маҥлай ‘лоб; перёд’, монг. магнай ‘лоб, чело; передовой, лучший’, кирг. маҥдай ‘лоб; противоположная сторона’

аат.
1. Тугу эмэ сапсыйар эбэтэр саба охсор туох эмэ (хол., таҥас, мас лабаата). ☉ Что-л., используемое для обмахивания кого-чело-л. или сбивания чего-л.
Сүгэ таас сүргүөһүннээх, Сааллар чаҕылҕан сапсыырдаах, Кутаа уот куйбуурдаах [этиҥ]. Өксөкүлээх Өлөксөй
— Арыый да кэҥээтэ ээ, түөһэ хамсыыр. Тугунан сапсыйабыт? — Бу баар сапсыыр. А. Грибоедов (тылб.)
2. Тугу эмэ сапсыйыы, сапсыныы; тыал салгына. ☉ Движение воздуха от взмахивания чем-л.; порывы ветра, сильный ветер
Икки күтүр улахан кылбаа маҥан көтөр баараҕай бэйэлээх кынаттарынан сапсынан күпсүйэ ахан тураллар эбит. Ол сапсыырдара …… дохсун добун холоругу түһэрбит. Софр. Данилов

даҕ.
1. Ис киирбэх, оттомноох, дьоһуннаах, үчүгэй сэбэрэлээх. ☉ Приятный, серьёзный, деловой (о внеш ности человека)
Номоҕон ньуурдаах Ньулугур уҥуохтаах Нуучча кыыс оҕото. Өксөкүлээх Өлөксөй
Учаастак урукку инженерин, кырдьаҕас номоҕон киһини, суол оҥоһуутун тохтуҥ диэн, Мухтуйаҕа ыҥыран ылбыттар. Л. П опов. Дьүһүнүнэн-бодотунан даҕаны сылыктаатахха, …… мааны таҥастаах-саптаах бэрт номоҕон, хотун-хаан көрүҥнээх дьахтар быһыылааҕа. Тумарча
2. Көрсүө, өйдөөх, толкуйдаах (киһи тылын-өһүн, б ы һы ы ты н э т э р г э). ☉ Разумный, толковый (о речи, поведении чело века). Кини кими барытын биир көр сүө көрүүтүнэн, биир номоҕон т ы л ынан кутун-сүрүн тутара. Суору н О моллоон
ср. эвенк. номокон, нег., маньчж. номо хон, бур. номгон, монг. номхон ‘смирный, спокойный’, номухан ‘приветливый’