нареч. 1) легко; чэпчэкитик көтөхтө он легко поднял что-л.; чэпчэкитик кылыйар он легко прыгает на одной ноге; чэпчэкитик бааһырда он легко ранен; 2) дёшево; чэпчэкитик атыылас = дёшево купить; 3) легкомысленно, несерьёзно; чэпчэкитик сыһыаннас = легкомысленно относиться к чему-л.

1) лёгкий (по весу); чэпчэки ыйааһыннаах куул лёгкий мешок; 2) лёгкий, легко перевариваемый (о пище); 3) лёгкий, доступный; чэпчэки уруок лёгкий урок; 4) лёгкий, развлекательный; чэпчэки музыка лёгкая музыка; 5) лёгкий, неопасный; чэпчэки баас лёгкая рана; 6) легкомысленный, несерьёзный; чэпчэки киһи легкомысленный человек; 7) перен. дешёвый; чэпчэки табаар дешёвый товар # чэпчэки илиилээх лёгкая рука (о хирурге, удачно проводящем операции); чэпчэки кавалерия лёгкая кавалерия; чэпчэки промышленность лёгкая промышленность.

сыһ.
1. Тугу эмэ (хол., ханнык эмэ үлэни) оҥорорго, толорорго ыарахана, уустуга суохтук. ☉ Несложно, не трудно для выполнения чего-л., легко
[Катя] куруук кыраһыабай буоларга кыһаллара. Дьүһүнүнэн, бүгүүрэтинэн, быһыытынан бүтүннүү дэгиттэр үчүгэй буолан, ол киниэхэ чэпчэкитик кыаллара. Н. Лугинов
Сүбүөкүлэни оргута турар ууттан таһааран тымныы ууга уктахха, чэпчэкитик ыраастанар. ЛПМ САЛАК
Кыра оҕо төрөппүт олохтуур күннээҕи бэрээдэгэр бэрт чэпчэкитик үөрэнэр. Дьиэ к.
2. Ыарахана суохтук, кыра сыанаҕа (тугу эмэ атыылаа). ☉ Недорого, дёшево (продать что-л.). Массыынабын олус чэпчэкитик атыылаатым
3. Дьоһуна, солуута суохтук (сыһыаннас). ☉ Легкомысленно, несерьёзно (подходить к какому-л. делу)
[Марфа Николаевна:] Хайдах эн ити курдук чэпчэкитик этэҕин. Өйдөө эбээт! Мин Маням, итинник нарын кыра оҕо, ынах сааҕын күрдьүө эбээт, ону эн билэҕин дуо? С. Ефремов
Кэргэннии олоххо чэпчэкитик сыһыаннаһыы, эппиэтинэһи умнуу дьоло суохха тириэрдэр. ПБН ОПТ
Үчүгэйдик иитиллибэтэх кыыс күүстээх санаата суох, эр киһи уонна дьахтар икки ардыгар сыһыаннаһыыны чэпчэкитик өйдүүр. ТЕН ИДь

