көр чоҥкуччу
Чакыр кыыһа чаҥкыччы көрөн хаалбыт үһү (тааб.: мутук онно). Күһүҥҥү түүннээҕи хаһыҥнарга чаҥкыччы кырыаран баран, араастаан суламмыт-кэлэммит, кинээһи кыраабыт, сааммыт. И. Гоголев
Чаҥкыччы көрбүт түннүктэрдээх, буор сыбахтаах икки балаҕан самнаһан тураллар. Болот Боотур

дьүһ. туохт. Ту о х х а эмэ батыллан атахтаргын төһө кыалларынан өрө көтөҕөн, туох баар күүскүнэн сыҕарый, хаамп (үксүгэр халыҥ тоҥуу хаарга). ☉ Двигаться вперёд, с трудом переставляя ноги (напр., в глубоком снегу)
Ат өрөҕөтүгэр тиийэр халыҥ хаары нэһиилэ оймуур. Сыарҕа кэнниттэн чоҥкуччу кырыарбыт киһи хаары кэһэн маҕаахтыыр. «Кыым»
Тоҥуунан маҕаахтаан бардыбыт ыал диэки, О л б у о рга тиийэммит — дирбийии дьиэни. М. Джалиль (тылб.)

I
элэҥнээ диэнтэн холб. туһ. Бэрдьигэстэр быыстарынан улардар көтөн тилигирэһэллэрэ, бочугурастар быычыгыраһаллара, сэргэх туртастар мастар быыстарынан элэҥнэһэллэрэ. Далан
Мастар быыстарынан оскуола чоҥкуччу кырыарбыт түннүктэрин уоттара элэҥнэстилэр. Н. Лугинов
Эмпэрэ үрдүнэн тыа быыһыгар аттаах дьон элэҥнэһэллэр. Болот Боотур
II
даҕ. Тохтоло суох кэлэр-барар, хамсыыр, түргэн, сылбырҕа. ☉ Беспрерывно двигающийся, снующий взад и вперёд, туда и сюда
Онуоха эбии аһаҕас аанынан оҕолор элэҥнэстэр. Амма Аччыгыйа
Сылымнас Сырыылаах, Элэҥнэс Эҥсиилээх — Хотуурум миэнэ. А. Бродников
Сүүрдьүт уолаттар илиилэрэ элэҥнэс. ФВС К

1. аат.
2. Туохха эмэ ыйанан эйэҥэлии сылдьар киэргэл. ☉ Небольшое подвесное украшение, подвеска
   Онтон былыргы тыллаах дьахтар ытарҕатын илбиргэһин курдук сэлибирии мөхсөр сэбирдэхтээх тэтиҥ мастар халыҥ балаһаларын уҥуордаата. Амма Аччыгыйа
   Иирэлэр сэбирдэхтэрэ илбиргэс курдук тэлибирэһэн көһүннүлэр. Эрилик Эристиин
   Маша иэдэһигэр кыһыл көмүс ытарҕатын илбиргэстэрэ дьиримнэһэ оонньоотулар. М. Доҕордуурап
3. көсп. Мас-от тыллан мутукчата, үнүгэһэ хойуутук сарбынньахтанан тахсыыта. ☉ Лес с яркой густой молодой порослью; сережки (соцветия мелких цветков) на деревьях
   Эҥэр хара тыабыт Илбиргэһин иилиннэ. Саха нар. ыр. II
   Кэрии тыа хара сарбынньах илбиргэһин быыһынан, отоҥҥо ытыллыбыт күөрчэх курдук, күдээригэс былыт быыһынан сайыҥҥы күн кытара киирэн эрэрэ көстөр. Күндэ
   Бу тумул барахсан ойуура сайын, илбиргэһин иилинэн киэргэннэҕинэ, үчүгэй да буолуоҕа. М. Доҕордуурап
4. даҕ. суолт.
5. Эйэҥэлии, тэлибирии турар (туох эмэ - үксүгэр сэбирдэх туһунан). ☉ Раскачивающийся быстро и легко, колышущийся; дрожащий (о листьях)
   Илинтэн тыалырда. Илбиргэс сэбирдэх Имиллэн сиккирии наскыйда. Күннүк Уурастыырап
6. Хойуу сарбынньах ойуулаах. ☉ Разукрашенный густым, зубчатым узором
   Таһырдьа туох барыйан турар барыта илбиргэс сэбирдэхтээх муус кырыанан чоҥкуччу кырыарбыт. В. Яковлев