м. 1. (одежды) сиэх; 2. геогр. салаа; рукав реки өрүс салаата; 3. (шланг) шланг; пожарный рукав баһаарынай шланг.

аат. Тугу эмэ (хол., убаҕаһы, гааһы) оборон ыларга эбэтэр ыган таһаарарга аналлаах имиллэҥнэс, өҕүллүмтүө турба. ☉ Шланг
Уһун сылаангалары бэһиэ-алтыа буолан сүгэн аҕалан уматык кутуллуохтаах лүүгүн таһыгар уураллар. И. Егоров
Сибиэһэйдии хаһаанарга үүнэн турар моонньоҕоҥҥо ууну лиэйкэнэн эбэтэр сылаанганан ыстарыллар уонна куурарын кэтэһиллэр. ФВН ТС
Эрэһиинэ сылаангалар итииттэн-тымныыттан, күн уота уонна салгын быһа сиириттэн түргэнник буорту буолааччылар. Дьиэ к.

туохт.
1. Айаххар уган баран, уоскунан эпсэри ылан күүскэ соппой. ☉ Всасывать, втягивать губами что-л. в рот, сосать что-л. (напр., трубку)
Уол туох да саҥата суох мутук хамсатын ылан оборбута буола-буола, уот диэки көрөн олордо. А. Софронов
Харалаампый көмүрүөнү оборон суубурҕатта. Софр. Данилов
Эн балык уҥуоҕун илдьи ыстаан симэһинин эмэр үгэстэн, эттэн уҥуоҕун силиитин оборон ылар буол. Р. Баҕатаайыскай
2. Салгын күүһүнэн бэйэҕэр эҕирийэн ыл (хол., туох эмэ хайаҕаһынан, көҥдөй тугунан эмэ). ☉ Вобрать что-л. в себя втягивающим движением (напр., через шланг или трубочку)
Массыына буочукалаах ууну дьөлө оборон ылар. Эрилик Эристиин
[Эмчит] үс күн эмтээн, уҥуоҕунан оборон (сүллэрдээн) ыарыыны тоҕо тардан ылар. ПНИ АДХ
Сорох усулуобуйаҕа аллара түһэр сүүрээн олус түргэн буолар, онон акыйаан үрдүгэр сүүнэ улахан оборон ылар хайаҕас үөскээччи. ДьДьДь
3. Батары киирэр гына бэйэҕэр тардан ыл (хол., кута, оборчо туһунан). ☉ Засасывать, затягивать, вбирая в себя (напр., о трясине, топи). Кута тугу барытын оборон ылар
△ Инчэйиэр диэри бэйэҕэр иҥэрин (хол., туох эмэ убаҕаһы). ☉ Всасывать, впитывать что-л. жидкое (напр., воду)
Таҥаһым ууну оборон ыараан хаалла. М. Доҕордуурап
[Оҕо] саппыкыта ууну баһан, соно, таҥаһа ууну обороннор, дьаакыр буолан таҥнары тардыбыттар. И. Федосеев
Ити элэмиэннэри үүнээйи почва суурадаһыннарыттан ууну кытта силиһинэн обороро. ФНС ОС
△ Атын туохтан эмэ бэйэҕэр сыһыаран ыл (хол., сыстаҥнаһы, инчэҕэйи). ☉ Впитывать что-л. вязкое (напр., жир)
Оборторор кумааҕы сыа бээтинэтин бүтүннүүтүн оборон ылыар диэри хас да төгүл өтүүктэнэр. ДьХ
Бу таас тугу барытын оборор, бэйэтигэр тардар аналлаах. ПАЕ ЭАБ
4. көсп. Быһа эм (хол., киһи этинхаанын, дууһатын); ким эмэ чэгиэн туругун айгырат. ☉ Высасывать все соки, силы из кого-л.; сосать (о тупой длительной боли)
«Ити киһини кытта уһун уоту оттон олоруоҥ суоҕа, симэһиҥҥин оборон сиэн баран сирэн быраҕан кэбиһиэ», — диэбитэ. В. Титов
«Хаарыан ынахтан, үрүҥ көмүс манньыаттан матарым кэллэҕэ» диир санаата кини сүрэҕин быһа оборор. М. Доҕордуурап
Уола улуус сүмэтин оборон чупчуруйбута. С. Васильев
♦ Супту обор — 1) кэпс. кими эмэ көлөһүннээн, барытын бэйэҕэр иҥэрин, апчарый (хол., үбүн-аһын). ☉ Эксплуатировать кого-л., выжимать пот из кого-л., сосать, пить кровь из кого-л.
Саха киһитэ ыраахтааҕы былааһа дьадаҥыны-мөлтөҕү умса баттаан хара көлөһүнүн супту оборорун билбитэ. П. Ойуунускай
[Манчаары:] Чоочо улууһун иһинээҕи тулаайах үбүн-аһын барытын былдьаан-талаан ылар, тиийиммэт-түгэммэт хааннаах хара көлөһүнүн супту оборор. В. Протодьяконов; 2) ким эмэ өйүн-санаатын, сүрэҕин сүүй. ☉ Свести с ума, пленить, соблазнить кого-л.
Мила Уйбааны супту оборон ылбыта, Марыыҥка умнуллубута. П. Чуукаар
◊ Оборор ньуолахтар биол. — үүнээйи силиһигэр баар, ууну оборорго аналлаах ньуолахтар. ☉ Всасывающие волоски, которые находятся на корнях растений
Силиһигэр баар оборор ньуолахтар үүнээйи улаатарыгар улаханнык туһалыыллар. КВА Б
др.-тюрк. өпүр