даҕ.
1. Ыарахана суох, кыра ыйааһыннаах. ☉ Лёгкий по весу, легковесный
Эчи ырааһын, сибиэһэйин, түү курдук чэпчэкитин, эдэр хатыҥ курдук көнөтүн, нарынын. Софр. Данилов
Бу искириипкэ ыйааһына хотуобай искириипкэтээҕэр чэпчэки уонна тыаһа өссө үчүгэй буолбут этэ. ЧАИ СБМИ
Тайах оҕотун ыйааһына ийэтин ыйааһынынааҕар үс төгүл чэпчэки буоллаҕына, тайах оҕотун ыйааһына төһөнүй? ПАИ СМС
2. Оҥорорго, толорорго ыарахана, уустуга суох (хол., үлэ). ☉ Несложный, нетрудный для выполнения (напр., о работе)
Сүрэҕэ суох үлэ чэпчэкитин, ас минньигэһин талар (өс хоһ.). [Сеня эксээмэнин билиэтин] боппуруостарын чэпчэкилэр диэн үөрүөн дуу, эбэтэр ыарахаттар диэн хомойуон дуу билбэтэ. Н. Лугинов
Холкуоска даҕаны чэпчэки үлэ элбэх. М. Доҕордуурап
3. Куртах буһарарыгар үчүгэй, ыарахана суох (аһылыгы этэргэ). ☉ Лёгкий, легко перевариваемый (о пище)
[Таба] этэ минньигэс, иҥэмтэлээх, киһи куртаҕар чэпчэки. ҮҮүДь
4. Истэргэ үчүгэй, ис киирбэх (муусуканы, ырыаны этэргэ). ☉ Лёгкий, развлекательный (о музыке, песне)
[Сыбаайбаҕа] остуолга оонньоторго чэпчэки муусуканы талыллар, оттон тыл этии кэнниттэн туш оонньонор. ФВН ЭХК
5. Олоххо куттала суох, халымыр (бааһырыыны, эчэйиини этэргэ). ☉ Не представляющий угрозы для жизни, неопасный (о ранении)
Табаарыс, эн бааһырыыҥ чэпчэки эбээт. Амма Аччыгыйа
Мин бу атаакаҕа хаҥас тобугум үөһээ өттүнэн чэпчэки бааһы ылбытым. «Чолбон»
6. Кыыһыра, тымта сылдьыбат, элэккэй, үөрүнньэҥ (киһи майгытын этэргэ). ☉ Дружелюбный, незлобный, приветливый (о характере человека)
Дьоҥҥо куһаҕаны оҥорбот, өс киирбэх, чэпчэки дууһалаах киһи. В. Яковлев
Чэпчэки тыыннаах киһи элбэх доҕордоох, ыалдьыттаах, эйэҕэс. А-ИНА БТ
7. Ыарахана суох, кыра сыаналаах (атыыга тахсар малы-салы этэргэ). ☉ Недорогой, дешёвый (о товаре, выставленном на продажу)
[Василина:] Өйө суох муҥнаахтары чэпчэки сыаналаах кыбартыыраларынан көөчүктээн, хаарыаннаахай харчыларын мүччү туттаран ыллаҕым эбээт. У. Ойуур
Чэпчэки сыаналаах, мөлтөх хаһаайыстыбалаах табаардарга сыана булкуллуута тоҕо эрэ тахсыбатах. М. Попов
Саҥа сиртэн хостоммут чох бэйэҕэ турар сыаната чэпчэки буолуоҕа. «Чолбон»
8. Эр дьону кытары сыһыаныгар дьоһуна суох, сэлээр (кыыһы, дьахтары этэргэ). ☉ Легкомысленный, доступный в отношениях с мужчинами (о женщине)
Холобура, дьүһүнүнэн хартыына курдук гынан баран, тыал курдук чэпчэки кыыһы хайа киһи аанньа ахтыан, астыныан, иһиттэн таптыан сөбүй? Суорун Омоллоон
Суон Маша, хата, дьиэ кутуйахтарыгар эрэ кэпсээбэтэ ини — «буортуйбут» устудьуон уонна сытыы, чэпчэки дьахтар саҥа «кыайыытын» туһунан. Н. Габышев
Кини Маайаны эр дьону мунньар чэпчэки дьахтар диэн бэйэтин кэтэх санаатынан быһа өйдөөн, ол суолунан бүдүмүктүк баран, ыган-түүрэн билиннэрэ эрэ охсор санаалааҕа. «ХС»
♦ Чэпчэки илиилээх көр илии. «Чэпчэки илиилээх» диэн сорох [көтөҕөөччүлэр] мэлдьи ыҥырыыга сылдьаллар. «Саха с.»
◊ Атаҕынан чэпчэки — түргэнник сүүрэр, хаамар, сүүрүк (киһини эбэтэр аты этэргэ). ☉ Быстро бегающий, скорый в ходьбе (о человеке или лошади). Көр бу, үчүгэй чинчилээх барахсан эбит ээ, бука, атаҕынан чэпчэки ат буолара буолуо… Амма Аччыгыйа
Мин оччолорго эдэрбин, тэтиэнэхпин, атахпынан чэпчэкибин. Н. Абыйчанин
Нохоо, Сэмээн, эйигин киһи барыта атаҕынан чэпчэки, улахан сүүрүк киһи оонньообокко саһан сылдьар, сүүрүүгэ киирсиэн сөп этэ дииллэр. И. Сосин
Кини атаҕынан уһулуччу чэпчэки киһи эрээри успуорт ситэ сайда, тэнийэ илигинэ үөскээн …… кистэнэн бэйэтин биллэрбэккэ, оонньообокко хаалбыт. Эрчимэн. Чэпчэки атлетика — спорт көрүҥэ: манна сүүрүү, хаамыы, ыстаныы, диискэни, үҥүүнү уһуҥҥа быраҕыы о. д. а. киирэр. ☉ Вид спорта: бег, ходьба, прыжки, метание копья, диска и т. д. — лёгкая атлетика
Чэпчэки атлетикаҕа Гаврил Фёдорович Нохтунскай өр сылларга оҕолору эрчийдэ. И. Павлов
Николай чэпчэки атлетикаҕа эмиэ умсугуйбута. ССТ. Чэпчэки олох — улахан сырата суох, үлэлээбэккэ харчыланан, көрү-нары батыһан олоруу. ☉ Лёгкая жизнь
[Петя:] Оттон билигин чэпчэки олох, үлэ иннигэр маамаҕын сүүрдэ сылдьаҕын. С. Ефремов
ср. казах. жеҥил, уйг. йеник

сыһ. Ыйааһына суох кэриэтэ, сиртэн-буортан тэйбиттии туттан (хаамп, сүүр). ☉ Лёгкой, невесомой походкой (идти, бежать)
[Ойуунускай] чэпчэки-чэпчэкитик үктэнитэлээн тиийэн, түннүгү аһан, күрүчүөккэ иҥиннэрэн баран, олоппоһу ылан, олорунан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Сахаяна хаһан да киэргэммэтэҕин киэргэнэн, чэпчэки-чэпчэкитик үктэнэн, үлэтигэр аан маҥнай баран иһэр. И. Федосеев
[Киппирийээн уола] кылыыга, куобахха бэрт холкутук, чэпчэки-чэпчэкитик күөрэлдьийэрин олус кэрэхсээбитим. КНЗ ОО