I
туохт.
1. Уруккугунааҕар үчүгэй буол, үчүгэй өттүгэр уларый. ☉ Становиться лучше, улучшаться
[Уйбааныс:] Мин дьон олоҕо тупсарын, сайдарын иннигэр күүспүн харыстыыр санаам суох этэ да, күүс кыайбат. А. Софронов
Доруобуйа тупса турдун, Дьолбут ордук туругурдун! Күннүк Уурастыырап
Сөдүөччүйэ …… санаата арыый тупсан, аргыый аҕай дайбаан бара турда. М. Доҕордуурап
2. Кэрэ, тупсаҕай буол, киэркэй, кэрэтий. ☉ Становиться краше (о чём-л.)
Бу күнтэн ыла мин тулабар туох барыта тубуста, киэркэйдэ. Амма Аччыгыйа
Айылҕа көҕөрөрүн саҕана хаһааҥҥытааҕар даҕаны тупсар. Н. Лугинов
Дьокуускай куорат кэҥээбит, улааппыт, тупсубут даҕаны. У. Ойуур
3. Сааскын ситэн, эт тутан, төлөһүйэн, кэрэ буолан көһүн, кэрэтий (үксүгэр кыыс оҕо туһунан). ☉ Становиться красивее, хорошеть, цвести (обычно о девушке)
Ийэм …… сиэркилэҕэ көрүнэр, чахчы тупсубутун көрөн, үөрэн сыһыгырыы күлэн ылаат, миигин кууспахтыыр. И. Гоголев. Венера сыл аҥаарын кэриҥэ Москваҕа кууруска үөрэнэн, тупсан ахан кэлбит. Н. Лугинов
[Кеша] ол турдаҕына кыыһа чугаһаан кэллэ, тупсубута, туртайбыта айыы үлүгэр. Н. Заболоцкай
△ Ситэн-хотон, уойан төлөһүй (кыыл, сүөһү туһунан). ☉ Становиться крупнее, набирать вес (о животных, скоте)
Кини [Күндэли алаас] собото …… дьэ үчүгэйдик тупсан, сыаланан, искэхтэнэн үөскээбит. Л. Попов
Төлөһүйэн, тупсан, түүлүүн-өҥнүүн эрдэ харалаан хаалбыт ньирэйдэргэ Витя кэллэ. Н. Заболоцкай
Ынах күөх аһылыкка үчүгэйдик тубустаҕына, сорох ардыгар от уонна атырдьах ыйыгар ордук үүттэнэр. ГМФ ССССС
4. көсп. Кими эмэ кытта кыыһырсан, өстөһөн бүт, эйэлэс. ☉ Прекращать вражду, восстанавливать, налаживать добрые, мирные отношения, мириться с кем-л.
Омоҕой оҕонньор күтүөтүн кытта тупсан, көһөн кэлэн бииргэ олоруох буолбут. Н. Неустроев
Ол аата бу дьон …… аныаха диэри тупса иликтэр эбит. Н. Лугинов
II
Даҕааһын, сыһыат күүһүрдэр эбиискэтэ, ту-, туо- диэн саҕаланар сорох олохторго сыстар: тубус-туруору, тубус-туора. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного и наречия, присоединяемая к основам, начинающимся на ту-, туо-: тубус-туруору ‘отвесный; отвесно’, тубус-туора ‘совершенно противоположно’
Туос акаары дьайбыта Тубус-туора барыта: Ортотуттан саҕалыыр, Саҕалаан иһэн: «Бүттэ!» — диир. С. Данилов
Үрдүк, тубус-туруору, сыгынньах таас дьааҥылар көрө иһиэххэ дьикти кэрэлэр. Н. Заболоцкай
Дохсун ардах тубус-туруору суккулунна. И. Тургенев (тылб.)

частица усил. присоединяется к нек-рым сл., начинающимся со слога ту=: тубус-туруору отвесный; тубус-туруору сыыр крутая горка.

1) мириться с кем-л.; кинилэр кыыһырсан баран тубустулар поссорившись, они помирились; 2) улучшаться; самыыртан ходуһа ото тубуста на лугах трава после дождя оправилась; доруобуйам тубуста моё здоровье улучшилось; 3) хорошеть.

v. to improve, become better