Якутские буквы:

Якутский → Якутский

чэрэй

дьүһ. туохт. Үөһэ диэки кыратык өрө хорой (тыаһы иһиллээн — хол., тииҥ кулгаахтарын этэргэ). Слегка навостряться, прислушиваясь к чему-л. (напр., об ушах белки)
Хара куоска иҥсэрэр, Харахтара дьэргэйэр. Хоһуок сэмсэ кэтэһэр, Кулгаахтара чэрэйэр. А. Абаҕыыныскай
Аллаах ата чэрэйэн, Атаралаан сиэлэрэ. Күтүр түүнэ күрэнэн, Күнэ тахсан эрэрэ. И. Петров
Айылҕам маанылаах Биир бастыҥ оҕото — Туртас кыыл тыаһырҕаан Чэрэйдэ, сэрэннэ. «ХС»

чэр

аат.
1. Киһи, кыыл этигэр (ордук атахха эбэтэр илиигэ) туох эмэ аалыытыттан үөскээбит тирии халыҥааһына, кытаатыыта. Местное утолщение кожи от длительного трения, мозоль
Магистр Тороев, дьону кэрийэ сылдьан, сымнаҕас, чэрэ суох уһун тарбахтардаах илиитинэн дорооболосто. Л. Попов
Бу суол: Сүүс омук кыратын Сүүһүн көлөһүнүнэн мэһиллибитэ, Элбэх норуот дьонун Илиитин чэринэн имэриллибитэ. С. Васильев
Улахан, үлэһит дьон курдук, Уунна кыыс илиитин дьоһуннук: Оччугуй, сып-сылаас илиитэ Олоччу чэр буолбут этэ. Ф. Софронов
2. Киһи эбэтэр кыыл-сүөһү этигэр баас оспут онно. След от зажившей раны на теле человека, животного, шрам, рубец
[Никон Петрович] этэ бүттэтэ суох чэр, баас онно дииллэрин истэрбит. П. Аввакумов
— Бай, бу тугуҥ чэрэй? — диэн кини ыйытта. С. Курилов (тылб.)
Суол чэрэ — киһи-сүөһү, кыыл сылдьар суолун чигдитийэн кытааппыт омооно. Утоптанная часть дороги, тропинки
Дьахтар уончалаах уол оҕотун батыһыннаран баран суол чэрин сыыһахалты оймоон …… тиэтэйбит быһыынан баран эрэр. Дьуон Дьаҥылы
[Вася] домкратын чигдитийбит суол чэригэр туруорар уонна …… массыынатын илин муоһуттан тирэннэрэн көтөхтөрбүтүнэн барар. П. Чуукаар
Суол арахсыытыгар тохтообуттара. …… Суол чэрэ нэһиилэ көстөрө. Н. Чернышевскай (тылб.)
ср. кирг. чэр ‘опухоль’, чор ‘затвердевшая опухоль; мозоль’, ног. шер ‘болезнь; киста’, бур. сэр ‘желвак’

Якутский → Русский

чэр

1) мозоль; 2) шрам.

Якутский → Английский

чэр

n. scar, callous; чэрдий= v. to become scarred, calloused


Еще переводы:

чэрэлдьий

чэрэлдьий (Якутский → Якутский)

чэрэй диэнтэн арыт
көстүү. От-мас симэҕэ сиппититтэн үөрэн Тииккэ тииҥ чэрэлдьийэн эрэр. М. Ефимов

чэрэһий

чэрэһий (Якутский → Якутский)

чэрэй диэнтэн хамс
көстүү. Сардаҥалаах санааланан Саҥа үйэ дабааныгар Салаллан, чэрэһийэн тахсыаҕым. С. Васильев

чэрэҥэлээ

чэрэҥэлээ (Якутский → Якутский)

чэрэй диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Туораах көрдөөн чэрэҥэлиир Тииҥи көрөн дуоһуйдум. Н. Босиков
[Булчуттар] тииккэ чэрэҥэлиир тииҥи тэһэ ытан ылаллара. И. Федосеев

чэрэлин

чэрэлин (Якутский → Якутский)

чэрэй диэн курдук
[Куоска оҕото] балачча одуулаан чэрэллэн олорбохтоон баран, мээчик курдук ойуоккалаан эккирэтэн тиийдэ. В. Яковлев
Чэрэҥэлэс тииҥ Чэрэллэн олорбут мутукка. П. Дмитриев
[Дьөлэкэн Дьөлкүҥҥэ] өрө хантайан көрбүтэ — мутукка тииҥ чэрэллэн олорор эбит. П. Ламутскай (тылб.)

