Якутские буквы:

Якутский → Русский

эстэриик

уст. ружейный кремень; ср. чокуур .

Якутский → Якутский

эстэриик

эргэр.
1. аат.
1. Хататынан охсон уот кыымын таһаарар ураты таас (былыр оннугунан сахалар уот оттон олороллоро). Кремень, из которого высекают огнивом искры (в старину якуты постоянно его употребляли для разжигания огня)
Киһи барахсан кэрэни айыахтаах — Элиэнэ эҥсиллэр даланын курдук, эстэриик бараммат кыымын курдук, Эрдээх хотой айанын курдук. Д. Апросимов
[Аҕам] эн да буолаҥҥын …… эстэриик курдук чаҕыллар эбиккин! С. Васильев
2. Былыргы сааны эһэргэ туттуллар чокуур. Кремень, с помощью которого стреляли из ружья
Оччотооҕуга маннык бинтиэпкэ саа суоҕа, кулгааҕар буорах кутан эстэриик тааһынан эстэр чуор саалааҕым. Н. Якутскай
2. даҕ. суолт. Эрчимнээх, дохсун, күүстээх. Сильный, энергичный, неукротимый
Эдэркээн сүрэххэр, илиигэр эстэриик эрчимнээх Эр бэрдэ, долоҕо барахсан. Р. Баҕатаайыскай
Эн бааргыттан күрэннилэр күргүөмнүү этиҥ былыттара, Дьааһаан бараннар эккирэтиһэ сүттүлэр күлүмнүү-күлүмнүү Эн иннигэр эстэриик чаҕылҕаннар. С. Тарасов
[Ленскэйи] инниттэн-кэнниттэн эрилкэй хара эстэриик уоттарынан имэрийэ турдулар. С. Васильев
Эстэриик чокуур (таас) — 1) эстэриик диэн курдук
Былыргы саха уоту хататынан, эстэриик чокууру саҕан эрэ ылара. Суорун Омоллоон
Халлаан сытыы чолбонуттан Уотун ылан уоттаабыт, Эстэриик таас чокууртан Кыымын ылан кыымнаабыт. И. Гоголев
Эскэл тый быарын саҕа Икки кырыылаах Эстэриик чокуурга Иҥэн кубулуйбут Тырым уоту тыыннаабыт. Саха нар. ыр. II; 2) үрд. Кыымынан ыһыахтанар курдук сытыы. Мечущий искры, искрящий
Куттаммат, хоһуун да киһи буоллаҕа, Бирээмэ эстэриик чокуур курдук. Суорун Омоллоон
[Метро] эмэҕирбэт буоллун диэн Эстэриик таас эркиннэммит …… Тулхадыйбат буоллун диэн Толбонноох мыраамар тулааһыннаммыт. С. Васильев
Эстэриик таас курдук Эриэккэс тыллары Эймэтэ этиэххэ үчүгэй даҕаны. А. Бродников
Сирэйэ-хараҕа сытыыта саҕылла олорор эстэриик чокууру санатара. П. Филиппов


Еще переводы:

кремень

кремень (Русский → Якутский)

сущ
чокуур таас, эстэриик таас

чокуур

чокуур (Якутский → Русский)

кремень || кремнёвый; чокуур таас кремень; чокуур саа кремнёвое ружьё; ср. эстэриик # чокуур киһи человек-кремень.

чокуурдуу

чокуурдуу (Якутский → Якутский)

сыһ. Чокуур курдук. Как кремень, подобно кремню
Доҕорум охсорго охсуллан, Чокуурдуу хатакка саҕыллан, Саҕаһа, кыа буолан умайда. С. Данилов
Эрбии биитинии кылааннырбыт, Эстэриик чокуурдуу кыымырбыт. Р. Баҕатаайыскай

эстэрик

эстэрик (Якутский → Якутский)

көр эстэриик
Кини [Эллэй] эмпэрэ биэрэккэ кэлэн эстэрик уотун чаҕылыппыт. С. Васильев
Эстэрик саанан бэйэм тарбахтарым ахсааннарыгар элбэх куһу өлөрбүтүм, буулдьаны буоллаҕына ордук-хоһу ороскуоттаабатаҕым. А. Кривошапкин
Бу сарсыарда эрдэ туран аһаан-сиэн эстэрик бинтиэпкэ саабын сүгэн, …… үрэх тоҕойдорун быһан баран истим. Т. Сметанин

чокуур

чокуур (Якутский → Якутский)

