Якутские буквы:

Якутский → Русский

хохуора

1) багор, крюк; 2) горбинка (на носу).

Якутский → Якутский

хохуора

аат.
1. Тордуохтуҥу быһыылаах дэгиэ, көхө. ☉ Багор, крюк
Төрүт да токур тумса эбии өҕүллэн, били былыргы саха дьиэтигэр саайыллар хохуора көхөнү умса туппут курдук буолбут. Н. Заболоцкай
2. Хомус тылын төбөтүнээҕи эриллэҕэһэ. ☉ Изогнутый кончик язычка хомуса (музыкального инструмента якутов)
Айыҥат хаан аймаҕа хохуоралаах тыллаах Хоҥкунас тыастаах холобура суох хоһоонноох хомус барахсаны хомуһуннаан айбыта үһү. Өксөкүлээх Өлөксөй
И.Ф. Захаров элбэх сыллаах уопутун туһанан, хомус тылын хамсааһынын сокуонун өтөрү таайан, хомус туонун булларар тыл чыычааҕар буолбакка, хохуоратын төрдүгэр олордуохха диэн этиитэ оруннаах. «Кыым»
3. Мурун, тумус лоппоҕоро, бөгдьөгөрө (үксүгэр андыны этэргэ). ☉ Горбинка на носу или на клюве птиц (обычно о горбоносом турпане)
Харалҕан харахтаах хохуоралаах хоҥоруулаах Холуочуктуу холуон Итириктии имэҥнээх Анды барахсан Айаннаан [кэлэр]. Өксөкүлээх Өлөксөй
русск. кокора

Еще переводы:

дохсуннук

дохсуннук (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Олус түргэнник, тэтимнээхтик, күүскэ. ☉ Бурно, стремительно
Горькай кыра норуоттар дохсуннук үүнэн, сайдан эрэллэриттэн истиҥник үөрэрэ. Софр. Данилов
ХV үйэ бүтүүтүттэн Европаҕа наука уонна искусство дохсуннук сайдыбыта. АЕВ ОҮИ
Абаҕыыныскай дохсуннук сайдар олохпут дьоннорун чопчу ылаттаан хоһуйар. «ХС»
2. Эрчимнээхтик, холуоннук, киэн туттуулаахтык, олус кыахтаахтык. ☉ Энергично, порывисто
Хара Мотуо дохсуннук хамсанар. И. Гоголев
Хотой суон, токур хохуора тумсун дохсуннук өрө чолотор. Н. Заболоцкай

