суһуй диэнтэн хай
аата. Илин саҕах кырыытыгар Им саҥардыы суһуйуута, Кини киэҥ алаһа дьиэтигэр Күөс-ас бэлэм, хоторуллан. «ХС»

хамыгыраа диэн курдук
Намыһах остуолга сибиэһэй эт өрөһөлүү хоторуллан буруолуу турарын ыалдьыттар харса суох хамыгыраттылар. А. Кривошапкин (тылб.)

аат., эргэр. Сылабаар олоҕо. ☉ Поддон самовара
Остуол ортотугар үрүҥ дуйдаах ньолбуһах бордуонньукка сылабаар оргуйа турар. Н. Якутскай
Остуолга өрөһөлүү кырбас эт хоторуллубут былыргы алтан бордуонньук турар. Н. Апросимов

сыһ. Сиикэйдиҥитик, ситэ буспатах курдук (хол., аһаа, сиэ). ☉ Полусырым, недоваренным (напр., есть, кушать)
Сэһэргэһээччилэр, сүүрүҥүйдүү буспут тайах сыалаах этин сытыы саха быһаҕынан элийэн ылан ыстыы-ыстыы, бэйэ-бэйэлэрин көрсүбэккэ олорбохтоотулар. Н. Борисов
Сүүрүҥүйдүү буспут илии тастаах сылгы этин кырбастара, улахан миискэҕэ хоторуллан, остуол ортотугар уурулуннулар. «Кыым»

даҕ. Сиикэйдиҥи, ситэ буспатах, аанньа буспатах (хол., эт). ☉ Недоваренный, сыроватый, полусырой (напр., о мясе)
Киэһээҥҥи күөс буһан, сүүрүҥүйдүҥү соҕус хоторуллубут кыыл этин элийэ быһан сии олорон, сүүрбэччэ сыллааҕыта буолбут түбэлтэни ыйыттым. В. Барабанскай
[Сылгы этин биилкэнэн астахха] хаан тахсыбат, симэһинэ сүүрэр эбэтэр кыра сүүрүҥүйдүҥү да буоллаҕына буспутунан ааҕыллар. Дьиэ к.

туохт.
1. Туохтан эрэ чэпчээ, сэргэхсий. ☉ Почувствовать себя от чего-л. лучше, легче, бодрее, взбодриться
Дьэ, ыллаа эрэ, хата, дьэгдьийиэҥ. А. Софронов
Олус үчүгэйдик утуйдаҕа буолуо, уута астан, төбөтө дьэгдьийэн хаалбыт. Амма Аччыгыйа
Киһи ыар баттык оҥостубут санаатын сөбүлүүр, итэҕэйэр киһитигэр кэпсээтэҕинэ дьэгдьийээччи. Софр. Данилов
Оҕонньор үрэхтэн дьэгдьийэн тахсыар диэри остуолга күөс хоторуллан бэлэм буолла. С. Никифоров
2. Дьайҕар, сырдаа, ырааһыр (халлаан, салгын). ☉ Прояснеть, разрежаться (о небе, воздухе)
Онтон былыт чарааһаатаҕына, халлаан дьэгдьийэн, наҕыл мичээринэн чэмэлийэн ылыталыыр. Амма Аччыгыйа
Яков оҕонньор уот оттон, дьиэни сырдатта, буруо арыый дьэгдьийдэ. М. Доҕордуурап
[Былыт] Симэлий, эн, сүтэн. Кэм кэллэ - сөп буолла, Сир ийэ дьэгдьийдэ, силлиэ да аһынна. А. Пушкин (тылб.)
△ Сөрүүкээн, ырааһыран, тыынарга чэпчэки буол, чэбдигир. ☉ Становиться свежим, чистым, бодрящим (напр., о воздухе после грозы)
Налыйан, намыыннык наскыйан, Алыс да дьэгдьийдэ таһырдьа, Алартан хараҥа халыйда. Күннүк Уурастыырап
Самыыр түһэрин көрөбүн. Сир утаҕа ханан дьэгдьийэрин Мин көрөкөрө үөрэбин. И. Чаҕылҕан