аат.
1. Былыр хататынан саҕан уот ыларга эбэтэр сааны эһэргэ туттуллар саһархайдыҥы дьэҥкир кытаанах таас, эстэриик. Твёрдый камень, в старину употребляемый для высекания огня или для воспламенения заряда кремневого ружья, кремень
Арсений чокуурунан эстэр саатын ылла. Эрилик Эристиин
Чокуурум уота мөлтөөбөтөх, хататым сирэйэ дьэбиннирбэтэх буоллахтарына, уот биэриэхтэрэ. Р. Баҕатаайыскай
Удьурхай хамсатын хостоон, табах уурунна, кыаны кымаахтаан, чокууру кытта бииргэ ыга тутта, хататын охсон сахта. В. Протодьяконов
2. көсп., кэпс. Дэбигис булгуруйбат, чиҥ, кытаанах (киһи майгытын этэргэ). Твёрдый, сильный, крепкий (о характере человека)
«Эһээ, эн итинник эбиккин дуо? — Анфиса кубарыйда, эмиэ чокуур буола түстэ. — Быраһаай, Аркадий!» — аан күүскэ сабылынна. Н. Габышев
Чокуур курдук ытаһа киһи. М. Доҕордуурап
Эрэй-муҥ эрийэн, кимнээҕэр чокуур дьоммут. Ф. Постников
Чокуур саа көр саа
Чокуур саа — бинтиэпкэ бэрдэ, олус көнө буолааччы. Н. Якутскай
Кэргэнинээн иккиэн мас манааҕаланан, чокуур саа тутуурданан баай хара тыаҕа хорҕойбуттара. И. Данилов
Чокуур таас көр таас I. Өрүс бу учаастагар чокуур таас элбэхтик көстөр. «ХС»
Уматынаары саппыйатын сиэбиттэн чокуур таас куһуогун ылла. «ХС»
ср. монг. цахиур, бур. сахюур ‘кремень’

албас

албас (Якутский → Якутский)

аат.
1. Туох эмэ табыллар сүбэтэ, тугу эмэни оҥорорго ураты ньыма, сатабыл. Особое средство, метод, прием для выполнения какого-л. сложного дела
Былыргы саха уоту хататынан, эстэриик чокууру саҕан эрэ ылара. Мантан атын албаһа, кыаҕа суоҕа. Суорун Омоллоон
Мин бачча улахан дьону күүспүнэн да, албаспынан да тохтотор, кинилэр сойбут сүрэхтэрин хат сэргэхситэн аралдьытар кыаҕым суох буолла. Н. Заболоцкай
Эдэр булчут ол кэһэкэнэ буолбут саарбаны аны туох албаһынан бултуурун толкуйдуу сатыы олордо. В. Протодьяконов
2. Уодаһыннаах, оҕуруктаах угаайы, үктэтии. Хитрый, коварный ход, уловки, ухищрения
Билэбин уодаһын албаһын Көнө тыл, эр санаа кыайарын. С. Данилов
Кини Нөөрүктээйи нэһилиэгин ааһан, бүтүн улуус үчүгэй сирдэрин барытын араас албаһынан хам тутан тыһыынчанан ааҕыллар сүөһүнү ииттэрэрэ. МНН
Албаһынан муспут, Абынан хомуйбут, Соххор-доҕолоҥ Субай хаанын Супту уулаабыт. С. Зверев
3. Ап, хомуһун. Волшебство, чародейство
Албаһынан таҥнары ытыйан түһэрэн, бу түүнүктээх Ньүкэн Үөдэн хаайыытыгар Ап-чарай быатынан тиһэн туруорар [абааһы]. Ньургун Боотур
Ааһар албаһа Аҕыйыах этэ, Тоҕус уон тоҕус Куотар кубулҕата Куччуох этэ. П. Ойуунускай
Сөхпөтүм кырдьаҕас факиргын, Аатырар алыбын, албаһын, Мин сөхтүм бүгүрү норуоккун, Мындырын, тарбаҕын сүр ууһун. И. Гоголев
4. спорт. Тустууга утарылаһааччыны быраҕарга туттуллар анал ньыма. Прием, применяемый при каком-л. виде борьбы
Үөрэнээччилэр ыалдьыттарга көҥүл тустуу албастарын, оҕунан ытыыны көрдөрдүлэр. И. Федосеев
Саша Такедалыын тустарыгар …… анал албаһынан миэлиҥсэлээн бастакы эргииргэ баһыйа туппута. НЕ ТАО
Ааһар былыт албаһа көр ааһар былыт албына
Кыыс Ньургун бухатыыр диэн Ааттаах-суоллаах дьахтар Аҕыс уон аҕыс Ааһар былыт албаһынан Алкыйан ылбытын эккирэтэн түһэн иһэр этим. Күннүк Уурастыырап
Мачайар Баһылай айанныыр суолуҥ туора турар мэһэйдэринэн Үөһээ, Аллараа дойдулар абааһыларын ааһар былыт албастара, куотар былыт кубулҕаттара буолбатах. Эрчимэн
Албас хаартыта — ураты бэлиэлээх, албынныырга анаммыт хаарты. Крапленые, шулерские карты
Доодороп тахсаары туран Сааһааннаахха үс холуода албас хаартытын бэлэхтээтэ. Эрилик Эристиин