Якутские буквы:

Якутский → Якутский

аҥай

туохт.
1. Улахан хайаҕас буолан, аһыллан харааран көһүн. Зиять большим черным отверстием
Дьиэ аана, түннүктэр аҥайан, кэлбит киһини ыйыстан кэбиһиэххэ айылаах харааран көстөллөр. Н. Якутскай
[Оҕотоойоп] командировкаҕа тахсыбыт киһи быһыытынан, гостиницаҕа кэлбитэ, ол дьиэлэрэ бу түннүгэ-үөлэһэ аҥайан көрүстэ. Софр. Данилов
Аан тутааҕын аллараа өттүнэн сабыыта тэллэйэн хаалбыта, аҥайан көстөр. Н. Павлов
Хаара астан, буһуруктуйа сырдаан эрэр халлааҥҥа котлован кураанахсыйан, чэки-курус буолан аҥайан көстүбүтэ. В. Яковлев
2. Тэлэччи аһылын. Распахиваться, раскрываться широко
Оһох кэннигэр аҥайан турар аанынан хотон никсик сыта аҥылыйар. С. Никифоров
Ол аҥайан көстөр суолунан туораабакка айаннатыҥ. И. Гоголев
Сотору буолаат, Нүүйэ үрэҕин үрдүк хайалардаах төрдө аҥайан көстөөт сүтэн хаалла. И. Никифоров
3. көсп. Даллайан баран, айаххын атан хамсаабакка тур (соһуйан, дьиибэргээн эҥин). Раскрыв рот, стоять неподвижно, как вкопанный (от испуга, удивления и пр.)
Бу киһи ойоҕун көрбөт. «Биэ кэннигэр баран эрэр, өрүһүй», — диэбиппин истибэт, аҥайан баран турар. Ойоҕо баран быһа тэптэрэн кэбистэ. Эрилик Эристиин
Федя соһуйбута, сүгэтинэн хатыҥы иккиһин далайан иһэн, тохтоон, аҥайан турбута. И. Федосеев
Кини бэргэһэтин кулгааҕын атытан эмиэ иһиллээн аҥайда. «ХС»
монг. ангай

Якутский → Русский

аҥай=

распахиваться, широко открываться; аан аҥайан турар дверь широко открыта.


Еще переводы:

аҥат=

аҥат= (Якутский → Русский)

побуд. от аҥай =.

зиять

зиять (Русский → Якутский)

несов. аҥай, аҥайан көһүн, оҥойон көһүн; в груди зияла глубокая рана түөһүгэр дириҥ баас аҥайан көстөрө.

аҥас

аҥас (Якутский → Русский)

аҥас гын = момент, от аҥай = прям., перен. внезапно распахнуться, раскрыться; дириҥ оҥхой аҥас гынна внезапно разверзлась (букв. раскрылась) глубокая пропасть.

аҥас

аҥас (Якутский → Якутский)

аҥай диэнтэн холб. туһ. [Көмүс көрдөөн, Бодойбоҕо] Аат айаҕынан курдук Алдьархайдаах саахталар Айахтара аҥастылар, Үөдэн түгэҕин курдук Үлүгэрдээх хорооннор Дьөлүтэ көҥүрүстүлэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Дьиэ, үс тиһилик ампаардар ааннара курдаттыы аһыллан аҥаспыттар. А. Сыромятникова

дьэллэй

дьэллэй (Якутский → Якутский)

туохт. Аҥайан, кэҥээн көһүн, аҥас гын. Широко и нескладно раскрыться, образовав неровное отверстие; быть непомерно и нескладно широким
Дьөгүөрдээн суха суолун туорайдыы умса охтон түстэ, …… лаҕыыр буолбут тордох ыстаанын иитэ дьэллэйдэ. Амма Аччыгыйа

ыбыллаҕас

ыбыллаҕас (Якутский → Якутский)

аат. Олус кыараҕас, синньээн барар сир. Узкое, зауженное место, теснина
Ананий хаан баайыытын курдук, көҥүс ыбыллаҕаһыгар кэлэн тохтоото. М. Доҕордуурап
Ол тиит туһаайыытынан хайа ыбыллаҕаһа аҥайан көстүөҕэ. «ХС»
Кыараҕас ыбыллаҕаска оҥочобут кыайан эргийиэ суох. В. Арсеньев (тылб.)

аҥалын

аҥалын (Якутский → Якутский)

аҥай диэнтэн атын
туһ. Мин буоллаҕына хамсыыр-саҥарар да, үөрэр-хомойор да кыахпын сүтэрэн, мас киһи курдук аҥаллан турабын. «ХС»
Инники испит уолум куттанан, барыах-кэлиэх сирин булбакка, хамсаабакка да аҥаллан туран хаалла. С. Сарыг-оол (тылб.). [Тимир халҕаҥҥа] алталаах атыыр сылгы баһын курдук алтаннаах сомуок аҥаллан турар эбит. ВВН ОНЛЯ

аҥат

аҥат (Якутский → Якутский)

аҥай диэнтэн дьаһ
туһ. Саҥа сэриинэн агрессор Саба түһүөн баҕаран, Акыйаан уҥуортан аҥатар Тэргэн дириҥ айаҕын. И. Эртюков
Лиэксийэ аахпыт гына лэппэгэр биэс сыыппараны Лэглэс гыннарда. Аҕытаатар буолтун Ахтыбата кэлиэ дуо — Аҕыс сыыппараны Аҥатан кэбистэ. Р. Баҕатаайыскай
Оҕонньор айаҕын кыратык аҥатан баран утуйан хаһыҥырыыр. «ХС»

бурулҕан

бурулҕан (Якутский → Якутский)

аат. Дохсун сүүрүктээх уу эргичийэ, ытылла сытар сирэ (хол., өрүскэ, үрэххэ). Водоворот
Үөһүнэн эргийэн харбаан тахсаары, Афоня, били ытылла, оргуйа сытар бурулҕаҥҥа тартаран, тула холоруктаан эргийбитинэн барда. Дьүөгэ Ааныстыырап
Урут дириҥ аппа баар сиригэр улахан бурулҕан, уһаат айаҕын курдук аҥайан, халдьыгырыы, бурулуҥнуу сытара көһүннэ. А. Федоров. Чалым уу бастакы тымныыга Тааһыран чакыччы тоҥуоҕа, Бурулҕан ахсынньы да ыйга Бу мөхсө, будулла сытыаҕа. Айталын

дьэллигэс

дьэллигэс (Якутский → Якутский)

даҕ. Кэлимсэ ойуур иһигэр аҥайан көстөр (хол., солооһун, ырааһыйа). Открытый, чистый (напр., о широкой просеке, распадке в лесу)
[Томтор] биир өттүгэр …… төгүрүччү кэккэлии үүммүт ыарҕа буодьулаах кэҥэс соҕус дьэллигэс ырааһыйа түөлбэлэнэн сытар. Н. Якутскай
Сэппэрээк бэс мастары быыһынан, киэҥ дьэллигэстэринэн, тыытыллыбатах тоҥуу хаары суха суолун курдук хайа суруйан, хорулҕан дьураа дыргыйа сытар. В. Протодьяконов. Тэҥн. дьиэллигэс, дьэллэҕэс