якутский)

оһуохайдьыт диэн курдук
Оһуохайдьыт уолаттарбыт, Уруй-тойук туойуоҕуҥ, Эһиэкэйдьит кыргыттарбыт, Эҕэрдэтэ этиэҕиҥ! И. Эртюков
Лена мааны кыргыттара — Эһиэкэйдьит долгуттар, Чэйиҥ-көтүҥ дэспиттии Дьиэрэҥкэйдии сырсаллар. Т. Сметанин
Эһиэкэйдьиттэр, төгүрүк хонуу ортотугар хас даҕаны түһүлгэни тэрийэн хоннох-хоннохтон ылсыһан, иилии эргийэ сылдьаллара. И. Никифоров

ымыылан

ымыылан (Якутский → Якутский)

ымыылаа диэнтэн бэй., атын
туһ. Кыайар бөҕө кыайда Кыһыл былаах ымыыланан, Хотор бөҕө хотто Хорсун дьон хоннохтонон! Саха нар. ыр III. Уһун суолун устата Дьөгүөрсэ ити санаатын, баҕатын ымыыланан айаннаабыта. Н. Якутскай

подмышка

подмышка (Русский → Якутский)

ж. хоннох анна.

пазуха

пазуха (Русский → Якутский)

сущ
(мн. ч. нет)
хоннох

сайын

сайын (Якутский → Якутский)