тойон

тойон (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Өрөбөлүүссүйэ иннинэ хамначчыттардаах баай. ☉ До революции 1917 года: богач, имеющий батраков, тойон
    Аҕаҥ тойонугар үлэлии барбыта, сарсын кэлиэ. Күндэ
    Силип тойоно Аадаҥ оҕонньор — нэһилиэк сиһэ. Күннүк Уурастыырап
  3. Дьахтарга эрин аҕата. ☉ Отец мужа, свёкор
    Эргин кытта дойдугар, тойонуҥ аахха, барыс. Н. Неустроев
    Тойоно баарына кини дьадаҥы, кумалаан төрүттээҕэ ахтыллара. Н. Якутскай
    Хамначчыт Харытыана эрэйдээх хотуннаах тойонугар күнүскү чэйдэрин бэлэмнээн баран: «Чэ, чэйгитин иһиҥ», — диэбитэ. П. Ойуунускай
  4. кэпс. Салайар дуоһунастаах киһи, салайааччы, баһылык. ☉ Человек, занимающий какую-л. руководящую должность, начальник
    Ньукууһа Наҕыл Земскэй быраабатын тойоно буола охсор. Амма Аччыгыйа
  5. кэпс. Кими эмэ таптаан, эйэргээн, эбэтэр сиилээн, кыыһыран этэргэ туттуллар тыл. ☉ Слово, которое употребляется по отношению к человеку, выражая различные эмоциональные оттенки
    Эрим тойон миигин ханна да халты харбатыа диэн онно-манна илдьэ сатаатаҕай? Софр. Данилов
    Кылаас хаһыатыгар биэртим (онно уончалаах тойоммун). Баал Хабырыыс
    Сиэним тойон ыытаа ини. С. Ефремов
    «Күрэхтэһиигэ диэри үс эрэ хонук хаалла дии. Ону өйдүүр тойоҥҥун дуо, ээ?» — Иван Алексеевич ыйытта. «ХС»
  6. булт. Ууга куотар балыгы муҥхаҕа төттөрү үтэр тэрил. ☉ Орудие, с помощью которого загоняют рыб обратно в невод.
  7. булт., харыс. т. Эһэ. ☉ Медведь. Эһэ харыс ааттара — эһэ, оҕонньор, тойон, кыыл, тыатааҕы… КАЕ НТ
  8. даҕ. суолт. Улахан, бөдөҥ, кырата суох. ☉ Большой, крупный
    Толоостук туттаммыт Тойон томороон түүтэхпин Туораахтарын тоҕорбут Илэ бэйэбититтэн Ирдэбиллээх буолуоҕа. Күндэ
    ♦ Нохтолоох (тойон) сүрэх көр нохто
    Тойон сүрэҕим долгуйан, Тоҥхох гынан, Тохтуу түһэн ааспытым. С. Зверев
    Тойон оҕото буол көр оҕо. Туһааннаах үлэҕин бүтэрдиҥ да, тойон оҕото буола түһэҕин. Э. Соколов. Тос курдук тойон көр тос I. Эппит тылгар тойон буол көр тыл II
    ◊ Аар тойон аҕа көр аар II
    Дьэ, Маппыр, аар тойон аҕаҥ олус өйдөөх оҕонньор эбит. Л. Попов. Айыы Тойон таҥара көр айыы I. [Манчаары:] Айыы тойон таҥара, Айыылаах дууһабын харайан Абыраатаҕыҥ баҕас дуу… А. Софронов
    Ала тойон көр ала I. Ала тойон үксүгэр сордоҥунан аһылыктанар. Болот Боотур
    Баай барыылаах Байанайым (<тойон> эһэм, эһэкэм) көр барыылаах. Баай Байанай тойон эһэм! Барар күнүм баһыйда. А. Софронов
    [Уотугар ас биэрэр] Аһаа, сиэ, тойон эһэм. Суорун Омоллоон
    Тойон эһэм обургу Аһаан асхарый, Үөрүүлээҕинэн көрүс! С. Зверев. Дьаҕыл тойон — күрэҥниҥи хара дьүһүннээх, сааһырдаҕына дабыдалын таһа, кутуруга, буутун түүтэ туртайар, ала тойоннооҕор улахан тыҥырахтаах көтөр. ☉ Орлан тихоокеанский. Дьиэлээх тойон кэпс. — ыал аҕата, дьиэ баһылыга. ☉ Глава семьи, хозяин
    «Кимиэхэ наадалаах буолан сылдьаҕыт?» — диэн дьиэлээх тойон оргууй аҕай наҕыллык ыйытта. Эрилик Эристиин
    Дьиэлээх тойон киһитээҕэр аты ордорон тахсан барбытыттан Александр кыһыйа санаата. М. Доҕордуурап
    Эһэ олбоҕор сынньана сытар дьиэлээх тойон өгдөйөн көрдө. «Чолбон»
