несов. тубус.
Русский → Якутский
хорошеть
Еще переводы:
тубус= (Якутский → Русский)
1) мириться с кем-л.; кинилэр кыыһырсан баран тубустулар поссорившись, они помирились; 2) улучшаться; самыыртан ходуһа ото тубуста на лугах трава после дождя оправилась; доруобуйам тубуста моё здоровье улучшилось; 3) хорошеть.
көҕөр (Якутский → Якутский)
туохт.
1. Күөх (от күөҕэ эбэтэр халлаан күөҕэ) дьүһүннэнэн көһүн, күөх дьүһүннээх буол. ☉ Зеленеть; окрашиваться в синий цвет, синеть, голубеть
Күөл мууһа күөх халлаан курдук көҕөрөн тунааран көстөр эбит. П. Ойуунускай
Налыы саҕатыгар тимир курууската көҕөрөн сытарын сулбу тардан ылла. Амма Аччыгыйа
Кинилэр иннилэригэр Өлүөнэ өрүс барахсан киэҥ нэлэмэн хочото көҕөрөн көстөр. Н. Якутскай
Дьэ онтон хонуу барыта көҕөрөр гына солко, хампа бөҕөнөн таҥныбыт дьон, дьиэ иһиттэн тоҕо анньан тахсаннар, аттарын миинитэлээбитинэн бардылар. Эрилик Эристиин
2. Тыллан күөх сэбирдэхтэн, мутукчалан, күөх үүнээйилэн. ☉ Покрываться молодой зеленью, распускаться (о листьях)
Хонуу көҕөрбүт. — От-мас саҥардыы көҕөрөн эрэр чаҕылхай күнэ этэ. Софр. Данилов
Мутукча көҕөрөн эрэр. П. Егоров
3. көсп. Сайдан, тупсан, чэлгийэн кэл. ☉ Развиваться, цвести, улучшаться, хорошеть
Арай кини эрэ [баттал] эһиннэҕинэ, хагдарыйбыт көҕөрүө, ааспыт тотуо, муҥ-сор уурайыа. Суорун Омоллоон
Саха эттэ: «Аал-дууптуу көҕөрүө Нуучча, саха дойдута». Ааспыты аһатыа, араҥы күүһүө Бу сир уолбат уйгута. Эллэй
Көрүллүө төһө көҕөрөн тахсаргын-тупсаргын. Болот Боотур
♦ Көҕөрө (көҕөрчү) өл — улаханнык ыалдьан, куттанан, соһуйан, тоҥон көҕөрөн хаал. ☉ Посинеть, позеленеть (напр., от болезни, страха, холода)
Чыычаах [оҕо аата] иһин түгэҕин харбанан, …… ньукуччу туттан, сирэйэ көҕөрө өлөн, бабыгырыы-бабыгырыы олорбохтоото. И. Гоголев
Сирэйэ-хараҕа күөх даба таҥас өҥүн курдук көҕөрө өлөн хаалбыта. Д. Таас
Куриль уоска оҕустарбыттыы сымыһаҕын быһа ытырбытыгар уостара көҕөрө өлөн таҕыстылар. С. Курилов (тылб.). Көҕөрө сытыйбыт үөхс. — куһаҕан дьүһүннээх-бодолоох, таҥастаах-саптаах киһини сэнээн этии. ☉ соотв. чучело гороховое, мокрая курица
— Бу тугуой? — Арыы... — Мара таҥастаах аҕам дьахтар аан диэки чугуруҥнаата. — Көҕөрө сытыйбыт, сирэйиҥ сааппат дуо! Киэр гын! Күрдьүгүҥ бөҕүгэр үҥкүрүтэн аҕалбыккын буолбат дуо? Амма Аччыгыйа
Оо дьэ, өһөлдьүйэ сытыйан, киси да бөҕө! Үөрэнэ кэлэр ээ, көҕөрө сытыйбыт! Эн да үөрэхтэммитиҥ диэн, тьфу! Амма Аччыгыйа
тубус (Якутский → Якутский)
I
туохт.
