тыаһы үт. туохт. Уокка арыы, сыа уулларын, умайарын курдук тыаһаа. ☉ Шипеть, трещать (напр., о сале на огне)
Сыгынньах ойуун үс сиргэ чоххо уурбут сыалара ууллан сырдьыгыныыллар. Н. Якутскай
Уот кураанах маһы иҥсэлээхтик сиэн чачыгыратара, мунду сыата уокка таммалаан сырдьыгыныыра. Н. Габышев
Хобордооххо алаадьы буһан сырдьыгынаабыта, күөскэ хааһы буһан лыксыйбыта. П. Аввакумов

ж. 1. чачыгыратар (тыаһатар оҥоһук); 2. перен. разг. (болтун, болтунья) тылынан чалыгыраан тахсааччы, лахсыыр-дьыт.

даҕ.
1. Хаппыт, уута, сиигэ суох. ☉ Сухой
Лиҥкинэс тиит мастардаах кураанах сиринэн айаннаан истибит. Н. Заболоцкай
Уот кураанах маһы иҥсэлээхтик сиэн чачыгыратта. Н. Габышев
2. Иччитэ суох, иччитэх, туох да угуллубатах, кутуллубатах (иһит-хомуос, хаа туһунан). ☉ Порожний, пустой
Кураанах кэнсиэрбэ иһитэ, бөх-сах элбэх. Т. Сметанин
Натааһа мичээрдээн дьиэҕэ ааста, кураанах биэдэрэни лаҥкынатар. Н. Габышев
3. көсп. Туһата, суолтата, ис хоһооно суох. ☉ Пустой, бессодержательный, бесполезный
Кураанах баҕа санаанан Уоһу минньиппэт этибит. Баал Хабырыыс
Олус улахан эниэргийэлээх частицалары үөрэтэргэ сорунуу диэн — кураанах лахсыыр. В. Яковлев
♦ Кураанаҕы кууһан (хаал, тур) — албыннат, албыҥҥа түбэс. ☉ Быть обманутым, обмануться
«Холооннооҕун» куоттаран, Кураанаҕы кууһан туран Хобдох күтүөт аатыран, — Эрдэ турар элэгигэр Ити иһин киирбитэ. Күннүк Уурастыырап
Версияны таба булбатаххына, төһө эмэ үлэни үлэлээн бараҥҥын кураанаҕы кууһан хаалаҕын. М. Попов
◊ Кураанах кус — кус көрүҥэ: ууга үчүгэйдик умсубат, үксүн чычаас ууга сылдьар кус (хол., моонньоҕон, көҕөн, чыркымай). ☉ Речные утки
Дулҕа төбөтүгэр кураанах кус төрүүр. Т. Сметанин
ср. тюрк. курас ‘сухой’