туохт.
1. Кими-тугу кичэллээхтик болҕойон, сылыктыырдыы көр-иһит. ☉ Внимательно, изучающе осматривать кого-что-л.
Аны чинчийэн көрөн баран эттэ. Амма Аччыгыйа
Кинини аһаҕастык чинчийэр, билгэлиир, үөрэтэр харахтартан толло симитиннэ. Н. Лугинов
Тула хааман кунгааһын чинчийдэ. Н. Габышев
Тэлгэһэтин тула хааман, аан бастаан сирин-дойдутун чинчийдэ. «ХС»
2. Тугу эмэ наука ирдэбиллэригэр олоҕуран үөрэт, ырыт. ☉ Подвергать что-л. научному изучению, исследовать
Манна сир баайын чинчийэр уонча киһилээх эспэдииссийэ сылдьар. Т. Сметанин
Саха тылын мындырдаан чинчийбиттэр кини аһара баайын, ойуулуур-дьүһүннүүр тыла эгэлгэтин уһулуччу тутан бэлиэтээн тураллар. СТЫМ
Кэлин, улаатан, куоракка үөрэнэ киирбитэ. Чинчийэр үлэнэн, науканан дьарыктаммыт этэ. Б. Павлов
3. Ханнык эмэ чинчинэн, көрдөрүүнэн тугу эмэ (хол., ыарыыны) быһаар, бил. ☉ Произвести ряд наблюдений над кемчем-л., обследовать кого-л. (в связи с болезнью)
Быаргар таас үөскээбитэ дуу, үөһүҥ тахсар сирэ бүөлэммитэ дуу — чинчийэн, быһааран, эппэрээссийэлиэхпит. Софр. Данилов
Хаанын ылан чинчийиллиэ. Н. Заболоцкай
Оттон быраас үчүгэйдик чинчийэн көрдө. М. Доҕордуурап
ср. др.-тюрк. йинди ‘искать’

аат.
1. Таһырдьа эбэтэр дьиэ иһигэр сөтүөлүүргэ, харбыырга ананан оһуобай хааччахха кутуллубут уу. ☉ Бассейн (искусственный водоем для плавания)
Макекка көстөрүнэн, үс тыһыынча киһи биирдэ олорон көрөр трибуналаах спортивнай комплекс, сахалыы ыһыаҕы атаарар түһүлгэ, – сайыҥҥы кинотеатр, сөтүөлүүр бассыайын оҥоһуллуохтаахтар. «ХС»
Сотору кэминэн Култуура дыбарыаһа, сөтүөлүүр бассыайын, успуорт дыбарыаһа тутуллаллара хайаан да наада. «ХС»
Манна сөтүөлүүр бассыайыннаах оскуола, маҕаһыыннар уо. д. а. бырайыактаннылар. «Кыым»
2. Ханнык эмэ күөл, өрүс туох баар салаалара, тардыылара бүтүннүү түмүллэр сирдэрэ. ☉ Бассейн (совокупность притоков реки, озера)
Уйгуурдар судаарыстыбалара эстибитин кэннэ Селенга уонна Орхон өрүстэр бассыайыннарын түүр атын биистэрэ уонна монгуол биистэрэ ылаллар. «ХС»
Амазонка – Соҕуруу Америка эрэ буолбакка, ону ааһан сир шарын бүтүннүүтүн да саамай киэҥ бассыайыннаах уонна саамай элбэх уулаах өрүһэ. КВА МГ
Саха сирин хаартатыгар Өлүөнэ өрүс уутун бассыайына тараадыйан, элбэх салааланан көстөр. Б. Лунин (тылб.)
3. Хайа боруодаларын дьапталҕалара тайаан сытар сирдэрэ. ☉ Бассейн (область залегания горных пород)
Нерюнгри чохтоох бассыайынын чинчийиллибит саппааһа түөрт сүүс биэс уон мөлүйүөн тонна. БИ СТ
Хаҥалас чохтоох миэстэтэ – биһиги дойдубутугар саамай өлгөм саппаастаах бассыайыннартан биирдэстэрэ. «Кыым»
Великобритания былыргы хайаларын тэллэҕэр үчүгэйдик куоксаланар чохтоох хас да бассыайын сытар. МНА ФГ