1. Уруккугунааҕар үчүгэй буол, үчүгэй өттүгэр уларый. ☉ Становиться лучше, улучшаться
[Уйбааныс:] Мин дьон олоҕо тупсарын, сайдарын иннигэр күүспүн харыстыыр санаам суох этэ да, күүс кыайбат. А. Софронов
Доруобуйа тупса турдун, Дьолбут ордук туругурдун! Күннүк Уурастыырап
Сөдүөччүйэ …… санаата арыый тупсан, аргыый аҕай дайбаан бара турда. М. Доҕордуурап
2. Кэрэ, тупсаҕай буол, киэркэй, кэрэтий. ☉ Становиться краше (о чём-л.)
Бу күнтэн ыла мин тулабар туох барыта тубуста, киэркэйдэ. Амма Аччыгыйа
Айылҕа көҕөрөрүн саҕана хаһааҥҥытааҕар даҕаны тупсар. Н. Лугинов
Дьокуускай куорат кэҥээбит, улааппыт, тупсубут даҕаны. У. Ойуур
3. Сааскын ситэн, эт тутан, төлөһүйэн, кэрэ буолан көһүн, кэрэтий (үксүгэр кыыс оҕо туһунан). ☉ Становиться красивее, хорошеть, цвести (обычно о девушке)
Ийэм …… сиэркилэҕэ көрүнэр, чахчы тупсубутун көрөн, үөрэн сыһыгырыы күлэн ылаат, миигин кууспахтыыр. И. Гоголев. Венера сыл аҥаарын кэриҥэ Москваҕа кууруска үөрэнэн, тупсан ахан кэлбит. Н. Лугинов
[Кеша] ол турдаҕына кыыһа чугаһаан кэллэ, тупсубута, туртайбыта айыы үлүгэр. Н. Заболоцкай
△ Ситэн-хотон, уойан төлөһүй (кыыл, сүөһү туһунан). ☉ Становиться крупнее, набирать вес (о животных, скоте)
Кини [Күндэли алаас] собото …… дьэ үчүгэйдик тупсан, сыаланан, искэхтэнэн үөскээбит. Л. Попов
Төлөһүйэн, тупсан, түүлүүн-өҥнүүн эрдэ харалаан хаалбыт ньирэйдэргэ Витя кэллэ. Н. Заболоцкай
Ынах күөх аһылыкка үчүгэйдик тубустаҕына, сорох ардыгар от уонна атырдьах ыйыгар ордук үүттэнэр. ГМФ ССССС
4. көсп. Кими эмэ кытта кыыһырсан, өстөһөн бүт, эйэлэс. ☉ Прекращать вражду, восстанавливать, налаживать добрые, мирные отношения, мириться с кем-л.
Омоҕой оҕонньор күтүөтүн кытта тупсан, көһөн кэлэн бииргэ олоруох буолбут. Н. Неустроев
Ол аата бу дьон …… аныаха диэри тупса иликтэр эбит. Н. Лугинов
II
Даҕааһын, сыһыат күүһүрдэр эбиискэтэ, ту-, туо- диэн саҕаланар сорох олохторго сыстар: тубус-туруору, тубус-туора. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного и наречия, присоединяемая к основам, начинающимся на ту-, туо-: тубус-туруору ‘отвесный; отвесно’, тубус-туора ‘совершенно противоположно’
Туос акаары дьайбыта Тубус-туора барыта: Ортотуттан саҕалыыр, Саҕалаан иһэн: «Бүттэ!» — диир. С. Данилов
Үрдүк, тубус-туруору, сыгынньах таас дьааҥылар көрө иһиэххэ дьикти кэрэлэр. Н. Заболоцкай
Дохсун ардах тубус-туруору суккулунна. И. Тургенев (тылб.)