Якутские буквы:

Якутский → Якутский

чирэс

туохт. Өсөһөн, утарылаһан туох баар күүскүнэн, илииҥ-атаҕыҥ күүһүн муҥунан түс эбэтэр тугу эмэ өсөһүннэри ас, үт. ☉ Упираться, упорствовать, упрямиться; толкать или тянуть что-л. изо всех сил
Оннук хам баттаппакка чирэһэн турбут. М. Чооруоһап
Наарталар киһи салайарыгар, тарыырдыырыгар бэриммэттэр. Уолаттар чирэһэллэригэр илиилэрэ-атахтара бүтүннүү улугурда. ВВ ЫСЫ
[Тустууга] көтөҕөн баран түҥнэри быраҕаары чирэһэ сылдьар киһини Докторов били биэрэ сылдьар атаҕынан түөрэ тэбэн кэбистэ. «ХС»
♦ Өһөс да чирэс көр өһөс I
«Өһөс да чирэс!» — өрдөөҕү өс, Ол эрээри эн биири өйдөө: Өһөспүт эрэ өрөгөйдөөбөт ээ! Урсун
Билигин баҕас өһөс да чирэс, билэ-билэ тоҕо тахсан биэрэн быстардаҕай. «Кыым»

Якутский → Русский

чирэс=

упираться, сопротивляться; оҕус барымаары чирэһэр бык упирается, не хочет идти.

Еще переводы:

чирэстэс=

чирэстэс= (Якутский → Русский)

совм.-взаимн. от чирэс=.

дьылыбырас

дьылыбырас (Якутский → Якутский)

I
дьылыбырай диэнтэн холб. туһ. Сыгынньах хатыҥнар дьылыбырастылар, сыгынньах тииттэр чирэстилэр. Л. Попов
II
даҕ. Көнө, уһун, синньигэс. ☉ Высокий и стройный
Манна киһи хараҕын үөрдүөх, биир тэҥ дьылыбырас бэстэр үүммүттэр.  Киирбиттэрэ биир дьылыбырас, сахаҕа уһун соҕус уҥуохтаах, киэҥ харахтаах хатыҥыр кыыс ас астыы сылдьар. Кустук

сылбаа

сылбаа (Якутский → Якутский)

  1. туохт., кэпс. Мөлтөхтүк, дьоҕойон да буоллар тугу эмэ оҥор (хол., кыаҕыҥ суоҕуттан биитэр сүрэҕэлдьээн). ☉ Делать что-л. для виду, худо-бедно мастерить (напр., будучи немощным или из-за лени)
    [Кириинньэ:] Мин, үлэни кыайбат киһи, аа-дьуо сылбаан сүөһү киирбэт гына оҥорон биэриим. Суорун Омоллоон
    Былыргы биһиги аҕаларбыт, эһэлэрбит туппут тоһоҕо бүтэйдэрэ эмэҕирэн, тохтон хаалбыттарын си буолуохтааҕар барыгылдьытан сылбаабыта буолалларыттан сүөһү иҥниэ дуо?! КН ПБ
  2. даҕ. суолт. Мөлтөх, бытаан. ☉ Слабый, медлительный
    Уолаттарым сылбаа бэйэлэрэ сылбырҕалара дьэ киирдэ, ох сааларынан ытаары чирэстилэр. «Чолбон»
чирэстэс

чирэстэс (Якутский → Якутский)

  1. чирэс диэнтэн холб. туһ. Күүһүн муҥунан чирэстэһэн, [бэрэбинэни] сыҕарыччы анньа сатаата. Софр. Данилов
    [Бөрө оҕото] кыыл кыыл курдук ырдьыгыныы-ырдьыгыныы өсөһөн чирэстэстэ, үтүлүк курдат тииһинэн түспэхтээтэ. В. Миронов
    Сотору кыыс уоттан куттанан чирэстэһэр ньирэйи нэһиилэ үтүрүйэн, таһырдьа быктараатын эрэ кытта, титиик сиҥнэн ньимис гынна. «ХС»
  2. көсп. Туохха эмэ буолунума, өһөс. ☉ Проявлять упрямство, противиться чему-л.
    Мин уруккуттан инньэ диибин ээ. Эн ону өйдөөбөккө, өһөс борооску курдук, чирэстэһэҕин. В. Миронов
    Киэсэ өс киирбэх барсан иһэн, иэдээн буолан эрэрин дьэ өйдөөн, чирэстэһэ түспүтэ. В. Титов
    Чирэстэһэ барбатаҕа, биирдэ баран эттэххэ, киниэхэ ханна да үлэлиирэ синэ биир. Огдо
өһөс

өһөс (Якутский → Якутский)

I
туохт. Киһи этэрин истибэт, киһи тылыгар киириммэт майгылаах буол. ☉ Упрямиться
[Алааппыйа:] Бу манан эмиэ иҥэрэн кэбиспит. Дьэ үчүгэй сордоох доҕор! Соруйан өсөһөн дьаабылыыра буолуо. А. Софронов
Өһөстөрбүн даҕаны, соҕотоҕун хаалан баран, кырдьыга, улаханнык кыраҕыйбытым. Далан
♦ Өһөс да чирэс — хайаан даҕаны. ☉ Непременно, несмотря ни на что, чего бы это ни стоило, во что бы то ни стало (букв. упорствовать и упираться)
Өһөс да чирэс, мантан антах мин анаан эйигинэн дьарыктаныам. Софр. Данилов
ср. алт., кирг. өчөш ‘злобствовать, сердиться’
II
1. даҕ. Киһи этэрин истибэт, ылыммат, киһи тылыгар киириммэт. ☉ Упрямый
Кини санаатыгар тамыйахпыт өһөс, ынахпыт тэбиик эҥин үһүлэр. Н. Неустроев
Өрүү ымманыйа ордук саныам Албын тылы биирдэ да эппэтэх, Эрэйгэ иннин биирдэ да биэрбэтэх, Өлүүтүгэр өлөн да баран өлбөтөх, Өҕүллүбэт өһөс киһини. С. Данилов
2. аат суолт. Өһөс быһыы-майгы, киһи тылыгар киириммэт, киһи тылын ылыммат быһыы-майгы. ☉ Упрямство
[Маайа:] Сорох ардыгар өһөспөр араас айыыны оҥостуохпун саныыбын, син биир балыйалларын курдук балыйыа этилэр. А. Софронов
Аны дьукаах булуммакка, Адьас собус-соҕотоҕун, Өсөһүгэр, ыал буолан, Өтөҕүгэр олорбута. Күннүк Уурастыырап
«Ити! – Ларьяна күллэ. Мин эппитим кэллэ дии: Эн биһикки иккиэн улуу өһөстөрбүт». Р. Баҕатаайыскай
♦ Өһөс хаанын киллэрбит (хааннаммыт) — наахара хаанын киллэрбит диэн курдук (көр наахара)
Тогойкин булгуччу аккаастанар, бэйэтин хаатыҥкаларын көрдүүр санаанан, өһөс хаанын киллэринэн олордо. Амма Аччыгыйа
ср. алт. өчөш ‘зловредный’, хак. өчес ‘упрямство, упрямый’