Якутские буквы:

Якутский → Русский

чокуур

кремень || кремнёвый; чокуур таас кремень; чокуур саа кремнёвое ружьё; ср. эстэриик # чокуур киһи человек-кремень.

Якутский → Якутский

чокуур

аат.
1. Былыр хататынан саҕан уот ыларга эбэтэр сааны эһэргэ туттуллар саһархайдыҥы дьэҥкир кытаанах таас, эстэриик. Твёрдый камень, в старину употребляемый для высекания огня или для воспламенения заряда кремневого ружья, кремень
Арсений чокуурунан эстэр саатын ылла. Эрилик Эристиин
Чокуурум уота мөлтөөбөтөх, хататым сирэйэ дьэбиннирбэтэх буоллахтарына, уот биэриэхтэрэ. Р. Баҕатаайыскай
Удьурхай хамсатын хостоон, табах уурунна, кыаны кымаахтаан, чокууру кытта бииргэ ыга тутта, хататын охсон сахта. В. Протодьяконов
2. көсп., кэпс. Дэбигис булгуруйбат, чиҥ, кытаанах (киһи майгытын этэргэ). Твёрдый, сильный, крепкий (о характере человека)
«Эһээ, эн итинник эбиккин дуо? — Анфиса кубарыйда, эмиэ чокуур буола түстэ. — Быраһаай, Аркадий!» — аан күүскэ сабылынна. Н. Габышев
Чокуур курдук ытаһа киһи. М. Доҕордуурап
Эрэй-муҥ эрийэн, кимнээҕэр чокуур дьоммут. Ф. Постников
Чокуур саа көр саа
Чокуур саа — бинтиэпкэ бэрдэ, олус көнө буолааччы. Н. Якутскай
Кэргэнинээн иккиэн мас манааҕаланан, чокуур саа тутуурданан баай хара тыаҕа хорҕойбуттара. И. Данилов
Чокуур таас көр таас I. Өрүс бу учаастагар чокуур таас элбэхтик көстөр. «ХС»
Уматынаары саппыйатын сиэбиттэн чокуур таас куһуогун ылла. «ХС»
ср. монг. цахиур, бур. сахюур ‘кремень’


Еще переводы:

кремень

кремень (Русский → Якутский)

м. чокуур таас, чокуур.

кремнёвый

кремнёвый (Русский → Якутский)

прил. чокуур; кремнёвое ружьё чокуур саа.

эстэриик

эстэриик (Якутский → Русский)

уст. ружейный кремень; ср. чокуур .

кремень

кремень (Русский → Якутский)

сущ
чокуур таас, эстэриик таас

кремнистый

кремнистый (Русский → Якутский)

I прил. (каменистый) таастаах, хайыр таастаах; кремнистый путь 1) таастаах суол; 2) перен. кытаанах, чокуур.

чаһырҕат

чаһырҕат (Якутский → Якутский)

чаһырҕаа диэнтэн дьаһ
туһ. Чурумчуку ону салла Чачынньыары аҕалла, Чокуур тааһы чаһырҕатта, Сандаар уоту чаҕылытта. Эллэй

чокуурдуу

чокуурдуу (Якутский → Якутский)

сыһ. Чокуур курдук. Как кремень, подобно кремню
Доҕорум охсорго охсуллан, Чокуурдуу хатакка саҕыллан, Саҕаһа, кыа буолан умайда. С. Данилов
Эрбии биитинии кылааннырбыт, Эстэриик чокуурдуу кыымырбыт. Р. Баҕатаайыскай

личигирээ

личигирээ (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Тиис тиискэ охсулларын курдук тыаһаа. Издавать звук, подобный стуку зубов; стучать зубами
[Дойду оҕото Дорогуунап Ньукулай] бабыгыраччы тоҥон, сыҥааҕа лаһыгыраан, тииһин тыаһа личиги рээн …… уот оттунаары, хататын ылан чокуурун охсо олорон, чокуурун мүч чү ыһыктан кэбистэ. П. Ойуунускай

эстэриик

эстэриик (Якутский → Якутский)

эргэр.
1. аат.
1. Хататынан охсон уот кыымын таһаарар ураты таас (былыр оннугунан сахалар уот оттон олороллоро). Кремень, из которого высекают огнивом искры (в старину якуты постоянно его употребляли для разжигания огня)
Киһи барахсан кэрэни айыахтаах — Элиэнэ эҥсиллэр даланын курдук, эстэриик бараммат кыымын курдук, Эрдээх хотой айанын курдук. Д. Апросимов
[Аҕам] эн да буолаҥҥын …… эстэриик курдук чаҕыллар эбиккин! С. Васильев
2. Былыргы сааны эһэргэ туттуллар чокуур. Кремень, с помощью которого стреляли из ружья
Оччотооҕуга маннык бинтиэпкэ саа суоҕа, кулгааҕар буорах кутан эстэриик тааһынан эстэр чуор саалааҕым. Н. Якутскай
2. даҕ. суолт. Эрчимнээх, дохсун, күүстээх. Сильный, энергичный, неукротимый
Эдэркээн сүрэххэр, илиигэр эстэриик эрчимнээх Эр бэрдэ, долоҕо барахсан. Р. Баҕатаайыскай
Эн бааргыттан күрэннилэр күргүөмнүү этиҥ былыттара, Дьааһаан бараннар эккирэтиһэ сүттүлэр күлүмнүү-күлүмнүү Эн иннигэр эстэриик чаҕылҕаннар. С. Тарасов
[Ленскэйи] инниттэн-кэнниттэн эрилкэй хара эстэриик уоттарынан имэрийэ турдулар. С. Васильев
Эстэриик чокуур (таас) — 1) эстэриик диэн курдук
Былыргы саха уоту хататынан, эстэриик чокууру саҕан эрэ ылара. Суорун Омоллоон
Халлаан сытыы чолбонуттан Уотун ылан уоттаабыт, Эстэриик таас чокууртан Кыымын ылан кыымнаабыт. И. Гоголев
Эскэл тый быарын саҕа Икки кырыылаах Эстэриик чокуурга Иҥэн кубулуйбут Тырым уоту тыыннаабыт. Саха нар. ыр. II; 2) үрд. Кыымынан ыһыахтанар курдук сытыы. Мечущий искры, искрящий
Куттаммат, хоһуун да киһи буоллаҕа, Бирээмэ эстэриик чокуур курдук. Суорун Омоллоон
[Метро] эмэҕирбэт буоллун диэн Эстэриик таас эркиннэммит …… Тулхадыйбат буоллун диэн Толбонноох мыраамар тулааһыннаммыт. С. Васильев
Эстэриик таас курдук Эриэккэс тыллары Эймэтэ этиэххэ үчүгэй даҕаны. А. Бродников
Сирэйэ-хараҕа сытыыта саҕылла олорор эстэриик чокууру санатара. П. Филиппов

кылапачыт

кылапачыт (Якутский → Якутский)

көр кылабачыт. [Куралай Кустук] уот оттунаары эскэл тый быарын саҕа хара чокуур тааһын хататынан охсон көй кыымнары кылапачыппыт. Д. Апросимов
Таһырдьа кыһыҥҥы күн хаарга көмүс кыырпаҕы оонньотон кылапачытар. П. Аввакумов