Якутские буквы:

Якутский → Якутский

чэки-курус

даҕ. Киһи санаата түһүөх, хомолтолоох, хобдох (үксүгэр дьиэ иһинээҕи быһыыны-майгыны этэргэ). Проникнутый печалью, безрадостный, сумрачный (обычно об атмосфере в доме)
Собус-соҕотоҕун тыбыс-тымныы, ибис-иччитэх чэки-курус дьиэтин уҥа оронугар бүк түһэн олорон уол санаарҕаабыта. Далан
Дьиэ иһэ чэки-курус, хайдах эрэ, туох эрэ буолбутун курдук. В. Протодьяконов


Еще переводы:

ыаһырбахтаа

ыаһырбахтаа (Якутский → Якутский)

ыаһыр диэнтэн тиэт
көрүҥ. Ымай халлаан Ыраас ньуура Ыыстыйбыттыы Ыаһырбахтаан, …… Чэки-курус Дьэбин уоста. Күннүк Уурастыырап
Уҥуоргу мыраан ардаары ыаһырбахтаан баран, дьайҕаран эрэр былыттыын силбэһэн, …… күөх тумарыгы бүрүнэр. П. Аввакумов

аҥай

аҥай (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Улахан хайаҕас буолан, аһыллан харааран көһүн. Зиять большим черным отверстием
Дьиэ аана, түннүктэр аҥайан, кэлбит киһини ыйыстан кэбиһиэххэ айылаах харааран көстөллөр. Н. Якутскай
[Оҕотоойоп] командировкаҕа тахсыбыт киһи быһыытынан, гостиницаҕа кэлбитэ, ол дьиэлэрэ бу түннүгэ-үөлэһэ аҥайан көрүстэ. Софр. Данилов
Аан тутааҕын аллараа өттүнэн сабыыта тэллэйэн хаалбыта, аҥайан көстөр. Н. Павлов
Хаара астан, буһуруктуйа сырдаан эрэр халлааҥҥа котлован кураанахсыйан, чэки-курус буолан аҥайан көстүбүтэ. В. Яковлев
2. Тэлэччи аһылын. Распахиваться, раскрываться широко
Оһох кэннигэр аҥайан турар аанынан хотон никсик сыта аҥылыйар. С. Никифоров
Ол аҥайан көстөр суолунан туораабакка айаннатыҥ. И. Гоголев
Сотору буолаат, Нүүйэ үрэҕин үрдүк хайалардаах төрдө аҥайан көстөөт сүтэн хаалла. И. Никифоров
3. көсп. Даллайан баран, айаххын атан хамсаабакка тур (соһуйан, дьиибэргээн эҥин). Раскрыв рот, стоять неподвижно, как вкопанный (от испуга, удивления и пр.)
Бу киһи ойоҕун көрбөт. «Биэ кэннигэр баран эрэр, өрүһүй», — диэбиппин истибэт, аҥайан баран турар. Ойоҕо баран быһа тэптэрэн кэбистэ. Эрилик Эристиин
Федя соһуйбута, сүгэтинэн хатыҥы иккиһин далайан иһэн, тохтоон, аҥайан турбута. И. Федосеев
Кини бэргэһэтин кулгааҕын атытан эмиэ иһиллээн аҥайда. «ХС»
монг. ангай