аат.
1. Тугу эмэ (хол., ыскылааты, тэрилтэни) көрөр-истэр, харабыллыыр киһи. ☉ Сторож. Түүҥҥү остуорас
□ Эмтиэкэ остуораһа Охоноос Маппыайабы сирдьиттэнэн, Уйбаан Кириилэп учууталга сылдьыбыт үһү. Амма Аччыгыйа
Давыдов Лушкалыын хуутар таһынааҕы тыал миэлиҥсэтин остуораһыгар кэтиллэ түспүттэрэ. М. Шолохов (тылб.)
2. Дьиэ хомуйааччы, муоста сууйааччы. ☉ Уборщик, уборщица. Оскуола остуораһа
□ Аҥаардас остуорас эмээхсин оҕолоро үһүөн инженер-мэхээнньиктэр. Ф. Софронов
Аҕалара өлүөҕүттэн ийэлэрэ Матта оскуолатыгар остуораһынан киирбитэ. И. Бочкарёв

дьүһ. туохт.
1. Сахсархай, чэпчэки көстүүлээх буол. ☉ Быть, казаться невесомым и легковесным
Ойуу Нэлэкэ тохтуу түспүтэ, сэксэйбит убаҕас бытыгын имэринэн ылбыта. Далан
Өкөгөр тиит анныгар хардаҥ от сэксэйэн сытар. А. Фёдоров
2. Ыр, дьүдьэх буол, куура хат. ☉ Высохнуть, стать худощавым; увянуть, состариться
Оҕонньор эрэйдээх, уопсайынан, аныаха диэри тиҥ курдук сылдьыбыт бэйэтэ, сэксэйэн, чэпчээн уонна өссө кута-сүрэ тостубукка дылы буолбут. Н. Лугинов
Көрөрүм мин төрүөхпүттэн — Күөдьүйээт умуллар саһарҕаны, Сэксэйэ кырдьыбыт сибэккиттэн Сэбирдэх тамныырын — кутурҕаны. В. Потапова
3. Сыраласпакка чэпчэкитик хамсан. ☉ Двигаться с лёгкостью, не прилагая усилий
Ньэлчэкэ туран ыт курдук кулубатын кэнниттэн айаннаан сэксэйэр. Далан
Лукич харабылы мүччү түстэ, суолтан туораан, тыа быыһынан, хуутар диэки сэксэйэ сиэллэ. М. Шолохов (тылб.)
ср. кирг. сэксэй ‘трястись, колебаться, развеваться (о волосах)’, алт. сексей ‘иметь важный, независимый вид, изумлённо выпучиться (о глазах)’, монг. сэгсийх, калм. сегси ‘становиться дыбом, торчать (о волосах)’

туохт.
1. Улугурбут, утуктаабыт көрүҥнэн. ☉ Иметь вялый, сонный вид
Хас да нэдиэлэ ол курдук уйуһуйбуттук үлэлээн иһэн, Аянитов биир сарсыарда хайдах эрэ аҥаарыйан уһуктубута. Софр. Данилов
[Мунньахха олорооччулар] ким да кими да истибэт, бары тус бэйэлэрин ис санааларыгар аҥаарыйан олорор курдуктар. Н. Лугинов
Бууйунай көрүҥэр ыт аҥаарыйан хаалар, аһыттан, сороҕор ууттан эмиэ аккаастанар. СЫаКЫ
2. Талбааран, дөйөн хаал (туохтан эрэ үөрэн, соһуйан). ☉ Цепенеть, замирать (от внезапной радости, испуга)
Өлөксөй соһуйда, Кэннинэн чугуйда, Тэпсэҥнээтэ, аҥаарыйда, Хараҕа тунаарыйда. С. Васильев
Кини дьолуттан дөйөн, аҥаарыйбыт курдук турар. Н. Якутскай
3. фольк., поэт. Ситэн-хотон үүн, улаат (саҥардыы долгулдьуйар буолан эрэр от эбэтэр бурдук туһунан); силигилии чэлгий, көҕөр. ☉ Достигнуть предела роста (о траве или колосьях на поле, начинающих качаться, колыхаться); буйно цвести, зеленеть
Үҥкүүлээбит сирбитигэр Үкэр үүнэн долгуйуо, Аһыакайдыыр сирбитигэр Ача күөх аҥаарыйыа. С. Васильев
Ача оттоох Алаас сыһыы аатын эрэ Аҥна сытта. Аҥаатмуҥаат аҥаарыйда. Күннүк Уурастыырап
♦ Уутугар аҥаарыйар — утуйа сытан эбэтэр ситэ уһуктубакка, тугу оҥорорун, саҥарарын өйдөөбөт. ☉ Он еще не совсем отошел ото сна
Биирдэ нуктуох курдук буолан эрдэҕинэ, аны атаҕар сытар кыыһа Ылдьааныска, уутугар аҥаарыйан, атаҕынан бүөргэ тэбиэлээн уһугуннарда. Болот Боотур
Уутугар аҥаарыйа сылдьар уол үрүт үөһэ ботугураамахтаабыта. В. Гаврильева
Ханна эрэ ньирэй ыҥыранна, ханна эрэ хуутар уһугар ыттар үрдүлэр, таһынааҕы ыалларыгар бириэмэтин булкуйан, уутугар аҥаарыйан бөтүүк хаһыытаата. М. Шолохов (тылб.)
ср. тюрк. аҥкар, аҥыр, аҥҕыр ‘дремать, вздремнуть’