    Дьылҕа тойон (хаан) көр дьылҕа. Былыргы дьылга, урукку күҥҥэ, Дьылҕа тойон баар эрдэҕинэ, сылгы киһилии кэпсиирэ үһү. Ньургун Боотур
    Таһыар (тойон) көҕүөр көр көҕүөр. Тойон көҕүөрү ыйыыр Ат бастаах араҥас маһы астарда. Саха нар той. IV. Тойон айах көр айах II. Толору тооромос арыылаах Тойон айах маспын Туттаран кэбистилэр. С. Зверев
    Тойон айах тутуурдаах, Эбир хамыйах түөрэхтээх Эдьээн иэйэхсит эдьиийим. «ББ». Тойон ан- ды — улахан, бөдөҥ анды. ☉ Крупный турпан
    Маҥнайгы киирии андылар наар тойон андылар буолааччылар. С. Тумат
    Андылары ырытыы буолла: тойон анды дуу, хохуора дуу, хатыр атах дуу. А. Бродников. Тойон арҕас анат. — сылгы лаппаакытын кэлин өттүнэн арҕаһа. ☉ Загривок задней части лопаток у лошади. Тойон балык түөлбэ. — бил. ☉ Таймень
    Үрэхтэр тойон балыктарынан Долгуннура тураллар эбит. Саха фольк. Арыт хас да тойон балык, тууччах түбэһэр. Болот Боотур. Тойон көтөр кэпс. — хотой. ☉ Орёл
    [Дуолан Хара:] Бай, тойон көтөр тэлээрэ сылдьар! И. Гоголев
    Хотуойа эмээхсин тааһы тойон көтөр уйатыттан ылбыта үһү. «Чолбон». Тойон кус түөлбэ. — анды. ☉ Турпан
    Тойон кыыл көр кыыл. Тойон кыыл тохтуур, Уоруйах суор хонуктуур Уордаах боруллуо олорор Уруктаах бэс ойуурдаах. С. Зверев
    Тойон (бастыҥ, сүрүн) өһүө көр өһүө. [Дьиэ үрдүттэн буор тохтон] Тойон өһүө, маһа сааллан, Тостуох курдук бачыргыыра. Күннүк Уурастыырап
    Түүл түһээн истибитим — Тойон өһүөм баһынан Дохсун буурҕа түһэн куйахабын күүрдүбүт эбит. Саха фольк. Тойон (бастыҥ) сэргэ көр сэргэ I. Ырааһыйа ортотугар тойон сэргэ солотуулаах көмүс баһа күҥҥэ чаҕылыйа турар. Н. Лугинов. Тойон тарбах түөлбэ. — көр тойон эрбэх. Тойон тарбаҕым ыарыйда
    □ Оноҕос тойон тарбах сүрэҕэр охсуллаат, үс төгүл тоһутталаммыта. Эвен фольк. Тойон тоҥсоҕой түөлбэ. — саадьаҕай тоҥсоҕой. ☉ Трёхперстный дятел. Тойон тураах түөлбэ. — хара тураах. ☉ Чёрная ворона. Тойон ымыы — улахан, бөдөҥ ымыы. ☉ Щур (птичка). Тойон ыҥырыа — муохтаах сиргэ уйаланан мүөт мунньунар, түүлээх эриэн истээх, сахсырҕатааҕар бөдөҥ кынаттаах көтөр үөн. ☉ Шмель земляной
    Алтан от, мүөттээх от үрдүгэр Аар тойон ыҥырыа эргийэр. С. Данилов
    Мөп-мөкүнүк тойон ыҥырыа сибэккиттэн сибэккигэ көтөн дооҕунуур. Н. Лугинов
    Сибэккилэргэ тойон ыҥырыалар лоҥкунаһаллар. КЗА АҮө. Тойон эрбэх — киһи илиитин-атаҕын улахан эрбэҕэ. ☉ Большой палец
    Уйгуурап аптамаатын чыыбыһын тойон эрбэҕинэн иннин диэки аста. В. Титов
    Биир табаны ыйан баран, тойон эрбэҕин бүк баттаата. Тэки Одулок (тылб.)
    Тойоҥҥун биллэр көр биллэр I. Харабыл начаалынньыга, тойонун биллэрэн, саллаатыгар көбдьүөрдэ. А. Сыромятникова. Тооппоор (тойон) аһыҥа көр аһыҥа. Оҕо тойон аһыҥаны тутта. Уол тойон — дьахтарга эрин убайа. ☉ Старший брат мужа по отношению к женщине
    Күтүөт уруута Кыыһы мөх да мөх! Уол тойон этэр — Эн матайдьыккын. Н. Некрасов (тылб.)
    <Үрүҥ> Айыы <Аар> Тойон көр айыы I. Үрүҥ Аар Тойон, Үрүҥ Арылы Хотун икки, мин этэр тылбын өйдөөн истэн олоруҥ! Ньургун Боотур. Эһэ тойон — дьахтарга эрин эһэтэ. ☉ Дед мужа по отношению к женщине.
    ср. др.-тюрк. тойын, кит. даожэнь ‘буддийский монах (букв. человек пути)’, тюрк. тоҕан, тойҕан ‘орёл’