I
туохт.
1. Улам үүнэн ситэн ис, сит-хот. Расти, развиваться (напр., об организме)
Уол бэйэтигэр сөрү-сөп көрүҥнээх, олус сайдыбыт быччыҥнардаах эбит. Н. Лугинов
Хат буолуу …… бу дьахтар саамай тупсар, киэркэйэр, организма ситэр, толору сайдар кэмэ. ТЕН ИДь
Горуох сибэккилэрэ биирдии-иккилии буолан сэбирдэх хонноҕор сайдаллар уонна алларааҥҥылартан саҕалаан олбу-солбу аталлар. ХКА
2. Салгыы тупсан, эбиллэн үрдээ, үрдүкү кэрдиискэ таҕыс. Совершенствоваться, прогрессировать, идти вперёд, развиваться (напр., о науке). Наука сайдар. Өй-санаа сайдар
Киһи уопсастыбатын олоҕо иннин диэки дьулуруччу сайдан иһиитэ үлэттэн тутаахтаах. М. Доҕордуурап
Быйыл киһи-сүөһү олус элбээтэ, тиэхиньикэ сайдан эрэр. С. Ефремов
Олох тубуста, култуура, үөрэх сайынна. С. Никифоров
3. Өй-санаа өттүнэн үүн, билиилэн-көрүүлэн. Развиваться умственно, повышать интеллект
Сэбиэскэй киһи үөрэнэрэ, күнтэн күн аайы сайдара — үлэлиирин курдук эбээһинэһэ. Суорун Омоллоон
Үүнэн, сайдан кини Үксү биллэ-көрдө. Күннүк Уурастыырап
4. Ордук үчүгэйдик таҕыс, көхтөн, күүрээннэн, хоннохтон (хол., үлэни, киһини да этэргэ). Набирать силу, разворачиваться вовсю (напр., о деятельности)
Саха сирин — дойдуларын, Якутскайы, Халыманы, Сааны, булду, ону-маны Сайдан туран кэпсэттилэр. Күннүк Уурастыырап
Хатан дьыбардаах, харсаах тыаллаах күннэртэн хаайтарбакка, үлэ сайдан барда. М. Доҕордуурап
Тиийбитим, доҕоор, дьэ оһуохай бөҕө ааттааҕа сайда турар эбит, икки-үс эргиир буолан омунугар сирдиин ньиргийэ олорор. Н. Заболоцкай
5. филос. Тохтообокко уларыйа, кубулуйа тур. Быть в постоянном движении, меняться, развиваться
Айыллан үөскээбит Аан ийэ дойдум Аһары да сайдыбыт, Алыс да тупсубут эбит. Нор. ырыаһ. Айылҕа, сир ийэ кимтэн да тутулуга суох бэйэтэ туспа сайдар сокуоннаах. А. Сыромятникова
ср. тюрк. йай ‘распространяться’
II
1. аат.
1. Үүнээйи үүнэн ситэр дьыл ордук итии кэмэ (Саха сиригэр ыам ыйын бүтүүтүттэн атырдьах ыйа бараныар диэри). Лето (в Якутии — с конца мая до конца августа). Сайын буолла. Саха сирин сайына кылгас
Сайын ааһан, от-мас хагдарыйан, күһүн кэлбитэ. Н. Якутскай
Күөх даҕаны сайыннар Күөгэһэн кэлэр буоллулар. С. Васильев
Сааскы ыһыы бүттэ, самаан сайын саҕаланна. М. Доҕордуурап
2. көсп., поэт. Сырдык, үөрүүлээх кэм. Пора расцвета, беззаботной радости (напр., о детстве)
Дорообо, мин дойдум кыһына, Үрэх, алаас, маҥан хаар! — Манна баар мин санаам сайына, Сүрэх сааһа манна баар. Эллэй
Уоҕа хаммат баҕарыы Утаҕынан умайан, Оҕо сааһым сайынын Ойууругар хаамабын. Баал Хабырыыс
Саҥаны айарга күүспүн ууруом, Самаан сайыны чэлгитиһэ туруом. С. Васильев
2. сыһ. суолт. Дьыл ордук итии кэмигэр, сайыҥҥы кэмҥэ. Летом
Аны сайын аҥаардас Лоҥкуудаҕа хас да сүүс га сирин оттуохтара. М. Доҕордуурап
Быйыл сайын икки сыллаах таһаҕаһы аҕалаллар үһү. П. Егоров
Оттон мин буоллахпына дьиэбэр сайын эрэ көстөн ааһабын. С. Ефремов
Дьахтар сайына көр дьахтар
Дьахтар сайына диэн ааттаах Сылаас да күннэр кэлэллэр. Оттон түүнүн хаар хаһыҥнаах, Оччоҕо сир-дойду киэркэйэр. Баал Хабырыыс. Сайын дойду кэпс. — тымныы түспэт сирэ, итии дойду. Страна с жарким климатом
Былыргы дьылларга, ааспыт күннэргэ кыһына-кырыата суох сандалас сайын дойдуга …… Александр Македонскай диэн — дьүһүннээх үчүгэйэ, өйдөөх бэрдэ, уот аргыстаах, кыргыс дьайдаах, хаан олбохтоох ыраахтааҕы баара эбитэ үһү. П. Ойуунускай
Сааһыары сайын — көр сааһыары
Сааһыары сайын этиҥнээх ардах түүнү быһа түспүтэ. С. Васильев
Күһүөрү сайын көр күһүөрү. 1918 сыллааҕы күһүөрү сайын Иркутскайтан үрүҥ сэриитэ кэлэн Дьокуускайы ылбыта. Бэс Дьарааһын
Күһүөрү сайын Кэрэ баҕайы! Баал Хабырыыс
ср. др.-тюрк. йайын, тув. чайын ‘летом’

пазуха

пазуха (Русский → Якутский)

ж. разг. хоннох, хоннох анна; положить что-л. за пазуху хонноҕуҥ анныгар угун.

под мышкой

под мышкой (Русский → Якутский)

нареч
хонноҕун анныгар

төкөөрт

төкөөрт (Якутский → Якутский)

төкөөр диэнтэн дьаһ
туһ. Күн аайы аттар хоннохторун аһан, Харамаайы алааска сүүрдэн төкөөрдөллөрө. И. Федосеев

хоҥнох

хоҥнох (Якутский → Якутский)

көр хоннох
Тамааты биирдии суортарыттан көрөн хоҥнох салааларын тонуубут. СГС ОАКЭ

кыбыннар

кыбыннар (Якутский → Якутский)

кыбын диэнтэн дьаһ
туһ. Бу уол оҕоҕут Кута-сүрэ буоллун диэн Түүлээх оноҕоһу Түннүгүнэн киллэрэн Уҥа хоннох анныгар Туора кыбыннарда. Тоҥ Суорун
Кыыс оҕоҕут Кутасүрэ буоллун диэн Сытыы кыптыыйын Хаҥас хоннох анныгар Өрө кыбыннарда. Саха нар. ыр. II