сэгэлгэн

сэгэлгэн (Якутский → Якутский)

даҕ., поэт. Сыыс түһэрбэккэ истэр, чуор (кулгаахтар). Острый (слух)
Икки чэрэйэр сэгэлгэн кулгаахтаах, Икки тэрбэйэр чэмэлгэн харахтаах Соргулаах соноҕосчоонум барахсан. Болот Боотур
Икки сэгэлгэн кулгааххынан Истэ чинчий, Кэҥкэмэлээн киэҥ көхсүгэр Таба дьаҥыдыйан олор. Д. Говоров

кыраньыыт

кыраньыыт (Якутский → Якутский)

гранит
Мин өрүү саныыбын Кыһыл болуоссат таһаатын, Кырдьаҕас Кремль эркинин, Кыраньыыт Мавзолей килбиэнин. С. Тарасов
Нева кыраньыыт таас кытыллара, бөдөҥ собуоттар, араас дойдулар хараабыллара — барылара уол хараҕын халтарыппыттара. П. Филиппов
Кыраньыыт бэрдин ыламмын Кыһанан, аалан бардарбын — Чолбон да суһумун истиэх Чуор кулгааҕа чэрэйиэ. С. Дадаскинов

кыртай

кыртай (Якутский → Якутский)

туохт., поэт. Маҥан дьүһүҥҥүнэн, өҥҥүнэн ис-искиттэн сырдаа, сыдьаай; кылбачый, килэй. Сверкать, ослеплять белизной; блестеть, лосниться (о чем-л. белом, светлом)
Бу буоллаҕа Тииҥ кыыл чэрэйэр кулгааҕынан, Тиэриллэр кутуругунан киэргэммит, Кыртайар кырынааһынан кырыстаммыт Киҥкиниир киэҥ тайҕам! С. Зверев
[Маайыстаан] Дьэдьэннииотоннуу кытарбыт, Тэтэрэ мичийэр имнэрдээх, Ыраахтан маҥхайан кыртайбыт, Ып-ыраас тэҥ кэккэ тиистэрдээх. Күннүк Уурастыырап

тэкэй

тэкэй (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Сэгэччи туттан чэпчэкитик сүүр, сиэл. Бежать, рысить легко и грациозно
Ойоору тэкэйбит, Сүүрээри чэрэйбит, Мөтөйбүт быһыылаах, Кииллийбит быччыҥнаах …… Уолаттар ойоллор, Мээчиги охсоллор. С. Васильев
[Кулунчук] таһырдьа сырдыгыттан, ырааһыттан, киэҥиттэн үөрбүттүү кистээн дьырылатта уонна үс мастаах сүллүгэс бүтэйи кыйа сиэлэн тэкэйдэ. В. Иванов

шрам

шрам (Русский → Якутский)

м. чэр, баас чэрэ.

маҥый

маҥый (Якутский → Якутский)

туохт.
1. кэпс. Харса суох симин, иҥсэлээхтик аһаа-сиэ. Ж а д н о глотать, набивая полный рот
Кини диэтэх туттуна-кыбыста барбата, аһаан маҥыйа олордо. Саха сэһ. II
Сүөһүлэрбит барахсаттар маһы маҥыйан истэрэ адаарыйбатын, дулҕа буорун сиэн таҥ кычахтара тааһырбатын, ы р а н , д ь үдьэйэн өлбөтүннэр. В. Ойуурускай
2
көр маҕый. Чуочаас туох баар күүһүнэн харбаан маҥыйда. П. Тобуруокап
Коля Мординов «город Якутск» диэбиттэригэр сүүрэн маҥыйан, чэрэйэн иһэрэ харахпар бу баар. ПНИ АДХ