1) (с прописной) астр. Венера; 2) звезда; уоттаах чолбон яркая звезда.

аат.
1. Сарсыарда халлаан сырдыан иннинэ илин саҕах үрдүнэн чаҕылыйан көстөр сырдык сулус. ☉ Яркая звезда, до зари сияющая на восточном горизонте, Венера
Чолбон сулуһунан көрдөххө, биэс чаас арыый илик быһыылаах. Амма Аччыгыйа
Эмиэ киэһэ… барык-сарык, Ыйбыт уота имик-самык. Ити чолбон, ол үргэл… Онон буолуо булчут дьиэтэ. А. Бэрияк
[Кураан сайын буоларыгар] уоттаах чолбон сарсыарда үргэллиин алтыһар. И. Сосин
2. кэпс. Хараҥа халлааҥҥа сырдык туочука буолан көстөр халлаан эттигэ, сулус. ☉ Небесное тело, звезда
Ыыс туман быыһынан чолбон сулустар имнэммит харах курдук чипчиҥнии-чипчиҥнии дьөлө көрө турдулар. Эрилик Эристиин
Халлааны сырдатар чолбоннор Дьэллэҥэ даҕаны, Мэндэҥэ даҕаны сарсыарданан тахсар идэлээхтэр. «Чолбон»
Аал уоппун отто туран, Үөлэһим үүтүнэн Хотугу чолбон чаҕылыйарын көрбүтүм. И. Гоголев
3. көсп., кэпс. Түргэн-тарҕан туттунуулаах, быһаарыныылаах тыллаах сытыыхотуу киһи. ☉ Быстрый в движениях, решительный, смелый, яркий человек
Хайа, аны [билиэннэйи] куоттаран кэбиһээйиккитий, итинтикэҕит бэрт чолбон быһыылаах. Эрилик Эристиин
Кини холкуоска сыратын биэрбит, бэрт сытыы тыллаах-өстөөх чолбон киһи. Р. Кулаковский. [Мюллер:] О, ити үлүгэр дьүдьэх буолан баран, сирэйэ-хараҕа чолбон төрөөн тугун сүрэй... Н. Туобулаахап
◊ (Уоттаах) чолбон (курдук) харах (харахтаах) — тобулута көрбүт сытыы, уоттаах харахтаах (киһи). ☉ С острым взглядом, горящим взором. Икки чолбон хараххын суор тоҥсуйбут… Амма Аччыгыйа
Кини уоттаах чолбон курдук харахтаах, көрөрө-истэрэ барыта суптурута анньыллыбыт курдук. Н. Якутскай
Лев аҕатын көхсүн уоттаах чолбон хараҕынан дьөлө көрөн хаалбыта. Р. Баҕатаайыскай
Оҕо курдук оҕонньор …… Оҕо курдук, уол курдук, Уоттаах чолбон харахтаах. М. Тимофеев
Хатааһын чолбоно (сулуһа) көр хатааһын III. Хатааһын чолбоно ол иһин бэркэ дьиримнээбит эбит, халлаан сигилитэ дьиҥнээхтик алдьанан, тыалырда, тоҥордо. «Кыым»
Эн [Элиэнэ өрүс] кэтит, киэҥ эйгэҥ салгына Этиҥнээх самыыртан чэлгийбит, Санаабар, халлыбыт халлааҥҥар Хатааһын чолбонуҥ итийбит. Эллэй
Хатааһын чолбонун (сулуһун) курдук көр хатааһын III. [Ньургун Боотур] Хараҕын уота Хатааһын чолбонун курдук Хаһылыччы тырымнаан, Сүүһүн хаана Сүлүстээх уотунан Сүүрэлии оонньооото. П. Ойуунускай
Хатааһын чолбонун курдук сытыы соҕотох хараҕынан мустубут дьону эргиччи көрөн чолбоодуҥнатта. Амма Аччыгыйа
♦ Чолбон (сындыыс) <сулус> сүүрүүтүн курдук көр сүүрүү
Сытыы сындыыс сырыыта сырыылаах, уоттаах чолбон сүүрүүтэ сүүрүүлээх дьахтарбын. Саха фольк. «Онон мин эйигин алгыс үтүөтүн алҕаан, тыл үтүөтүн этэн бардым!» — диэн баран уоттаах чолбон сүүрүүтүн курдук сур гынан хаалла. Ньургун Боотур
ср. тюрк. чолбон, чолмон, бур. солбоҥ ‘Венера’, монг. чолбон ‘утренняя звезда’