дьүһ. туохт. Олус киэҥ-нэлэмэн буолан көһүн (хол., хонуу); сиэрэ суох киэҥ буолан көһүн (хол., тутуу). ☉ Чрезмерно шириться и простираться (напр., поле, степь); быть очень просторным и неуютным (обычно о строении). Киэҥинэн айҕаарыйбыт хотон
□ Киирэн истэҕин аайы сирэ ордук кэҥээн, антах диэки айҕаарыйан, аҥааттан истэ. Амма Аччыгыйа
Биһиги дойду ойуурдара айҕаарыйбыт алаастар икки ардыларыгар тарҕанан сытар, кыра-кыра бөлкөй ойуурдар буолааччылар. М. Чооруоһап

туох
1. Мунньуллан, эбиллэн халыҥаан ис. ☉ Увеличиваться, расширяться в объёме, уплотняться
Суолларын ортолоон эрдэхтэринэ халлаан былыта хаҥыыр, күнү хаххалаан кэбиһэр, хаар түһэн ыһыллар. Н. Якутскай
Хаар аҕыйах хонук иһигэр биллэ хаҥаата, хаамарга сылаалаах. Сэмээр Баһылай
Биирдэ: «Күөл мууһа хаҥаабыт, муҥхалыыллар үһү», — диэн сурах иһилиннэ. ВА ИиТ
2. Элбээн, үксээн ис. ☉ Увеличиваться в количестве, приумножаться
Сүүс тыһыынча дьадаҥы хара көлөһүнүнэн биир баай үбэ-аһа хаҥыыр эбит. Амма Аччыгыйа
Маннык хоһуун айымньылаах үлэлээх кэлэктииптэр кэккэлэрэ хаҥаан истэҕинэ, олохпут өссө уйгуланыаҕа. ССП КҮФ
Кини үөр табалара хаҥаан иһэригэр тус бэйэтин көлөһүнэ тохтон эрэйдэммэт. П. Ламутскай (тылб.)
3. Улаат, дириҥээ, кэҥээн, сайдан бар (хол., билииҥ-көрүүҥ, ис кыаҕыҥ). ☉ Возрастать, умножаться, шириться, крепнуть (напр., о духовном богатстве, силе духа)
Дойдубут дуолан күүһэ Туругура турарыгар, Олохпут барҕа кыаҕа Ордук хаҥыырыгар — Санаа далааһына хабарын Саха барытын сатаатын! Күннүк Уурастыырап
Төрөппүт аҕа, ийэ аатын Түһэн эрэ биэримээриҥ! Хаамар хардыыгыт хаҥаатын, Охсор охсуугут чиҥээтин! Эллэй
Ис-духуобунай баайыҥ хаҥыырыгар көмөлөһөр дьарыктар. «Сахаада»
ср. др.-тюрк. хан ‘довольствоваться; приходить в соответствие с желаемым’,МНТ хаҥҕа, халх. хаҥга ‘удовлетворять’, бур. хангаха ‘снабдить’